अमेरिका र रूसबीच हुने भनिएको उच्चस्तरीय नेतृत्व शिखर बैठक हालका लागि अनिश्चितकालका लागि स्थगित गरिएको छ। केही दिनअघिमात्र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले “दुई साताभित्र बुडापेस्टमा रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग भेट हुने” बताएका थिए, तर मंगलबार उनले पत्रकारहरूसँग भने  “म कुनै बेकार बैठक चाहन्नँ, समय खेर फाल्न चाहन्नँ, त्यसैले हेर्दै जाऔँ।”

ट्रम्पले यसअघि इजिप्टमा आयोजित गाजा शान्ति सम्झौता समारोहमा आफ्ना मुख्य वार्ताकार स्टीभ विटकफलाई भनेका थिए, “अब हामीले रूसको समस्या समाधान गर्नैपर्छ।” तर विश्लेषकहरूका अनुसार गाजामा सम्भव भएको कूटनीतिक सफलता जस्तो अनुकूल परिस्थिति युक्रेन युद्धमा छैन।

गाजामा सम्भव भएजस्तो दबाब युक्रेनमा छैन

गाजाको सम्झौता सम्भव हुनुमा ट्रम्पको इस्रायलसँगको लामो राजनीतिक सम्बन्ध र अरब राष्ट्रहरूसँगको आर्थिक प्रभाव मुख्य कारण थियो। उनले इजरायलको पक्षमा वाशिङ्टन दूतावास सार्ने, वेस्ट बैंकमा यहूदी बस्तीलाई वैध ठहर गर्ने र इरानविरुद्धको इजरायली सैन्य अभियानलाई खुला समर्थन गर्ने निर्णयबाट इजरायली नेताहरूमाथि दबाब सिर्जना गर्न सकेका थिए।

तर युक्रेनमा त्यस्तो प्रभाव ट्रम्पसँग छैन। पछिल्ला नौ महिनादेखि उनले कहिले पुटिनलाई दबाब दिने, कहिले जेलेंस्कीलाई चेतावनी दिने नीति अपनाए पनि कुनै ठोस परिणाम आएको छैन।

धम्की र पछुतोबीचको ट्रम्प नीति

ट्रम्पले कहिले रूसका ऊर्जा निर्यातमा नयाँ प्रतिबन्धको चेतावनी दिएका छन्, कहिले युक्रेनलाई लामो दूरीका हतियार दिने बताएका छन्। तर उनले स्वीकार गरेका छन् — ती कदमले विश्व अर्थतन्त्रलाई जोखिममा पार्न सक्छ र युद्ध अझ उग्र बनाउन सक्छ।

यसबीच उनले जेलेंस्कीलाई सार्वजनिक रूपमा आलोचना गर्दै केही समयका लागि अमेरिकी गुप्तचर सहयोग र हतियार आपूर्ति रोकिदिएका थिए, तर युरोपेली सहयोगीहरूको दबाबपछि त्यसमा पुनर्विचार गरे।

पुटिनको रणनीति र ट्रम्पको द्विविधा

अगस्टमा ट्रम्प र पुटिनबीच भएको बैठक पनि परिणामरहित रह्यो। कतिपय विश्लेषकहरूको भनाइमा, पुटिनले ट्रम्पको “डिल मेकर” स्वभावलाई आफ्नो फाइदामा प्रयोग गरिरहेका छन्।

जुलाईमा जब अमेरिकी काँग्रेसले रूसविरुद्ध नयाँ प्रतिबन्ध प्रस्ताव गर्दै थियो, त्यसबेला पुटिनले अलास्कामा शिखर बैठकको प्रस्ताव गरेका थिए — जसपछि उक्त प्रतिबन्ध प्रस्ताव रोकिएको थियो।

पछिल्लो हप्ता पनि जब अमेरिकाले युक्रेनलाई टोमहक मिसाइल र प्याट्रिओट प्रणाली पठाउने चर्चा थियो, त्यसकै बीच पुटिनले ट्रम्पलाई फोन गरेका थिए, र त्यसपछि ट्रम्पले “बुडापेस्ट शिखर बैठक” को घोषणा गरेका थिए।

तर त्यसको भोलिपल्ट जेलेंस्कीसँग ह्वाइट हाउसमा भएको भेट निकै तनावपूर्ण रह्यो, र उनले कुनै ठोस परिणामबिना अमेरिका छोडे।

युद्धको मोर्चामा स्थायित्व र असफल शान्ति प्रस्ताव

ट्रम्पले अन्ततः वर्तमान मोर्चा रेखामा युद्धविरामको प्रस्ताव गरेका छन्, तर रूसले यसलाई अस्वीकार गरेको छ। जेलेंस्कीले भने, “जति बेला टोमहक मिसाइलको विषय हामीबाट टाढा गयो, त्यत्तिकै बेला रूसको कूटनीतिक रुचि पनि हरायो।”

ट्रम्पले चुनावी अभियानमा भनेका थिए कि उनले “२४ घण्टाभित्र युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्नेछन्।” तर अहिले उनले आफैं स्वीकारेका छन् — “यो मेरो सोचभन्दा धेरै कठिन छ।”

यसो भन्दै उनले पहिलो पटक आफ्नो शक्तिको सीमाको स्वीकारोक्ति गरेका छन् — र यो पनि प्रष्ट पारेका छन् कि जब दुवै पक्षले न त हार स्वीकार्न चाहन्छ, न सम्झौता गर्न सक्छ, त्यस्तो युद्धमा शान्तिको बाटो खोज्नु असम्भव जस्तै हुन्छ।