काठमाडौं/सुनसरी, साउन ११ । सुनसरीको देवानगञ्ज गाउँपालिका–३, कप्तानगञ्जमा दुई समुदायबीच उत्पन्न विवाद हिंसात्मक बन्दै गएपछि प्रहरीले चलाएको गोलीबाट एक युवकको मृत्यु भएको घटनाले जिल्लाको सुरक्षा अवस्था थप संवेदनशील बनेको छ। घटनापछि स्थानीय प्रशासनले पाँच प्रमुख बजार क्षेत्रमा अनिश्चितकालीन कर्फ्यु जारी गरेको छ भने कर्फ्यु उल्लंघन गर्दै प्रदर्शन भएपछि नेपाली सेना समेत परिचालन गरिएको छ। यसैबीच सरकारले घटनाको निष्पक्ष छानबिन गर्न पाँच सदस्यीय उच्चस्तरीय समिति गठन गरेको छ।

गृह मन्त्रालयका अनुसार सहसचिव भूपेन्द्र थापाको संयोजकत्वमा पाँच सदस्यीय छानबिन समिति गठन गरिएको हो। समितिलाई घटनाको सम्पूर्ण पक्षको अध्ययन गरी एक साताभित्र प्रतिवेदन बुझाउन निर्देशन दिइएको छ। घटनापछि गृह मन्त्रालयमा गृहमन्त्री सुधन गुरुङको अध्यक्षतामा सुरक्षा निकायका उच्च अधिकारीहरूसँग आकस्मिक बैठक बसेको थियो। बैठकमा नेपाल प्रहरीका महानिरीक्षक (आईजीपी) दानबहादुर कार्की, सशस्त्र प्रहरी बलका आईजीपी नारायणदत्त पौडेल लगायत सहभागी थिए।

यसै घटनालाई लिएर केन्द्रीय सुरक्षा समितिको बैठक पनि सोमबार साँझ ५ बजे बोलाइएको छ। बैठकमा घटनाको वस्तुस्थिति, सुरक्षा चुनौती तथा आगामी रणनीतिबारे छलफल हुने जनाइएको छ।

विवाद कसरी हिंसामा परिणत भयो ?

प्रारम्भिक जानकारीअनुसार आइतबार राति स्थानीय युवाहरूको एक समूह साउने सोमबारको बोलबम यात्राका लागि डिजे बाजा बजाउँदै सप्तकोशी नदीतर्फ जाने तयारीमा थियो। त्यसक्रममा अर्को समूहले रातिको समयमा अत्यधिक होहल्ला भएको भन्दै विरोध गरेपछि दुई पक्षबीच भनाभन सुरु भएको थियो।

सामान्य विवाद केही समयमै झडपमा परिणत भएपछि अवस्था नियन्त्रणबाहिर जान थालेको भन्दै प्रहरीले बल प्रयोग गरेको थियो। स्थिति नियन्त्रणमा ल्याउने क्रममा प्रहरीले गोली चलाउँदा देवानगञ्ज–३, कप्तानगञ्जका २४ वर्षीय ओमप्रकाश मेहताको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ।

गोली लागेर ९ जना सर्वसाधारण घाइते भएका छन्। उनीहरूको विराटनगरका विभिन्न अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ। घाइतेमध्ये कम्तीमा एक जनाको अवस्था गम्भीर रहेको अस्पताल स्रोतले जनाएको छ। झडप र त्यसपछिको प्रदर्शनका क्रममा सुरक्षाकर्मीसहित २२ जनाभन्दा बढी व्यक्ति घाइते भएको प्रारम्भिक विवरण सार्वजनिक भएको छ।

पाँच बजार क्षेत्रमा अनिश्चितकालीन कर्फ्यु

घटनापछि सुनसरीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी बासुदेव घिमिरेले सुरक्षा जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै सोमबार बिहान ७ बजेदेखि अर्को सूचना जारी नभएसम्मका लागि पाँच प्रमुख बजार क्षेत्रमा कर्फ्यु आदेश लागू गरेका छन्।

कर्फ्यु लागू गरिएका क्षेत्रहरूमा:

• हरिनगरा बजार
• भुटाहा बजार
• कप्तानगञ्ज बजार
• घुस्की बजार
• देवानगञ्ज बजार

यी क्षेत्रमा आवतजावत, सभा, जुलुस, प्रदर्शन तथा सार्वजनिक भेला पूर्ण रूपमा निषेध गरिएको छ। साथै हरिनगर गाउँपालिका र देवानगञ्ज गाउँपालिकाका संवेदनशील क्षेत्रमा निषेधाज्ञा समेत लागू गरिएको प्रशासनले जनाएको छ।

कर्फ्यु तोडेर प्रदर्शन, सेना मैदानमा

कर्फ्यु जारी हुँदाहुँदै सोमबार बिहान प्रदर्शनकारीहरू सडकमा उत्रिएपछि अवस्था थप तनावपूर्ण बनेको थियो। प्रदर्शनका क्रममा केही स्थानमा टायर बाल्ने, सडक अवरुद्ध गर्ने, तोडफोड तथा आगजनीका घटना भएका थिए।

स्थिति नियन्त्रण बाहिर जान थालेपछि स्थानीय प्रशासनको अनुरोधमा हतियारसहित नेपाली सेनाको टोली कप्तानगञ्ज क्षेत्रमा परिचालन गरिएको हो। सेनाको उपस्थितिपछि अवस्था क्रमशः नियन्त्रणमा आउन थालेको सुरक्षा अधिकारीहरूले बताएका छन्।

सुनसरी प्रहरीका प्रवक्ता डीएसपी चन्द्र खड्काका अनुसार सुरक्षा निकायले थप अप्रिय घटना हुन नदिन संवेदनशील क्षेत्रमा निगरानी बढाएको छ र शान्ति व्यवस्था कायम गर्ने प्रयास जारी छ।

राजमार्ग अवरुद्ध, विभिन्न स्थानमा प्रदर्शन

घटनाको विरोधमा इनरुवा, लौकही लगायत सुनसरीका विभिन्न स्थानमा प्रदर्शन भएका छन्। प्रदर्शनकारीहरूले इनरुवा बजार क्षेत्रमा बन्द गराउँदै पूर्व–पश्चिम राजमार्गमा टायर बालेर सडक अवरुद्ध गरेका छन्।

यसका कारण सुनसरी खण्डमा लामो समयसम्म सवारी आवागमन प्रभावित भएको प्रहरीले जनाएको छ। सुरक्षाकर्मीले अवरोध हटाउने प्रयास जारी राखेका छन्।

निष्पक्ष छानबिनको माग

घटनापछि स्थानीयवासी तथा विभिन्न राजनीतिक तथा सामाजिक क्षेत्रबाट प्रहरीको गोली प्रहारको निष्पक्ष छानबिन गरी दोषीमाथि कानुनी कारबाही गर्न माग उठ्न थालेको छ। सरकारले गठन गरेको छानबिन समितिले गोली चलाउनुपरेको परिस्थितिदेखि सुरक्षा निकायको भूमिकासम्मका सबै पक्षको अध्ययन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

सुरक्षा विश्लेषकहरूका अनुसार धार्मिक तथा सामुदायिक संवेदनशीलतासँग जोडिएका यस्ता घटनामा समयमै संवाद, संयमता र प्रभावकारी सुरक्षा व्यवस्थापन हुन नसके सामान्य विवादले पनि ठूलो सामाजिक तनाव निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले सरकारले घटनाको सत्यतथ्य सार्वजनिक गर्दै दोषीमाथि कानुनी कारबाही गर्नुका साथै स्थानीय समुदायबीच विश्वास पुनःस्थापित गर्ने पहल गर्नु आवश्यक देखिएको छ।