लण्डन । बेलायतको सत्तारुढ लेबर पार्टीमा ठूलो राजनीतिक परिवर्तनको सुरुआत भएको छ। प्रधानमन्त्री तथा लेबर नेता सर कीर स्टार्मरले पार्टी नेतृत्वबाट राजीनामा दिने घोषणा गरेपछि नयाँ नेतृत्व चयनको प्रक्रिया औपचारिक रूपमा अघि बढ्ने भएको छ। स्टार्मरले नेतृत्व हस्तान्तरणसम्म प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी भने सम्हालिरहने बताएका छन्।

डाउनिङ स्ट्रिटबाट राष्ट्रलाई सम्बोधन गर्दै स्टार्मरले आगामी आमनिर्वाचनसम्म पार्टीलाई आफूभन्दा प्रभावकारी नेतृत्वले अघि बढाउन सक्ने निष्कर्षमा पुगेको बताए। उनले पार्टीभित्र उठेका प्रश्न र सांसदहरूको धारणा स्वीकार गर्दै सम्मानपूर्वक नेतृत्व छाड्ने निर्णय गरेको स्पष्ट पारे।

लेबर पार्टीले जुलाई ९ देखि नयाँ नेतृत्वका लागि उम्मेदवारी दर्ता खुला गर्ने र जुलाई १६ सम्म प्रक्रिया पूरा गर्ने तयारी गरेको छ। यदि प्रतिस्पर्धात्मक निर्वाचन भयो भने सेप्टेम्बरमा संसद् पुनः बस्नुअघि नयाँ नेता तथा प्रधानमन्त्री चयन भइसक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

स्टार्मरले आफ्नो उत्तराधिकारीलाई पूर्ण सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै आफूले जिम्मेवारी सम्हालेको बेलायतभन्दा अहिलेको बेलायत आर्थिक, सामाजिक र संस्थागत रूपमा बलियो बनेको दाबी गरे। दुई वर्षअघि भारी बहुमतसहित सत्तामा पुगेका स्टार्मरले रोजगार अधिकार, आप्रवासन सुधार, गरिबी न्यूनीकरण र सार्वजनिक सेवा विस्तारलाई आफ्नो सरकारका प्रमुख उपलब्धि बताएका छन्।

बर्नहम अगाडि, प्रतिस्पर्धीहरू पछि

लेबर नेतृत्वको दौडमा पूर्व ग्रेटर म्यानचेस्टर मेयर एन्डी बर्नहम सबैभन्दा बलियो दाबेदारका रूपमा उदाएका छन्। हालै सम्पन्न मेकरफिल्ड उपनिर्वाचनमा प्रभावशाली जित हासिल गरेपछि उनको राजनीतिक प्रभाव झन् बढेको छ।

बर्नहमले नेतृत्वका लागि उम्मेदवारी दिने घोषणा गरिसकेका छन्। पूर्व स्वास्थ्य मन्त्री वेस स्ट्रिटिङले समेत उनलाई समर्थन गरेपछि उनको सम्भावना थप बलियो बनेको राजनीतिक विश्लेषकहरूको बुझाइ छ।

संसद् भवन पुगेका बर्नहमलाई लेबर सांसदहरूले उत्साहपूर्वक स्वागत गरेका थिए। उनले स्टार्मरको योगदानको प्रशंसा गर्दै पार्टीलाई एकताबद्ध राख्ने र आर्थिक वृद्धि, जीवनयापन खर्च नियन्त्रण, आवास तथा सार्वजनिक सेवामा सुधारलाई प्राथमिकता दिने संकेत गरेका छन्।

किन आयो स्टार्मरमाथि दबाब ?

पछिल्ला केही महिनादेखि स्टार्मरको नेतृत्वमाथि पार्टीभित्रै प्रश्न उठ्न थालेका थिए। मे महिनामा इंग्ल्याण्ड, स्कटल्याण्ड र वेल्समा भएका स्थानीय निर्वाचनमा अपेक्षाभन्दा कमजोर नतिजा आउनु, सरकारका केही प्रमुख नीतिमा पटक–पटक यू–टर्न लिनु तथा पार्टीभित्र बढ्दो असन्तुष्टिले उनको राजनीतिक स्थिति कमजोर बनाएको थियो।

अमेरिकाका लागि बेलायती राजदूत नियुक्त गरिएका लर्ड म्यान्डेलसनसँग सम्बन्धित विवादले समेत सरकारको छवि प्रभावित बनाएको थियो। विपक्षी दलहरूले नेतृत्वको निर्णय क्षमता र सरकार सञ्चालन शैलीमाथि लगातार प्रश्न उठाउँदै आएका थिए।

ऐतिहासिक रूपमा छोटो कार्यकाल

सन् २०२४ जुलाईमा प्रधानमन्त्री बनेका स्टार्मर लेबर पार्टीका इतिहासकै सबैभन्दा छोटो कार्यकाल भएका प्रधानमन्त्रीमध्ये एक बन्ने भएका छन्। उनको बहिर्गमनसँगै सन् २०१६ यता बेलायतले सातौँ प्रधानमन्त्री देख्ने अवस्था सिर्जना भएको छ।

राजीनामाको घोषणा गर्दा भावुक देखिएका स्टार्मरले अब परिवारलाई समय दिन चाहेको बताए। पत्नी भिक्टोरिया र सन्तानहरूको चर्चा गर्दै उनले प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारीभन्दा परिवारको भूमिका आफ्नो जीवनमा अझ महत्वपूर्ण भएको उल्लेख गरे।

विपक्षी दलहरूको प्रतिक्रिया

कन्जरभेटिभ नेतृ केमी बाडेनोकले स्टार्मरको कार्यकाललाई असफल भन्दै उनको बहिर्गमनले मात्रै समस्या समाधान नहुने टिप्पणी गरिन्। लिबरल डेमोक्र्याट नेता एड डेभीले बारम्बार प्रधानमन्त्री परिवर्तन हुनु बेलायती राजनीतिक प्रणालीकै कमजोरी भएको बताए।

यता रिफर्म युकेका नेता निगेल फराजले नयाँ प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्नुको सट्टा तत्काल आमनिर्वाचन घोषणा गर्नुपर्ने माग गरेका छन्। उनका अनुसार जनताले फेरि प्रत्यक्ष रूपमा आफ्नो नेतृत्व रोज्ने अवसर पाउनुपर्छ।

अब के हुन्छ ?

लेबर पार्टीको नेतृत्व प्रतिस्पर्धा सुरु भएसँगै बेलायती राजनीतिमा नयाँ अध्यायको सुरुआत भएको छ। अधिकांश राजनीतिक विश्लेषकहरूले एन्डी बर्नहम केही साताभित्रै प्रधानमन्त्री बन्ने सम्भावना बलियो रहेको आकलन गरेका छन्।

तर अन्तिम निर्णय भने पार्टी सदस्य, सांसद र आन्तरिक निर्वाचन प्रक्रियाले गर्नेछ। नयाँ नेतृत्वले आर्थिक मन्दी, जीवनयापन संकट, आप्रवासन व्यवस्थापन र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धजस्ता चुनौतीपूर्ण विषयहरूको सामना गर्नुपर्नेछ।