पूर्वप्रधानमन्त्रीहरूको सम्पत्ति छानबिन तीव्र, देउवा–ओली–प्रचण्डको घरमा भेटिएको पैसा विषयमा अनुसन्धान अघि बढ्यो

काठमाडौं / सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू शेरबहादुर देउवा, केपी शर्मा ओली र पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’को सम्पत्ति छानबिन औपचारिक रूपमा सुरु गरेको छ। साथै, पूर्वप्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपाल, झलनाथ खनाल र बाबुराम भट्टराईलगायतका नेताहरूको सम्पत्ति छानबिनबारे पनि प्रारम्भिक छलफल भइरहेको विभाग स्रोतले पुष्टि गरेको छ।

सरकारमाथि जन–जी आन्दोलनका अभियन्ताहरूले लामो समयदेखि पूर्वप्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूले पदमा रहँदा आर्जन गरेको सम्पत्ति छानबिन गर्नुपर्ने माग गर्दै दबाब दिइरहेका थिए। त्यसैको प्रभावस्वरूप सरकारले अघिल्ला सबै प्रधानमन्त्रीहरूको सम्पत्ति परीक्षण गर्ने तयारी अघि बढाएको हो। प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयका एक वरिष्ठ अधिकारीका अनुसार, “देउवा, प्रचण्ड र ओलीको सम्पत्ति छानबिन सुरु भइसकेको छ, र बाँकी सबै पूर्वप्रधानमन्त्रीहरूको पनि छानबिनका विषयमा छलफल भइरहेको छ।”

अघिल्ला सरकारहरूका समयमा भएका ठूला आर्थिक घोटाला र शक्ति दुरुपयोगका घटनाबाट अर्बौं रुपियाँ जम्मा गरेको आरोप पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू माथि पटक–पटक लाग्दै आएको छ। नागरिक समाज र जन–जी आन्दोलनका अभियन्ताहरूले ती सबै काण्डहरूको स्वतन्त्र छानबिन र सम्पत्ति शुद्धीकरण प्रक्रिया तत्काल अघि बढाउन सरकारसँग माग गरिरहेका छन्।

यसबीच, सरकारले केही हप्ता अघि सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागलाई प्रधानमन्त्री कार्यालयको मातहतबाट हटाएर अर्थ मन्त्रालय मातहतमा ल्याएको छ। नयाँ संरचनाअनुसार अर्थ मन्त्रालयले विभागको नेतृत्वमा फेरबदल गर्दै सहसचिव गजेन्द्रकुमार ठाकुरलाई महानिर्देशकमा नियुक्त गरेको छ। ठाकुर यसअघि पनि सो विभागमा लामो समय काम गरिसकेका हुन्।

मन्त्रालय स्रोतका अनुसार, नयाँ नेतृत्वको प्राथमिकता नै पूर्वप्रधानमन्त्रीहरूको सम्पत्ति छानबिनलाई तीव्र बनाउने हो। तर विभागले हालसम्म स्पष्ट कार्ययोजना र रणनीति तयार गर्न बाँकी रहेको बताइएको छ।

विभागले जन–जी आन्दोलनका क्रममा आगलागीमा जलेका विभिन्न नेताहरूका घरमा भेटिएको ठूलो मात्राको पैसाबारे पनि अनुसन्धान थालेको छ। यसमा पूर्वप्रधानमन्त्रीहरूका साथै उनका निकट आफन्त र सहयोगीहरूको सम्पत्ति पनि छानबिनको दायरामा ल्याइने भएको छ।

२४ गतेको प्रदर्शन र आगजनीपछि देउवा, प्रचण्ड र कांग्रेस नेता दिपक खड्काको घरमा पैसाका थुप्रो जलेको दृश्य देखाउने भिडियोहरू भाइरल बनेका थिए। ती भिडियोहरूमा बूढानीलकण्ठस्थित देउवाको निवासमा हजार र पाँचसयका नोटका थुप्रा जलेको, र खड्काको घरबाट नोटहरू आकाशमा उडिरहेको दृश्य सार्वजनिक भएको थियो।

त्यस्तै, प्रचण्डको निवास खुमलटारमा पैसा राख्ने सेफ फोडिएको र डढेका नोटका थुप्रा भेटिएको प्रमाण पनि सार्वजनिक भएको थियो। स्थानीयहरूले सो घरमा “पैसा राख्ने सुरुङ भेटिएको” दाबी गरे पनि, पछि देउवा पक्षले “त्यो सुरुङ होइन, पानी ट्यांकी हो” भनेर सफाइ दिएको थियो।

विभागको टोलीले बूढानीलकण्ठ, बालकोट र खुमलटारस्थित ती तीनै निवासमा पुगेर मुचुल्का तयार पारिसकेको छ। स्रोतका अनुसार, जलेको र भेटिएको नोटहरू परीक्षणका लागि विदेशी फरेन्सिक प्रयोगशालामा पठाउने तयारी भइरहेको छ।

सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागका एक उच्च अधिकारीले भने —

“यो केवल व्यक्तिको सम्पत्तिको मात्र मुद्दा होइन, यो प्रणालीगत भ्रष्टाचार र राजनीतिक दुरुपयोगको गहिरो जडसँग जोडिएको विषय हो। अब कुनै पनि व्यक्ति जाँचबिनभन्दा बाहिर रहन सक्दैन।”

छानबिन अघि बढेसँगै देशभरका राजनीतिक वृत्तमा तनावपूर्ण वातावरण सिर्जना भएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार, यदि यो अनुसन्धान पारदर्शी र निष्पक्ष ढंगले अघि बढाउन सकियो भने, यो नेपालको राजनीतिक शुद्धीकरणको ऐतिहासिक मोड बन्न सक्छ।