विश्व राजनीतिमा आज महत्त्वपूर्ण घटनाक्रम विकसित भएका छन्। रुस–युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयासमा अमेरिकाको मध्यस्थतामा नयाँ शान्तिवार्ता सुरु भएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि तत्काल थप सैन्य आक्रमण आवश्यक नरहेको बताएका छन्। यमनमा हवाई आक्रमण, विश्व जलवायु सम्मेलनमा नयाँ बहस र अफ्रिकामा आप्रवासी दुर्घटनाले पनि अन्तर्राष्ट्रिय ध्यान खिचेका छन्।

१. रुस-युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्न अबुधाबीमा तीनपक्षीय वार्ता सुरु

संयुक्त अरब इमिरेट्सको अबुधाबीमा अमेरिका, रुस र युक्रेनका प्रतिनिधिबीच नयाँ शान्तिवार्ता सुरु भएको छ। लामो समयदेखि जारी युद्ध रोक्ने उद्देश्यले भएको वार्तामा युद्धविराम, युक्रेनको सुरक्षा प्रत्याभूति र युद्धपछिको राजनीतिक व्यवस्थाबारे छलफल हुँदै छ।

तर वार्ता सुरु भएकै समयमा रुसले युक्रेनका विभिन्न क्षेत्रमा ठूलो हवाई आक्रमण गरेको छ। ऊर्जा पूर्वाधारमा भएको आक्रमणले हजारौँ नागरिक प्रभावित भएका छन्। दुवै पक्षबीच भूभाग र सुरक्षा व्यवस्थासम्बन्धी गम्भीर मतभेद कायमै रहेकाले तत्काल सम्झौता हुने निश्चित छैन।

२. इरानमाथि थप आक्रमण तत्काल आवश्यक छैन : राष्ट्रपति ट्रम्प

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानविरुद्ध थप सैन्य कारबाही अहिले आवश्यक नदेखिएको बताएका छन्। उनले इरानसँगको युद्ध सैन्य दृष्टिले प्रभावकारी रूपमा अन्त्य भएको दाबी गरे पनि अमेरिकी सेना आवश्यक परे कारबाही गर्न तयार रहेको चेतावनी दिएका छन्।

इरानले भने प्रतिबन्ध हटाउनुपर्ने, आर्थिक क्षतिको सम्बोधन हुनुपर्ने र क्षेत्रीय आक्रमण बन्द हुनुपर्ने माग अघि सारेको छ। सैन्य तनाव केही कम हुने सङ्केत देखिए पनि अमेरिका–इरान सम्बन्ध अझै अनिश्चित छ।

३. यमनमा हवाई आक्रमण, कम्तीमा एक जनाको मृत्यु

यमनको राजधानी सानामा रहेको इन्धन केन्द्र र तेलसम्बन्धी संरचनामा राति भएको हवाई आक्रमणमा कम्तीमा एक जनाको मृत्यु र नौ जना घाइते भएको हुथी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

हुथी समूहले साउदी अरेबियालाई आक्रमणको आरोप लगाएको छ। तर स्वतन्त्र रूपमा त्यसको पुष्टि भएको छैन। हुथी विद्रोही र साउदी समर्थित सरकारी पक्षबीच पुनः बढेको संघर्षले मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्थालाई थप जटिल बनाएको छ।

४. टर्कीमा विश्व जलवायु सम्मेलन : स्वच्छ ऊर्जा र विद्युतीय यातायातमा जोड

टर्कीको अन्ताल्यामा जारी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय जलवायु सम्मेलन ‘कोप–३१’ दोस्रो दिनमा प्रवेश गरेको छ।

सम्मेलनमा जीवाश्म इन्धनको प्रयोग घटाउने, नवीकरणीय ऊर्जा विस्तार गर्ने, विद्युतीय यातायात प्रवर्द्धन गर्ने र जलवायु परिवर्तनको सामना गर्न आर्थिक स्रोत जुटाउने विषयमा छलफल भइरहेको छ।

विद्युत्को प्रयोग बढाउने महत्त्वाकाङ्क्षी लक्ष्यसमेत प्रस्ताव गरिएको छ। तर पेट्रोलियम उत्पादन गर्ने देशहरूको असहमति सम्भावित चुनौती बनेको छ।

५. अमेरिकी रक्षामन्त्रीविरुद्ध महाभियोगको प्रयास, वासिङ्टनमा राजनीतिक तनाव

अमेरिकी रक्षामन्त्री पिट हेगसेथविरुद्ध महाभियोग प्रस्तावमा मतदान हुने सम्भावना बढेको छ। इरान युद्ध सञ्चालनको विषयलाई लिएर रिपब्लिकन सांसद थोमस मासीले अघि बढाएको प्रयासले ट्रम्प प्रशासनलाई नयाँ राजनीतिक चुनौती दिएको छ।

हेगसेथले महाभियोग प्रयासलाई राजनीतिक नाटकको संज्ञा दिएका छन्। मध्यावधि निर्वाचनपछि उत्पन्न राजनीतिक परिस्थितिमा यो घटनाक्रमलाई महत्त्वपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।

६. फ्रान्समा साइबर आक्रमण : इरानमाथि गम्भीर आरोप

फ्रान्स सरकारले देशभरका सयौँ सुपरमार्केटका रेफ्रिजरेटर प्रणालीमा भएको साइबर आक्रमणमा इरानसम्बद्ध ह्याकरहरूको संलग्नता रहेको आरोप लगाएको छ।

तापक्रम नियन्त्रण प्रणाली बिगारिँदा ठूलो परिमाणमा खाद्य सामग्री नष्ट भएको बताइएको छ। फ्रान्सले इरानी राजदूतलाई बोलाएर विरोध जनाएको छ र युरोपेली प्रतिबन्धको पहल गर्ने चेतावनी दिएको छ। इरानले आरोप अस्वीकार गरेको छ।

७. संयुक्त राष्ट्रसङ्घको मानवअधिकार समीक्षामा अमेरिका अनुपस्थित हुने

अमेरिकाले संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय मानवअधिकार परिषद्को आफ्नो मानवअधिकार अवस्थासम्बन्धी नियमित समीक्षामा सहभागी नहुने निर्णय गरेको छ।

ट्रम्प प्रशासनले परिषद् अमेरिका र इजरायलविरुद्ध पक्षपाती रहेको आरोप लगाएको छ। मानवअधिकार संस्थाहरूले भने अमेरिकी निर्णयले अन्तर्राष्ट्रिय जवाफदेहितामा नकारात्मक असर पर्ने भन्दै आलोचना गरेका छन्।

८. सेनेगलमा आप्रवासी चढेको डुङ्गा दुर्घटना, मृतकको सङ्ख्या ३९ पुग्यो

पश्चिम अफ्रिकी देश सेनेगलको समुद्री तटमा आप्रवासी बोकेको डुङ्गा डुब्दा मृत्यु हुनेको सङ्ख्या ३९ पुगेको छ।

युरोप पुग्ने प्रयासमा रहेका मानिसहरू दुर्घटनामा परेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। खोज तथा उद्धार कार्य जारी रहँदा मानवअधिकारवादी संस्थाहरूले अवैध आप्रवासन र समुद्री सुरक्षा व्यवस्थाबारे छानबिन गर्न माग गरेका छन्।

९. गाजामा वर्षा र बाढीले विस्थापित नागरिकको पीडा थपियो

युद्धबाट प्रभावित गाजामा भारी वर्षापछि विस्थापित नागरिक बस्दै आएका हजारौँ अस्थायी पालहरू डुबानमा परेका छन्।

खाद्यान्न, सुरक्षित आवास, औषधि र अन्य अत्यावश्यक सामग्रीको अभाव भोगिरहेका नागरिकका लागि खराब मौसम थप चुनौती बनेको छ। मानवीय सहायता र सुरक्षित आश्रयस्थलको आवश्यकता बढेको छ।

समग्रमा, आज विश्वको ध्यान रुस–युक्रेन शान्तिवार्ता, अमेरिका–इरान सम्बन्ध, मध्यपूर्वको सुरक्षा, अमेरिकी आन्तरिक राजनीति र जलवायु संकटतर्फ केन्द्रित छ। कूटनीतिक प्रयासले केही आशा जगाए पनि युद्ध, साइबर आक्रमण र मानवीय संकटका कारण विश्व परिस्थिति अझै संवेदनशील बनेको छ।

समाचार सङ्कलन तथा सम्पादन : अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यम रोयटर्स, एपी, बीबीसीसम्बद्ध रिपोर्टिङ तथा अन्य विश्वसनीय स्रोतहरूको नोभेम्बर १०, २०२६ का समाचारमा आधारित। घटनाक्रम परिवर्तनशील छन्।