अमेरिकाका विभिन्न राज्यहरूमा बसोबास गर्ने नेपाली मूलका मानिसहरूमा अहिले जुवाको कुलत एउटा गम्भीर सामाजिक समस्याको रूपमा देखा परेको छ। रमाइलोका लागि खेलिएको जुवा कहिले लतमा परिणत भयो, पत्तै हुँदैन। यसको परिणामस्वरूप धेरै परिवारहरूले ठूलो आर्थिक क्षति र पारिवारिक विखण्डनको पीडा भोग्नु परिरहेको छ।
यस कुलतले कस्तो भयानक रूप लिइरहेको छ भन्ने कुरा तलका केही उदाहरणहरूबाट स्पष्ट हुन्छ:
आर्थिक विध्वंस: एकजना परिचित दाइले करिब छोटो छ महिनाको अवधिमा डेढ लाख अमेरिकी डलर ($150,000) जुवामा स्वाहा पारेको खबरले यस लतको भयावहता देखाउँछ। कमाइको सम्पूर्ण हिस्सा यसरी स्वाहा हुँदा व्यक्तिगत र पारिवारिक भविष्यमाथि गम्भीर प्रश्नचिह्न खडा भएको छ।
उमेरको पर्वाह छैन: जुवा खेल्नेहरूमा युवा तथा जवानहरू मात्र छैनन्। ७५ वर्षका आमाहरूलाई समेत क्यासिनो वा डिपार्टमेन्ट स्टोर/ग्यास स्टेशनहरूमा राखिएका ‘ट्याक-ट्याके’ (स्लट) मेसिनहरू मा पैसा हालिरहेको देखिनुले यो कुलतले समुदायको हरेक उमेर समूहलाई आफ्नो चंगुलमा कसिरहेको पुष्टि गर्छ।
विश्वासघात र अपराध: छुट्टी मनाउन गएका बेला पसल रुग्न राखिएका एकजना भाइले पसलको सम्पूर्ण नगद नै यस्तै जुवा खेल्ने मेसिनमा हालेर सकाएको घटनाले यस कुलतका कारण मानिसहरूले आर्थिक संकट टार्न गैरकानूनी बाटो समेत अपनाउन सक्ने खतरालाई उजागर गर्छ।
माथिका त एक दुई मात्र उदाहरण हुन्। यहाँ सतहमा नआएर आफ्नो सम्पूर्ण स्वाहा भएको हजारौं उदाहरण छन्।
अनलाइन जुवा: अर्को घातक पासो
भौतिक क्यासिनो र मेसिनहरू मात्र नभएर, अनलाइन जुवा (Online Gambling) ले पनि धेरै नेपालीहरूलाई नराम्रो शिकार बनाएको छ। अनलाइनको सहज पहुँचका कारण जुवा खेल्न कतै जानुपर्दैन, जसले गर्दा लत नियन्त्रण बाहिर जान्छ।
सम्पत्ति मात्रै होइन, ऋणको बोझ: अनलाइन जुवाको लतले मानिसहरूले आफूले कमाएको सिरीखुरी मात्र गुमाउँदैनन्, बरु यसले क्रेडिट कार्डहरू, बैंक खाताहरू र बचतहरू लाई पनि ध्वस्त पारेको छ, जसले गर्दा व्यक्तिहरू ऋणको दलदलमा फसेका छन्।
गुप्तता र सहजता: मोबाइल फोन वा कम्प्युटरबाटै जुवा खेल्न मिल्ने भएकाले यो कुलत गोप्य रूपमा बढ्दै जान्छ र परिवारका अन्य सदस्यहरूले समयमै थाहा पाउन सक्दैनन्।
जुवाको लतबाट कसरी मुक्त हुने?
जुवाको लत एक गम्भीर रोग हो, तर यसबाट मुक्त हुन सम्भव छ। यदि तपाईं वा तपाईंको वरपरको कोही यस लतमा हुनुहुन्छ भने, ढिलो नगरी यी कदमहरू चाल्नुहोस्:
१. सहयोगका लागि आह्वान (Help Seeking)
हटलाइनको प्रयोग: अमेरिकाका हरेक राज्यमा जुवाको कुलतबाट पीडितहरूका लागि विशेष हटलाइन सेवाहरू उपलब्ध छन्। राष्ट्रिय जुवाको समस्या हटलाइन (National Problem Gambling Helpline) 1-800-522-4700 मा तुरुन्त सम्पर्क गर्नुहोस्। यी सेवाहरूले गोप्य परामर्श, थेरापी, र स्थानीय सहायता समूहहरू (Support Groups) मा पहुँच गराउँछन्। पेशेवर परामर्शदाता: जुवाको कुलतका लागि विशेष तालिम प्राप्त परामर्शदाता (Counselor) वा मनोचिकित्सक (Psychiatrist) सँग नियमित परामर्श लिनुहोस्।
२. आत्म-बहिष्करण र नियन्त्रण (Self-Exclusion and Control)
क्यासिनोबाट आत्म-बहिष्करण: जुन-जुन क्यासिनोमा जुवा खेल्ने बानी छ, त्यहाँ गएर ‘आत्म-बहिष्करण’ (Self-Exclusion) फारम भर्नुहोस्। यसले तपाईंलाई एक निश्चित समयसम्म क्यासिनो परिसरमा प्रवेश गर्नबाट कानुनी रूपमा रोक्छ।
अनलाइन र क्रेडिट कार्डमा नियन्त्रण: जुवा खेल्न प्रयोग हुने वेबसाइट र एपहरूलाई तत्काल ब्लक गर्नुहोस्। क्रेडिट कार्ड कम्पनीहरूसँग कुरा गरेर जुवाका साइटहरूमा हुने लेनदेन (Transactions) मा रोक लगाउनुहोस्।
आर्थिक व्यवस्थापन: जुवाको लत भएका व्यक्तिले पैसाको सम्पूर्ण नियन्त्रण परिवारको भरपर्दो सदस्यलाई दिनु राम्रो हुन्छ।
३. समुदाय र परिवारको भूमिका (Role of Community and Family)
चेतना जगाउने: सामुदायिक संस्थाहरूले जुवाको कुलतको नराम्रो असरबारे चेतनामूलक कार्यक्रमहरू चलाउनुपर्छ।
साना व्यापारीहरूलाई अपील: ग्यास स्टेसन, ग्रोसरी स्टोर वा डिपार्टमेन्ट स्टोरहरूका मालिकहरूलाई (खासगरी नेपाली समुदायमा) पैसाको लोभमा वृद्ध-वृद्धा तथा कमजोर आर्थिक अवस्था भएका मानिसहरूलाई लत लगाउने खालका ‘ट्याक-ट्याके’ मेसिनहरू नराख्न हार्दिक अपिल गर्दछौँ।
जुवा कहिल्यै नजितिने खेल हो। रमाइलोका लागि कहिलेकाहीँ खेल्नु ठिकै होला, तर यसलाई आफ्नो नियन्त्रणभन्दा बाहिर जान नदिनुहोस्। आफ्नो सिरीखुरी, परिवार र जीवनलाई नारकीय हुनबाट बचाउनुहोस्।
स्मरण रहोस्, जुवाको लतबाट मुक्त हुन सकिन्छ। केवल तपाईँले कदम चाल्नु आवश्यक छ।