काठमाडौं, २ सेप्टेम्बर २०२६। नेपाल र चीनको तिब्बतस्थित केरुङ क्षेत्रलाई तहसनहस बनाएको भदौ १० अर्थात् अगस्ट २६ को विनाशकारी विपद् कसरी सुरु भयो, किन यति तीव्र र भयावह बन्यो र भविष्यमा यस्तै घटना हुनुअघि संकेत पत्ता लगाउन सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने विषयमा चिनियाँ वैज्ञानिकहरूले नयाँ अध्ययन सार्वजनिक गरेका छन्।

चिनियाँ एकेडेमी अफ साइन्सेस (CAS) अन्तर्गतको इन्स्टिच्युट अफ तिब्बतीयन प्लेटो रिसर्चको नेतृत्वमा विभिन्न विश्वविद्यालय तथा अनुसन्धान संस्थाहरूको संयुक्त टोलीले गरेको अध्ययनले उक्त विपद् सामान्य भारी वर्षाबाट सुरु भएको बाढी वा पहिरो मात्र नभई उच्च हिमाली क्षेत्रमा हिमनदी तथा चट्टान अस्थिर भएपछि सुरु भएको बहुचरणीय ‘क्यास्केडिङ डिजास्टर’ अर्थात् एकपछि अर्को प्रक्रिया जोडिँदै विशाल बनेको विपद् भएको निष्कर्ष निकालेको छ। अध्ययन सेप्टेम्बर १ मा Chinese Science Bulletin मा प्रकाशित भएको हो। यसको DOI 10.1360/CSB-2026-1255 रहेको छ।

अनुसन्धानअनुसार अगस्ट २६ को बिहान नेपालको लाङटाङ लिरुङ हिमालको उत्तरी ढलानतर्फ करिब ५,२०० मिटर उचाइमा रहेको हिमनदीको भाग अचानक अस्थिर भएर हिउँ र चट्टानसहित ठूलो ‘आइस–रक एभलान्च’ खसेको थियो। त्यो पदार्थ तीव्र गतिमा करिब ४,००० मिटर उचाइसम्म झर्दै गर्दा पहाडको सतह, ढुंगा, माटो र पुराना हिमनदीजन्य गेग्रानसमेत आफूसँग मिसाउँदै गयो। त्यसपछि यो प्रवाह साँघुरो खोँच हुँदै विशाल लेदोयुक्त पहिरोमा परिणत भयो।

चिनियाँ वैज्ञानिकहरूको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण नयाँ निष्कर्ष भनेको प्रारम्भिक रूपमा पहाडबाट खसेको हिउँ र चट्टानको परिमाण मात्रले यति ठूलो विनाश गराएको होइन भन्ने हो। पहिरोको पदार्थ करिब २२ किलोमिटर लामो खोँच हुँदै तल झर्दा नदीको सतह र किनार निरन्तर काट्दै, थप ढुंगा, बालुवा, माटो र पानी आफूसँग मिसाउँदै आकार तथा शक्ति बढाउँदै गएको थियो।

वैज्ञानिक भाषामा यस प्रक्रियालाई “progressive entrainment” अर्थात् बहावसँगै थप पदार्थ समेटिँदै जाने प्रक्रिया भनिएको छ। यही प्रक्रिया भदौ १० को विपद् किन सुरुको हिम–चट्टान पहिरोभन्दा कैयौँ गुणा ठूलो र विनाशकारी बन्न पुग्यो भन्ने बुझ्न निर्णायक रहेको अनुसन्धानकर्ताहरूको भनाइ छ।

अर्थात्, माथिल्लो हिमाली क्षेत्रबाट सुरु भएको दुर्घटना एउटै स्वरूपमा तल आएको थिएन। सुरुमा हिमनदी र चट्टान भत्कियो, त्यसपछि ती सामग्री उच्च गतिमा तल खसे, खोँच र नदीकिनार काटे, बाटोमा रहेका थप पदार्थ आफूसँग मिसाए, नदीको पानीसँग जोडिए र अन्ततः विशाल लेदो, चट्टान, हिउँ र पानीको मिश्रित विनाशकारी प्रवाहमा परिणत भए।

चिनियाँ अधिकारीहरूले यसअघि सार्वजनिक गरेको प्रारम्भिक वैज्ञानिक मूल्यांकनअनुसार यो प्रवाह करिब ६–७ मिनेटमै २२ किलोमिटर आसपासको दूरी पार गर्न सक्ने असाधारण गतिमा अघि बढेको अनुमान गरिएको थियो। अर्को प्रारम्भिक विशेषज्ञ मूल्यांकनमा यसको गति कुनै चरणमा करिब ५० मिटर प्रतिसेकेन्ड, अर्थात् झन्डै १८० किलोमिटर प्रतिघण्टासम्म पुगेको हुन सक्ने उल्लेख गरिएको थियो।

केरुङ बन्दरगाह क्षेत्रमा पुगेपछि यसको प्रहार यति शक्तिशाली भयो कि चिनियाँ तथ्यांकअनुसार करिब ०.७ वर्ग किलोमिटर क्षेत्र प्रभावित भयो र २७ वटा भवन तथा सम्बन्धित पूर्वाधार ध्वस्त भए। सडक, विद्युत् र सञ्चार पूर्वाधारसमेत ठूलो मात्रामा क्षतिग्रस्त भएका थिए।

नयाँ अध्ययनले अर्को महत्त्वपूर्ण प्रश्नको पनि उत्तर खोजेको छ—त्यो दिन यस्तो भयावह घटना किन भयो?

वैज्ञानिकहरूले विपद्अघिका महिनाको मौसम र वर्षाको तथ्यांक हेर्दा उत्पत्ति क्षेत्रमा सामान्यभन्दा बढी वर्षा नभएको पाएका छन्। बरु, अध्ययनअनुसार विपद्अघिका महिनाहरूमा वर्षा सामान्य औसतभन्दा कम थियो र मुख्य घटना हुनुभन्दा ठीक अगाडि पनि कुनै उल्लेखनीय भारी वर्षा भएको देखिएन।

त्यसैले भदौ १० को विपद्लाई केवल “अचानक परेको ठूलो पानीका कारण आएको बाढी” भनेर व्याख्या गर्नु वैज्ञानिक रूपमा पर्याप्त नहुने अध्ययनको निष्कर्ष छ।

बरु, अनुसन्धानकर्ताहरूले हिमनदीको दीर्घकालीन गतिशीलता र त्यसअघिको वसन्त तथा ग्रीष्म ऋतुमा देखिएको सामान्यभन्दा तातो अवस्थालाई विशेष रूपमा औँल्याएका छन्।

लामो समयदेखि हिमनदी तुलनात्मक रूपमा छिटो गतिमा सर्दै आएको, माथिल्लो क्षेत्रबाट हिमनदीको अन्तिम भागतर्फ हिउँको निरन्तर आपूर्ति भइरहेको, गर्मी बढ्दा हिउँ पग्लिएर पानीको मात्रा बढेको तथा उच्च हिमाली क्षेत्रमा जमेको परमाफ्रोस्ट—वर्षौंसम्म जमेको माटो र चट्टानी तह—कमजोर हुँदै गएको सम्भावना अध्ययनले देखाएको छ।

यी सबै प्रक्रिया एकसाथ हुँदा हिउँ र चट्टानबीचको प्राकृतिक ‘जोड’ कमजोर बनेको र लामो समयदेखि विकसित हुँदै आएको अस्थिरता अन्ततः अचानक ठूलो हिम–चट्टान पहिरोका रूपमा विस्फोट भएको हुन सक्ने वैज्ञानिकहरूको निष्कर्ष छ।

तर वैज्ञानिकहरूले एउटा महत्त्वपूर्ण सावधानी पनि अपनाएका छन्। उपलब्ध प्रमाणका आधारमा “यही एउटा कारणले ठीक त्यही क्षण हिमनदी भत्कियो” भनेर तत्कालीन ट्रिगर निश्चित गर्न अझै सम्भव नभएको उनीहरूले बताएका छन्।

त्यसैले जलवायु तातोपन, हिमपग्लाइ र परमाफ्रोस्टको क्षयीकरणले हिमाली भूभागलाई दीर्घकालीन रूपमा अस्थिर बनाएको सम्भावना बलियो देखिए पनि यस विशेष घटनालाई जलवायु परिवर्तनको एउटै प्रत्यक्ष कारणसँग जोडेर निष्कर्ष निकाल्नु वैज्ञानिक रूपमा हतार हुने देखिन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञहरूले पनि हिमालयमा तापक्रम वृद्धिसँगै यस्ता हिमनदीजन्य जोखिम बढ्न सक्ने चेतावनी दिइरहेका छन्।

अध्ययनको अर्को अत्यन्त महत्त्वपूर्ण पक्ष पूर्वसंकेतसँग सम्बन्धित छ।

मुख्य हिम–चट्टान भत्किनुभन्दा केही घण्टाअघि त्यस क्षेत्रमा रहेका भूकम्प मापन केन्द्रहरूले कैयौँ असामान्य कम्पन रेकर्ड गरेका थिए। तीमध्ये केही संकेत स्थानीय रूपमा देखिएका साना हिम तथा हिउँका भाग खस्ने घटनासँग लगभग एउटै समयमा देखिएका थिए।

यसले ठूलो हिमनदी पूर्ण रूपमा अस्थिर हुनुअघि साना–साना हिम, चट्टान वा अन्य पदार्थ खस्ने क्रम सुरु भइसकेको हुन सक्ने संकेत गरेको छ।

यद्यपि, वैज्ञानिकहरूले यी संकेतलाई तत्कालै भरपर्दो “पूर्वसूचना प्रणाली” मान्न नमिल्ने बताएका छन्। त्यसका लागि धेरै भूकम्प मापन केन्द्रका तथ्यांक, इन्फ्रासाउन्ड, स्याटेलाइट, क्यामेरा तथा अन्य निगरानी प्रणालीलाई एकसाथ विश्लेषण गर्नुपर्ने हुन्छ। तर भविष्यमा ठूलो हिमनदी भत्किनुअघि केही घण्टा वा निश्चित अवधिभित्र देखिन सक्ने असामान्य गतिविधि पहिचान गर्ने सम्भावनाका लागि यो महत्त्वपूर्ण वैज्ञानिक सुराक बन्न सक्ने अध्ययनको निष्कर्ष छ।

अनुसन्धानले हिमालय क्षेत्रको विपद् जोखिम मूल्यांकन गर्ने पुरानो शैलीसमेत परिवर्तन गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएको छ।

अब जोखिम मूल्यांकन गर्दा “हिमालबाट कति हिउँ वा चट्टान खस्न सक्छ?” भन्ने मात्र हेरेर पुग्दैन। पहिरो वा हिमपहिरो तल झर्दै गर्दा खोँचबाट कति थप ढुंगा, माटो, पानी र अन्य पदार्थ समेट्न सक्छ, त्यसले कहाँ–कहाँ नदी थुन्न सक्छ, कुन ठाउँमा नयाँ ताल बन्न सक्छ, बहाव मार्गमा कस्ता सडक, पुल, बस्ती, जलविद्युत् आयोजना, बजार वा सीमा पूर्वाधार छन् र कति मानिस जोखिममा छन् भन्ने सम्पूर्ण शृङ्खलाको अध्ययन आवश्यक हुने वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्।

यसै कारण भदौ १० को घटना नेपाल वा चीनको मात्रै स्थानीय विपद् नभई समग्र हिमालय क्षेत्रका लागि नयाँ चेतावनी बनेको छ।

विशेषगरी नेपाल–चीन सीमामा उत्पन्न हिमनदीजन्य विपद् केही मिनेटमै एउटा देशको सीमाबाट अर्को देशसम्म पुग्न सक्ने भएकाले दुवै देशबीच वास्तविक समयको स्याटेलाइट सूचना, हिमनदी निगरानी, भूकम्पीय संकेत, नदीको बहाव, मौसम तथा सम्भावित पहिरोसम्बन्धी डेटा आदानप्रदान गर्ने संयुक्त प्रणालीको आवश्यकता झन् स्पष्ट भएको छ।

चिनियाँ प्राकृतिक स्रोत निकायले विपद्पछि प्रभावित क्षेत्रमा गरेको प्रारम्भिक अध्ययनमा दर्जनौँ सम्भावित भूगर्भीय जोखिम क्षेत्र पहिचान गरेको थियो, जसमध्ये केहीलाई उच्च जोखिमको श्रेणीमा राखिएको थियो। यसले मुख्य घटना सकिएपछि पनि पहिरो, नदी थुनिने, अस्थायी ताल फुट्ने र थप लेदो प्रवाहजस्ता दोस्रो चरणका विपद् लामो समयसम्म चुनौती बन्न सक्ने देखाउँछ।

यो अनुसन्धानका लागि वैज्ञानिकहरूले विपद्अघि र पछिका उच्च रिजोल्युसन स्याटेलाइट तस्बिर, डिजिटल भू–धरातलीय तथ्यांक, भूकम्प मापन केन्द्रका रेकर्ड, घटनास्थलका सीसीटीभी र अन्य भिडियो, रिमोट सेन्सिङ तथा कम्प्युटर मोडलिङलाई एउटै समय–स्थान संरचनामा राखेर विश्लेषण गरेका थिए।

त्यसबाट उनीहरूले “उत्पत्ति क्षेत्रको अस्थिरता → उच्च स्थानबाट पतन → खोँचमा थप पदार्थ मिसिँदै जानु → केरुङ क्षेत्रमा विनाशकारी प्रहार → तल्लो क्षेत्रमा थप प्रसार” सम्मको सम्पूर्ण विपद् शृङ्खला पुनर्निर्माण गरेका हुन्।

अध्ययनमा चिनियाँ एकेडेमी अफ साइन्सेसको इन्स्टिच्युट अफ तिब्बतीयन प्लेटो रिसर्चसँगै युनान युनिभर्सिटी, चाइनिज युनिभर्सिटी अफ हङकङ, वुहान युनिभर्सिटी, सेन्ट्रल साउथ युनिभर्सिटी, चाइना एरो जिओफिजिकल सर्भे एन्ड रिमोट सेन्सिङ सेन्टर फर नेचुरल रिसोर्सेस, CAS नर्थवेस्ट इन्स्टिच्युट अफ इको–इन्भाइरोन्मेन्ट एन्ड रिसोर्सेस, CAS एरोस्पेस इन्फर्मेसन रिसर्च इन्स्टिच्युट तथा इन्टरनेसनल रिसर्च सेन्टर अफ बिग डेटा फर सस्टेनेबल डेभलपमेन्ट गोल्सलगायत संस्थाका वैज्ञानिक सहभागी थिए।

भदौ १० को त्रासदीले हिमालयमा अब विपद् व्यवस्थापनको परम्परागत सोच मात्रै पर्याप्त नहुने स्पष्ट संकेत दिएको छ। हिमनदी पग्लिने दर, परमाफ्रोस्ट कमजोर हुने प्रक्रिया, चट्टानको स्थिरता, भूकम्पीय गतिविधि, नदी र खोँचमा थुप्रिएको पदार्थ तथा तल्लो क्षेत्रमा बढ्दो मानव बस्ती र पूर्वाधारलाई एउटै प्रणालीभित्र राखेर अध्ययन गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।

वैज्ञानिकहरूको सन्देश स्पष्ट छ—खतरा केवल “हिमालबाट कति ठूलो भाग खस्छ” भन्नेमा छैन; त्यो खसेपछि बाटोमा कति सामग्री बटुल्दै कति ठूलो बन्छ र त्यसको बाटोमा कति मानिस तथा पूर्वाधार पर्छन् भन्ने कुराले वास्तविक विनाशको आकार निर्धारण गर्छ।

यस अर्थमा, भदौ १० को रसुवा–केरुङ विपद् केवल एउटा भयावह प्राकृतिक दुर्घटना होइन; बदलिँदो हिमालयमा भविष्यमा आउन सक्ने नयाँ प्रकृतिका सीमापार विपद्हरू बुझ्न, अनुगमन गर्न र समयमै चेतावनी दिन वैज्ञानिक समुदायका लागि गम्भीर पाठसमेत बनेको छ।

*******************************************

 

AN URGENT HUMANITARIAN APPEAL TO PRESIDENT DONALD J. TRUMP AND THE UNITED STATES OF AMERICA

Washington, D.C.
September 1, 2026

The Honorable Donald J. Trump
President of the United States of America
The White House
1600 Pennsylvania Avenue NW
Washington, D.C. 20500

Subject: Respectful Appeal for Expanded U.S. Humanitarian Assistance to Nepal Following the Catastrophic Flood Disaster

Dear Mr. President:

With profound respect, I write to you at an exceptionally difficult moment for Nepal and the Nepali people from Federation of International Journalist, America – FIJA Family.

Nepal deeply appreciates the humanitarian assistance, friendship, and support already extended by the Government and people of the United States following the catastrophic floods and natural disaster that have devastated large areas of the country.

Thank you, Mr. President. Thank you, America.

The magnitude of this tragedy, however, has created an extraordinary humanitarian emergency requiring greater international assistance.

More than a thousand people have reportedly lost their lives, thousands remain missing, and countless families continue desperately searching for their loved ones. Foreign nationals, including Americans and citizens of other countries, Journalists, Mideas have also been affected by this devastating disaster.

Entire communities have been destroyed or severely damaged. Thousands of survivors have lost their homes, livelihoods, property, and access to essential services. Roads, bridges, communications systems, and other critical infrastructure have been swept away or seriously damaged. Search, rescue, relief, medical, and recovery operations continue under extremely challenging geographic and weather conditions.

At this critical hour, Nepal urgently needs stronger international humanitarian assistance, and continued American leadership can make an immediate and life-saving difference.

Mr. President, I respectfully appeal to you and your Administration to consider expanding United States humanitarian assistance to Nepal, particularly in the areas of:

• Search-and-rescue operations and specialized rescue equipment;
• Emergency medical personnel, medicines, and field medical support;
• Food, safe drinking water, sanitation, and emergency supplies;
• Temporary shelters and assistance for displaced families;
• Helicopters, transportation, and logistical support for inaccessible areas;
• Emergency communications and disaster-response equipment;
• Technical expertise in disaster management and recovery;
• Identification and support for victims and missing persons;
• Rehabilitation of damaged communities and essential infrastructure; and
• Long-term reconstruction and disaster-resilience assistance.

I also respectfully appeal to the United States Congress—including the Speaker and Members of the House of Representatives, the leadership and Members of the United States Senate, and the leadership of both the Republican and Democratic parties—to give this humanitarian emergency urgent consideration and support additional assistance for Nepal.

Nepal and the United States share a longstanding friendship built over decades of diplomatic relations, development cooperation, democratic values, mutual respect, and strong people-to-people ties. Generations of Nepalis have regarded the United States as an important friend and partner.

This appeal transcends politics, parties, governments, and national boundaries.

This is about saving human lives.

It is about parents searching for missing children, children waiting for missing parents, and families desperately hoping to find brothers, sisters, relatives, and friends.

It is about survivors who saw their homes and livelihoods disappear within moments.

It is about providing hope to people who have lost almost everything.

And it is about helping a friendly nation recover from one of the most painful humanitarian tragedies in its recent history.

I therefore also respectfully appeal to the American people, humanitarian organizations, charitable foundations, faith-based organizations, businesses, medical institutions, Nepali-American communities, and all friends of Nepal throughout the United States: Please stand with Nepal during this hour of extraordinary need.

The United States has a long and distinguished tradition of humanitarian leadership and of standing beside people facing disasters and tragedies around the world. The people of Nepal will always remember those who stood with them during this darkest and most difficult period.

Mr. President, Nepal needs America’s continued friendship, compassion, leadership, and greater humanitarian support now.

On behalf of the victims, survivors, grieving families, displaced communities, and all those who continue searching for their loved ones, I respectfully make this humanitarian appeal:

PLEASE STAND WITH NEPAL.

PLEASE HELP SAVE LIVES.

PLEASE HELP FIND THE MISSING.

PLEASE HELP THE SURVIVORS.

PLEASE HELP NEPAL RECOVER AND REBUILD.

With profound respect, appreciation, and gratitude,

Ram Prasad Khanal
President
Federation of International Journalist, America (FIJA)
Washington, D.C.
United States of America

CC:

The Speaker of the United States House of Representatives
Members of the United States House of Representatives

The Majority and Minority Leadership of the United States Senate
Members of the United States Senate

Republican Leadership of the United States Congress

Democratic Leadership of the United States Congress

The United States Department of State

The United States Agency for International Development and relevant U.S. humanitarian and disaster-response agencies

The Embassy of the United States of America in Nepal

American Humanitarian and Charitable Organizations

Nepali-American Community Organizations Across the United States

The American People

Members of the Media