काठमाडौं । अमेरिकी सेनाले इरानविरुद्ध पुनः ठूलो स्तरको हवाई आक्रमण गरेको छ। अमेरिकी केन्द्रीय कमाण्ड (CENTCOM) का अनुसार इरानले अमेरिकी सैनिकमाथि ब्यालिस्टिक मिसाइल आक्रमण गर्ने प्रयास गरेपछि त्यसको जवाफस्वरूप इरानका दर्जनौँ इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (IRGC) का सैन्य लक्ष्यमा “भारी” हवाई आक्रमण गरिएको हो।

CENTCOM ले आक्रमण करिब दुई घण्टासम्म चलेको जनाएको छ। अमेरिकी पक्षका अनुसार आक्रमणमा सैन्य कमाण्ड केन्द्र, मिसाइल तथा ड्रोन अड्डा, तटीय निगरानी प्रणाली, हवाई प्रतिरक्षा संरचना तथा समुद्री सैन्य क्षमता लक्षित गरिएका थिए। अमेरिकाले यी कारबाहीले इरानको सैन्य क्षमता कमजोर पार्ने र अमेरिकी सेना तथा अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गको सुरक्षालाई बलियो बनाउने दाबी गरेको छ।

इरानमा सर्वसाधारणको पनि मृत्यु

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार दक्षिणी केश्म (Qeshm) टापु लगायतका क्षेत्रमा अमेरिकी आक्रमण हुँदा कम्तीमा तीन जनाको मृत्यु भएको छ। मृत्यु हुनेमा एक दम्पती र उनीहरूको दुई वर्षीय बालक पनि रहेको इरानी स्रोतहरूले बताएका छन्। अबादानसहित अन्य केही दक्षिणी तथा पश्चिमी क्षेत्रमा पनि विस्फोट भएको जनाइएको छ।

स्थानीय बासिन्दाले लगातार विस्फोट, विद्युत् अवरोध र इन्टरनेट सेवामा समस्या देखिएको बताएका छन्। केहीले सुरक्षा अवस्थालाई थप जोखिमपूर्ण बन्दै गएको भन्दै राजधानी तेहरानतर्फ पलायन गर्न थालेको जानकारी दिएका छन्।

आक्रमणको कारण के हो ?

मंगलबार इरानले जोर्डनस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डालक्षित गरी ब्यालिस्टिक मिसाइल प्रहार गरेको थियो। अमेरिकाका अनुसार सबै मिसाइल बीचमै अवरोध गरी खसालिएका थिए र कुनै ठूलो क्षति हुन पाएन। त्यसलगत्तै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानलाई “कडा जवाफ” दिने चेतावनी दिएका थिए। त्यसको केही घण्टापछि अमेरिकी सेनाले यो नयाँ हवाई कारबाही गरेको हो।

इरानले भने अमेरिकी “आक्रामक गतिविधि”को प्रतिकारस्वरूप जोर्डनस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डालाई निशाना बनाएको दाबी गरेको छ।

साउदी अरब पनि युद्धको नयाँ समीकरणमा

यसैबीच अमेरिका र साउदी अरबले संयुक्त रूपमा इरान समर्थित सशस्त्र समूहहरूविरुद्ध इराकमा पनि हवाई आक्रमण गरेका छन्। अमेरिकी पक्षका अनुसार पछिल्ला ७२ घण्टामा भएका ३० भन्दा बढी ड्रोन आक्रमणको जवाफस्वरूप इराकस्थित इरान समर्थित सैन्य संरचनामाथि कारबाही गरिएको हो।

इराकको पपुलर मोबिलाइजेसन फोर्स (PMF) ले आफ्ना कम्तीमा २० सदस्य मारिएको जनाएको छ भने इराकी राष्ट्रपतिले उक्त आक्रमणलाई आफ्नो सार्वभौमिकतामाथिको उल्लङ्घन भन्दै विरोध गरेका छन्।

युद्ध थप फैलिने संकेत

बुधबार इजिप्टको एक बन्दरगाहमा भएको आगलागी ड्रोन आक्रमणका कारण भएको इजिप्ट सरकारले जनाएको छ। यसअघि युद्धका क्रममा इजिप्ट प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित भएको थिएन। त्यस्तै जोर्डनले पनि बिहीबार आफ्नो आकाशमा प्रवेश गरेका पाँच इरानी मिसाइल खसालेको जनाएको छ।

कूटनीतिक प्रयास संकटमा

अमेरिका र इरानबीच केही दिनदेखि तनाव कम गर्ने प्रयास भइरहेका थिए। राष्ट्रपति ट्रम्पले वार्तालाई “सकारात्मक” भने पनि तेहरानले औपचारिक वार्ता नभएको दाबी गर्दै आएको थियो। पछिल्लो मिसाइल आक्रमण र त्यसपछि भएको अमेरिकी हवाई कारबाहीले ती प्रयासहरू पुनः असफल हुने संकेत देखिएको छ।

यता अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार साउदी अरबले अमेरिका समक्ष तनाव कम गर्न आग्रह गरेको छ। तर पछिल्ला सैन्य कारबाहीहरूले मध्यपूर्व फेरि पूर्ण युद्धतर्फ धकेलिन सक्ने चिन्ता बढाएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

क्षेत्रीय प्रभाव अझ गहिरिँदै

सन् २०२६ को सुरुदेखि अमेरिका–इरानबीचको युद्धविराम भंग भएपछि दुवै पक्षले एकअर्कामाथि लगातार मिसाइल, ड्रोन तथा हवाई आक्रमण गर्दै आएका छन्। यसबीच होर्मुज जलडमरूमध्य, जोर्डन, इराक, यमन, इजिप्ट र खाडी क्षेत्रका अन्य मुलुकहरू समेत प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित हुन थालेका छन्। पछिल्लो घटनाक्रमले मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था थप जटिल बन्दै गएको देखिएको छ।