काठमाडौं, अगस्ट २७, २०२६ / रसुवाको भोटेकोसीबाट सुरु भएर त्रिशूली नदी प्रणाली हुँदै तल्लो तटीय क्षेत्रसम्म विनाश मच्चाएको भीषण बाढीमा परी मृत्यु भएकामध्ये ३८९ जनाको शव फेला परेको छ। नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालयले बिहीबार राति ९ बजेसम्म अद्यावधिक गरेको विवरणअनुसार आठ जिल्लाबाट ती शव बरामद भएका हुन्।

प्रहरीको पछिल्लो विवरणअनुसार रसुवामा १७, नुवाकोटमा २८, धादिङमा ३३, गोरखामा ३२, चितवनमा १३७, तनहुँमा २८, नवलपरासी पूर्वमा ८७ र नवलपरासी पश्चिममा २७ जनाको शव फेला परेको छ। सबैभन्दा धेरै शव चितवनमा भेटिनुले बाढीको तीव्र बहावले मानिस तथा संरचनालाई घटनास्थलबाट धेरै टाढासम्म बगाएको देखाएको छ।

बाढीपछि सञ्चालन गरिएको खोज, उद्धार तथा राहत अभियानमा हालसम्म ४६६ जना घाइतेको उद्धार गरिएको प्रहरीले जनाएको छ। तीमध्ये रसुवाबाट २८९, नुवाकोटबाट ९०, काठमाडौं ल्याइएका तथा उद्धार गरिएका ८४ र धादिङबाट ३ जना रहेको पछिल्लो प्रहरी विवरणमा उल्लेख छ। खोज तथा उद्धार कार्यका लागि नेपाल प्रहरीका मात्रै ८ हजार ३४८ कर्मचारी परिचालन गरिएको छ भने नेपाली सेना र सशस्त्र प्रहरी बलसमेत व्यापक रूपमा परिचालित छन्।

बाढीमा सुरक्षाकर्मीसमेत ठूलो जोखिममा परेका छन्। प्रहरीका अनुसार २८ जना प्रहरी कर्मचारी अझै सम्पर्कविहीन छन्। बाढीले सीमाक्षेत्रका सुरक्षा पोस्ट, सडक, पुल, घर, सवारीसाधन, विद्युत् संरचना र अन्य महत्वपूर्ण पूर्वाधारमा व्यापक क्षति पुर्‍याएको छ। रसुवागढीदेखि त्रिशूली नदीको तल्लो तटीय क्षेत्रसम्म खोजी कार्य निरन्तर भइरहेको छ।

यस विपद्मा स्थानीय बासिन्दामात्र नभई ठूलो संख्यामा स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकसमेत प्रभावित भएका छन्। बिहीबार साँझ ८ बजेसम्म परराष्ट्र मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको विवरणमा ३३ देशका ५९६ विदेशी नागरिक अझै सम्पर्कविहीन रहेको उल्लेख गरिएको थियो। मृतक, बेपत्ता तथा सम्पर्कमा आएका व्यक्तिको विवरण निरन्तर अद्यावधिक भइरहेकाले यो संख्या परिवर्तन हुन सक्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

हिमनदी तथा विशाल पहिरोको शृंखलाबद्ध प्रभावको आशंका

यस विनाशकारी बाढीको उत्पत्तिबारे प्रारम्भिक वैज्ञानिक तथा सरकारी विश्लेषणले हिमाली क्षेत्रमा भएको हिमनदीको ठूलो हिस्सा भत्किनु, त्यससँगै चट्टान, बरफ र माटो नदी प्रणालीमा खस्नु र त्यसबाट अत्यन्त शक्तिशाली बहाव सिर्जना हुनु मुख्य कारण हुन सक्ने संकेत गरेको छ। नेपाल र चीन दुवैतर्फका अधिकारीहरूले हिमनदी भत्किएपछि ठूलो परिमाणमा चट्टान, बरफ, हिलो र भग्नावशेष नदीमा मिसिएको बताएका छन्।

बाढीपछि पहिरो तथा भग्नावशेषले नदी थुनिँदा नयाँ अस्थायी तालहरू बनेको र ती फुट्न सक्ने जोखिमसमेत देखिएको छ। नेपालका विपद् अधिकारीहरूले तल्लो तटीय क्षेत्रका बासिन्दा, यात्रु तथा उद्धारकर्मीलाई नदी किनार र जोखिमयुक्त स्थानबाट टाढा रहन विशेष सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका छन्। चीनतर्फ पनि बनेको एउटा अवरुद्ध तालमा आगामी दिनमा ठूलो परिमाणमा पानी थपिने अनुमानसहित सम्भावित अर्को बाढीको चेतावनी जारी गरिएको छ।

बुधबार बिहान अप्रत्याशित रूपमा आएको बाढीले रसुवाबाट सुरु भएको विपद्लाई नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, चितवन, तनहुँ हुँदै पूर्वी तथा पश्चिम नवलपरासीसम्म फैलाएको छ। ठूलो संख्यामा मानिस अझै सम्पर्कविहीन रहेकाले नदी किनार, भग्नावशेष तथा तल्लो तटीय क्षेत्रमा खोजी जारी रहँदा मृतकको संख्या अझै बढ्न सक्ने अवस्था रहेको सुरक्षा निकायहरूले बताएका छन्।

नेपालको पछिल्लो इतिहासकै गम्भीर प्राकृतिक विपद्मध्ये एक बनेको यस घटनापछि सरकारको प्राथमिकता अहिले बेपत्ताको खोजी, घाइतेको उपचार, विस्थापितलाई राहत तथा सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण र क्षतिग्रस्त सडक–पुल तथा अन्य अत्यावश्यक पूर्वाधारको तत्काल पुनःस्थापनामा केन्द्रित भएको छ।