रुसले बुधबार राति युक्रेनभरि ६१४ ड्रोन र ब्यालेस्टिक तथा क्रूज मिसाइल प्रहार गरेको छ, जुन युद्ध सुरु भएयता भएका सबैभन्दा ठूलो राती आक्रमणमध्ये एक मानिएको छ। आक्रमणमा एकजनाको मृत्यु भएको, दर्जनौं घाइते भएका र नाटो सदस्य मुलुक हंगेरी र स्लोभाकियाको सीमा नजिकै रहेको अमेरिकी स्वामित्वको एक कम्पनी ध्वस्त भएको अधिकारीहरूले बिहीबार बिहान पुष्टि गरेका छन्।

युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले अमेरिकी स्वामित्वको कम्पनीमा ‘केही’ क्रूज मिसाइल प्रहार हुनु अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रुसलाई आक्रमण रोक्न दिएको दबाबको सन्दर्भमा ‘धेरै अर्थपूर्ण’ भएको टिप्पणी गरेका छन्।

अमेरिकी कम्पनी ‘फ्लेक्स लिमिटेड (Flex Ltd.)’ माथि आक्रमण
टेक्सासको अष्टिनमा मुख्यालय रहेको फ्लेक्स लिमिटेडको युक्रेनको झाकारपातिया क्षेत्रमा रहेको कारखाना दुईवटा क्रूज मिसाइलले लक्षित भएपछि ठुलो क्षति भएको छ। कम्पनीले पुष्टि गरेको अनुसार उक्त कारखानाले केवल घरेलु प्रयोगका इलेक्ट्रोनिक सामान (जस्तै कफी मेसिन) उत्पादन गर्छ, कुनै पनि प्रकारको सैन्य उपकरण वा रक्षा उत्पादन गर्दैन।

कम्पनीका प्रवक्ताले “आपतकालीन प्रक्रिया तत्काल लागू गरिएको र सबै कर्मचारी सुरक्षित रूपमा उद्धार गरिएको” जानकारी दिएका छन्। तर केही कर्मचारी र ठेकेदार घाइते भएका र ६ जना अझै अस्पतालमा उपचाररत रहेको बताएका छन्।

सीमा नजिकै आक्रमण
आक्रमण भएको मुकाचेभो शहर हंगेरी र स्लोभाकिया सीमा नजिकै, नाटो क्षेत्रबाट करिब ३० माइल टाढा पर्छ। यस आक्रमणमा कम्तीमा १५ जना घाइते भएको र दर्जनौं आवासीय भवन पनि क्षतिग्रस्त भएको जनाइएको छ।

रुसको “सबैभन्दा ठूलो आक्रमण”
एकै रातमा ५७४ ड्रोन र ४० वटा मिसाइल प्रयोग भएको यो आक्रमणलाई युक्रेनले रुसको “सबैभन्दा ठूलो उग्र हमला” को संज्ञा दिएको छ। राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले भने, “उनीहरूले नागरिक पूर्वाधार, आवासीय भवन र सर्वसाधारणलाई नै लक्षित गरेका छन्। अमेरिकन लगानीको सामान्य व्यापार गर्ने कम्पनी पनि उनीहरूको लक्ष्य बन्नु अत्यन्तै अर्थपूर्ण छ।”

अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया
फ्रान्सले आक्रमणलाई लिएर रुसको शान्ति वार्तामा संलग्न हुन कुनै वास्तविक इच्छाशक्ति नभएको स्पष्ट भएको टिप्पणी गरेको छ। फ्रान्सेली विदेश मन्त्रालयले दिएको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “यी आक्रमणहरूले रुसको गम्भीरतापूर्वक वार्तामा सहभागी हुने कुनै इरादा छैन भन्ने कुरा पुनः पुष्टि भएको छ।”

यसअघि ट्रम्पले रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग अलास्कामा भेट गरेका थिए। तर त्यसपछि पनि पुटिनको शान्ति इच्छाशक्तिबारे नाटो नेताहरूबीच शंका झन् बढेको छ। व्हाइट हाउसले आक्रमणबारे आधिकारिक प्रतिक्रिया अझै नदिएको भए पनि ट्रम्पले मंगलबार मात्र पुटिनको असली मनसाय आगामी केही हप्तामै पत्ता लाग्ने बताएका थिए।

रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले अलास्कामा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँगको भेटमा युक्रेनमाथि आफ्नो सैनिक कारबाही रोक्नका लागि आवश्यक शर्तहरू स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।

रायटर्सको रिपोर्टअनुसार पुटिनले वाशिङ्टनलाई दिएको माग सूचीमा प्रमुख रूपमा तीन विषय छन् – युक्रेनलाई नाटो सदस्य नबनाउने, पश्चिमी सेनालाई युक्रेनमा प्रवेश नगराउने र डोनबास क्षेत्र रुसलाई हस्तान्तरण गर्ने। यससँगै उनले हाल कब्जा गरेको केही क्षेत्र (खार्किभ, सुमी र डिनिप्रोपेट्रोभ्स्कका भाग) फिर्ता गर्न तयार रहेको संकेत गरेका छन्।

यो माग २०२४ को उनको अघिल्लो अडानभन्दा फरक छ। त्यतिबेला उनले २०२२ मा अवैध रूपमा संलग्न गरिएका चारै प्रदेश (डोनेट्स्क, लुहान्स्क, खार्किभ र जापोरिज्झिया) सम्पूर्ण रूपमा मागेका थिए। तर लामो समयदेखि मोर्चा स्थिर रहँदा र रुसलाई ठूलो प्रगति गर्न नसक्दा अब उनले अघिल्लो माग कम गरेको देखिएको छ।

हाल रुसले युक्रेनको करिब २० प्रतिशत भूभाग नियन्त्रणमा लिएको अनुमान छ, जसमा २०१४ मा कब्जा गरिएको क्राइमिया र डोनबास क्षेत्र पनि पर्छ। लुहान्स्कको लगभग सबै भाग, डोनेट्स्कको ७५ प्रतिशत र जापोरिज्झिया तथा खेरसोनको ठूलो हिस्सा रुसको कब्जामा छ।

नाटोका एक वरिष्ठ रक्षा अधिकारीले पुटिनको माग आश्चर्यजनक नभएको भन्दै भविष्यमा उनले थप मागहरू पनि राख्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

यसैबीच, रुसका परराष्ट्र मन्त्री सेर्गेई लाभरोभले यसै हप्ताको एक अन्तर्वार्तामा “हामीले कुनै भूभाग कब्जा गर्नुपर्छ भन्ने कुरा कहिल्यै उठाएका छैनौँ” भनेपछि विवाद थप चर्किएको छ। तर उनले दीर्घकालीन सम्झौताबारे कुरा गर्न सकिँदैन भन्दै युक्रेनका रूसी भाषीहरूको अधिकार र रुसको सुरक्षा ग्यारेन्टी नभएसम्म समाधान सम्भव नभएको दाबी गरे।

पश्चिमी विश्लेषकहरूका अनुसार, पुटिनको अन्तिम उद्देश्य केवल भूभाग कब्जा होइन, बरु कीभमै राजनीतिक नियन्त्रण कायम गर्नु हुन सक्छ। युक्रेनमाथि पूर्ण कब्जा गर्न नसके पनि उनले शासन परिवर्तन वा दीर्घकालीन प्रभाव कायम गर्ने योजना लिएको अनुमान गरिएको छ।