इरान र अमेरिकाबीचको तनाव फेरि चुलिएको छ । अमेरिकी सेनाले दक्षिणी इरानमा पुनः हवाई कारबाही गरेपछि Islamic Revolutionary Guard Corps (आईआरजीसी) ले मध्यपूर्वस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डामाथि आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ ।

आईआरजीसीले कुन अमेरिकी सैन्य अड्डालाई निशाना बनाइएको हो भन्ने स्पष्ट पारेको छैन । तर अमेरिकी सैन्य अड्डा रहेको Kuwait ले आफ्नो आकाशमा “शत्रुतापूर्ण मिसाइल र ड्रोन खतराहरू” अवरोध गरिएको जनाएको छ । यद्यपि ती आक्रमण कहाँबाट आएका थिए भन्नेबारे खुलाइएको छैन ।

यसअघि अमेरिकी सेनाले होर्मुज जलडमरूमध्यमाथि उडिरहेका इरानी ड्रोनहरू खसालेको र इरानको रणनीतिक बन्दरगाह सहर बन्दर अब्बासस्थित एक सैन्य स्थलमा आक्रमण गरेको जनाएको थियो । अमेरिकी सेनाका अनुसार उक्त स्थानबाट पाँचौं ड्रोन प्रक्षेपणको तयारी भइरहेका बेला हमला गरिएको हो । इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले बन्दर अब्बासको पूर्वी क्षेत्रमा विस्फोटको आवाज सुनिएको बताएका छन् ।

अमेरिकी सेनाको मध्य कमाण्ड United States Central Command (सेन्टकम) ले आफ्ना कारबाहीहरू “मापन गरिएको, पूर्ण रूपमा रक्षात्मक र युद्धविराम कायम राख्न केन्द्रित” रहेको दाबी गरेको छ । सेन्टकमका अनुसार होर्मुज क्षेत्रमा खतरा उत्पन्न गरिरहेका चारवटा इरानी आत्मघाती ड्रोन पनि अमेरिकी सेनाले खसालेको थियो ।

तर इरानले अमेरिकी कारबाहीलाई युद्धविरामको “गम्भीर उल्लंघन” भन्दै कडा विरोध गरेको छ । तेहरानले कुनै पनि शत्रुतापूर्ण गतिविधिको जवाफ दिने चेतावनीसमेत दिएको छ ।

यसअघि सोमबार पनि अमेरिकाले दक्षिणी इरानमा “आत्मरक्षात्मक” कारबाही गरेको पुष्टि गरेको थियो । त्यस क्रममा इरानी मिसाइल साइटहरू र होर्मुज जलडमरूमध्यमा बारुद बिछ्याउन खोजिरहेका डुंगाहरूलाई निशाना बनाइएको अमेरिकी दाबी छ । युद्धका कारण हजारौं व्यापारिक जहाजहरू अहिले पनि होर्मुज क्षेत्रमा रोकिएका छन् ।

अमेरिकाले होर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै यात्रा गर्ने जहाजबाट शुल्क उठाउने इरानी निकाय “पर्सियन गल्फ स्ट्रेट अथोरिटी” माथि नयाँ प्रतिबन्धसमेत लगाएको छ । अमेरिकी अर्थ मन्त्रालयले उक्त निकायलाई रकम तिर्ने जहाजहरू पनि प्रतिबन्धको जोखिममा पर्न सक्ने चेतावनी दिएको छ ।

विश्वको करिब पाँचौं भाग तरल प्राकृतिक ग्यास र तेल यही जलमार्ग हुँदै ओसारपसार हुने भएकाले यसको असर अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा समेत परेको छ । इरानले भने आफूले “नेभिगेसन सेवा” बापत शुल्क उठाइरहेको र जलमार्ग व्यवस्थापन जारी रहने जनाएको छ ।

अमेरिकी अर्थमन्त्री Scott Bessent ले इरानको कदमलाई “वैश्विक समुद्री व्यापारमाथिको दबाब” भन्दै आलोचना गरेका छन् ।

यसैबीच आईआरजीसीले अमेरिकी ड्रोन खसालिएको तथा इरानी हवाई क्षेत्रमा प्रवेश गरेको अमेरिकी लडाकु विमान र अर्को ड्रोनमाथि गोली चलाइएको दाबी पनि गरेको छ । तर घटना कहिले भएको हो भन्ने खुलाइएको छैन ।

तीन महिनादेखि जारी युद्ध अन्त्यका लागि अमेरिका र इरानबीच वार्ता चलिरहे पनि सहमति अझै टुंगोमा पुगेको छैन । अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले बुधबार इरान “कमजोर अवस्थामा वार्तामा आएको” दाबी गर्दै आवश्यकता परे पुनः ठूला सैन्य आक्रमण हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन् ।

ट्रम्पले खाडी राष्ट्रहरूलाई Abraham Accords मा सहभागी भई इजरायलसँग सम्बन्ध सामान्य बनाउन पनि आग्रह गरेका छन् ।

इरानी सरकारी टेलिभिजनले हालै सम्भावित मस्यौदा सम्झौताका केही विवरण सार्वजनिक गर्दै होर्मुज जलडमरूमध्य पुनः खोल्ने र अमेरिकी सेना क्षेत्रबाट फिर्ता हुने व्यवस्था समावेश गरिएको दाबी गरेको थियो । तर ह्वाइट हाउसले त्यसलाई “पूर्ण रूपमा बनावटी” भन्दै अस्वीकार गरेको छ ।

यद्यपि दुवै पक्षले गत साता वार्तामा केही प्रगति भएको संकेत दिएका थिए । तर पछि इरानले सम्झौता “तत्काल हुन नसक्ने” जनाएको थियो भने ट्रम्पले आफ्ना वार्ताकारहरूलाई “हतार नगर्न” निर्देशन दिएको बताएका छन् ।