वाशिङ्टन डीसी, सेप्टेम्बर २, २०२६। अमेरिकी स्थलसेनाका सचिव डानियल ‘डान’ ड्रिस्कलले करिब १८ महिनाको कार्यकालपछि पदबाट राजीनामा दिएका छन्। अमेरिकी रक्षा नेतृत्वमा लगातार भइरहेको फेरबदल र ‘सेक्रेटरी अफ वार’ पिट हेगसेथसँग उनको सम्बन्धमा तनाव रहेको समाचार आइरहेका बेला ड्रिस्कलले पहिलोपटक सार्वजनिक प्रतिक्रिया दिँदै राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र हेगसेथ दुवैप्रति कृतज्ञता व्यक्त गरेका छन्।

मंगलबार साँझ अमेरिकी आर्मी सेक्रेटरीको आधिकारिक सामाजिक सञ्जाल खाताबाट जारी सन्देशमा ड्रिस्कलले बुधबार, सेप्टेम्बर २ आफ्नो पदमा अन्तिम पूर्ण कार्यदिन हुने बताएका हुन्। उनले तीन पुस्तादेखि अमेरिकी सेनासँग जोडिएको परिवारका सदस्यका रूपमा राष्ट्रपति ट्रम्प र हेगसेथको नेतृत्वमा आर्मी सेक्रेटरी भएर सेवा गर्न पाउनु आफ्नो जीवनकै ठूलो सम्मान भएको उल्लेख गरेका छन्।

आफ्नो बिदाइ सन्देशमा उनले अमेरिकी सैनिक, असैनिक कर्मचारी र उनीहरूका परिवारको सेवा तथा बलिदानको प्रशंसा गर्दै सेनालाई आधुनिक बनाउने, सैनिक व्यवस्थापन, तालिम तथा नयाँ उपकरणको प्रयोगलाई तीव्र बनाउने काममा आफू सहभागी हुन पाएको बताएका छन्।

विशेषगरी हेगसेथबारे सार्वजनिक रूपमा कुनै कटु टिप्पणी नगरी ड्रिस्कलले उनीप्रति स्पष्ट समर्थन जनाए। उनले आफ्नो कार्यकालमा हासिल भएको प्रगति हेगसेथको सहयोगबिना सम्भव नहुने बताएका छन्। राष्ट्रपति ट्रम्पले फेरि देशको सेवा गर्ने अवसर दिएको भन्दै उनले धन्यवादसमेत दिएका छन्।

तर उनको सौहार्दपूर्ण बिदाइ वक्तव्यले वाशिङ्टनमा केही महिनादेखि चलिरहेको अर्को बहसलाई भने पूर्ण रूपमा अन्त्य गरेको छैन।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले ड्रिस्कल र हेगसेथबीच सेना आधुनिकीकरण, वरिष्ठ सैन्य अधिकारीको नेतृत्व, पदोन्नति तथा केही प्रमुख कार्यक्रमका विषयमा मतभेद रहेको रिपोर्ट गर्दै आएका थिए। अप्रिलमै Washington Post ले दुई नेताबीच विभिन्न विषयमा टकराव देखिएको र त्यसबेला ड्रिस्कलले आफूले राजीनामा दिने कुनै योजना नरहेको बताएका थिए।

त्यसको पाँच महिनापछि उनको वास्तविक राजीनामा आएको हो।

ह्वाइट हाउसले ड्रिस्कलको प्रस्थान पुष्टि गरेको छ, तर उनको राजीनामाको औपचारिक कारण सार्वजनिक गरेको छैन। एक अमेरिकी आर्मी अधिकारीका अनुसार ड्रिस्कलले राष्ट्रपति ट्रम्पसँग अमेरिकी सेनाको वर्तमान अवस्थाबारे छलफल गरेपछि राजीनामा बुझाएका थिए।

ह्वाइट हाउसले उनको कार्यकालको प्रशंसा गर्दै राष्ट्रपति ट्रम्पको सैन्य एजेन्डालाई अगाडि बढाउन, सेनाको तयारी र युद्धक्षमता बलियो बनाउन, ऐतिहासिक सैन्य कारबाहीका समयमा नेतृत्व प्रदान गर्न तथा रूस–युक्रेन वार्तामा समेत भूमिका निर्वाह गर्न ड्रिस्कल प्रभावकारी रहेको बताएको छ।

ड्रिस्कल सामान्य प्रशासनिक पृष्ठभूमिबाट आएका अधिकारी मात्र थिएनन्। उनी आफैं अमेरिकी सेनाका पूर्वअधिकारी तथा इराक युद्धका भेट्रान हुन्।

उनलाई राष्ट्रपति ट्रम्पले आर्मी सेक्रेटरीमा मनोनयन गरेका थिए र अमेरिकी सिनेटले फेब्रुअरी २५, २०२५ मा ६६–२८ मतले अनुमोदन गरेको थियो। त्यसै दिन उनले २६औँ आर्मी सेक्रेटरीका रूपमा शपथ लिएका थिए।

आर्मीको आधिकारिक जीवनीअनुसार ड्रिस्कल सन् २००७ मा आर्मी अफिसर क्यान्डिडेट स्कुलमार्फत आर्मर अफिसर बनेका थिए। उनी १०औँ माउन्टेन डिभिजनमा कार्यरत रहे र सन् २००९ मा इराकको बगदादमा तैनाथ भएका थिए। पछि उनले येल ल स्कुलबाट कानुन अध्ययन गरे र निजी क्षेत्र, लगानी बैंकिङ तथा भेन्चर क्यापिटल क्षेत्रमा पनि काम गरे।

उपराष्ट्रपति जेडी भान्ससँग उनको पुरानो सम्बन्धसमेत अमेरिकी राजनीतिमा चर्चित छ। दुवैले सैन्य सेवापछि येल ल स्कुलमा अध्ययन गरेका थिए र लामो समयदेखि निकट सम्बन्ध रहेको अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले उल्लेख गरेका छन्।

ड्रिस्कलको कार्यकालको प्रमुख पहिचान अमेरिकी स्थलसेनालाई नयाँ प्रकारको युद्धका लागि तयार गर्ने प्रयास थियो।

युक्रेन युद्ध तथा पछिल्ला मध्यपूर्वका द्वन्द्वले साना ड्रोन, स्वचालित प्रणाली, इलेक्ट्रोनिक वारफेयर र काउन्टर–ड्रोन प्रविधिको महत्त्व देखाएपछि उनले अमेरिकी प्रविधि कम्पनी र सिलिकन भ्यालीसँग सेनाको सहकार्य बढाउन जोड दिएका थिए।

अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयका आधिकारिक योजनामा समेत प्रत्येक डिभिजनमा मानवरहित प्रणाली विस्तार गर्ने, काउन्टर–ड्रोन क्षमता बढाउने, कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित कमान्ड–एन्ड–कन्ट्रोल विकास गर्ने र परम्परागत सैन्य खरिद प्रक्रियालाई छिटो बनाउने लक्ष्य राखिएको थियो।

तर यही आधुनिकीकरणको दिशा पछिल्ला महिनामा विवादको विषय बनेको देखिएको छ।

युरोपमा रहेको १७३औँ एयरबोर्न ब्रिगेडअन्तर्गत ड्रोन युद्धमा विशेषज्ञता विकास गरिरहेको एक युनिटको भूमिका परिवर्तन गरिएको विषयमा अहिले रिपब्लिकन र डेमोक्र्याट दुवै दलका सांसदहरूले अमेरिकी आर्मीसँग स्पष्टीकरण मागेका छन्। उक्त कार्यक्रम ड्रिस्कल र तत्कालीन आर्मी चिफ अफ स्टाफ जनरल र्‍यान्डी जर्जले समर्थन गरेका कार्यक्रममध्ये एक थियो।

ड्रिस्कलको राजीनामा अमेरिकी सेनाको उच्च नेतृत्वमा भएका अरू महत्वपूर्ण परिवर्तनसँग पनि जोडिएर हेरिएको छ।

अप्रिलमा हेगसेथले आर्मी चिफ अफ स्टाफ जनरल र्‍यान्डी जर्जलाई पदबाट हटाएका थिए। त्यसअघि र पछि अन्य वरिष्ठ सैन्य अधिकारी पनि बाहिरिएका छन्। Washington Post ले जर्जलाई हटाउने विषयमा ड्रिस्कल र हेगसेथबीच पहिलेदेखि मतभेद रहेको रिपोर्ट गरेको थियो।

ड्रिस्कलको प्रस्थानपछि आर्मीको शीर्ष नागरिक तथा सैन्य नेतृत्व दुवैतर्फ अस्थिरता बढ्न सक्ने भन्दै केही सांसद र सुरक्षा विज्ञहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

सिनेट आर्म्ड सर्भिसेज कमिटीका वरिष्ठ डेमोक्र्याट ज्याक रिडले ड्रिस्कलले भविष्यको युद्धभूमिका लागि आर्मीलाई परिवर्तन गर्ने प्रयास गरेको र कांग्रेससँग खुला रूपमा काम गरेको बताएका छन्। अर्कोतर्फ रिपब्लिकन सांसद स्टिभ वोम्याकले उनलाई अमेरिकी सेनामा ‘परिवर्तनकारी नेतृत्व’ दिएको अधिकारीका रूपमा प्रशंसा गरेका छन्।

यसले एउटा रोचक पक्ष देखाएको छ—ड्रिस्कलको राजीनामालाई लिएर राजनीतिक व्याख्या फरक भए पनि उनको कामको प्रशंसा रिपब्लिकन र डेमोक्र्याट दुवै पक्षबाट आएको छ।

राजीनामाको समय पनि अमेरिकाका लागि सामान्य छैन।

अमेरिका र इरानबीचको युद्ध छ महिनाभन्दा बढी समयदेखि जारी छ र पछिल्ला दिनहरूमा फेरि प्रत्यक्ष सैन्य आक्रमण तीव्र बनेका छन्। सेप्टेम्बर २ मा समेत अमेरिकी सेनाले इरानविरुद्ध अर्को चरणको हवाई तथा मिसाइल आक्रमण सम्पन्न गरेको जनाएको छ।

यस्तो अवस्थामा अमेरिकी स्थलसेनाको शीर्ष नागरिक अधिकारीको प्रस्थानले सैन्य तयारी, गोला–बारुद भण्डारण, सैनिक तैनाथी, ड्रोन तथा काउन्टर–ड्रोन कार्यक्रम र दीर्घकालीन आधुनिकीकरण योजनामा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने प्रश्न उठेको छ।

यद्यपि, ड्रिस्कल स्वयंले सार्वजनिक बिदाइ वक्तव्यमा हेगसेथसँग मतभेद भएको वा त्यसकै कारण राजीनामा दिएको बताएका छैनन्।

यही कारण उनको राजीनामाको औपचारिक तथ्य र सञ्चारमाध्यममा आएका आन्तरिक तनावका रिपोर्टबीच स्पष्ट भिन्नता राख्नुपर्ने देखिन्छ। ह्वाइट हाउसले अहिलेसम्म उनलाई हटाइएको नभई उनले राष्ट्रपति ट्रम्पसँग छलफलपछि राजीनामा बुझाएको जनाएको छ।

अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयमा हेगसेथको आधिकारिक सार्वजनिक पदनाम अहिले “Secretary of War” प्रयोग भइरहेको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पको प्रशासनले सेप्टेम्बर ५, २०२५ देखि ‘Secretary of Defense’ सँगै ‘Secretary of War’ पदनामलाई आधिकारिक पत्राचार तथा सार्वजनिक प्रयोगमा स्वीकार गरेको थियो।

ड्रिस्कलको बिदाइ वक्तव्यले भने कम्तीमा सार्वजनिक रूपमा एउटा स्पष्ट सन्देश दिएको छ—उनले आफ्नो प्रस्थानलाई हेगसेथविरुद्धको खुला विद्रोहको स्वरूप दिन चाहेका छैनन्।

बरु राष्ट्रपति ट्रम्पप्रति कृतज्ञता, सैनिकप्रति सम्मान र हेगसेथको सहयोगको प्रशंसासहित उनी बाहिरिँदै छन्।

तर पर्दापछाडि के भयो, सेना आधुनिकीकरण तथा नेतृत्वसम्बन्धी नीतिमा वास्तवमा कति ठूलो मतभेद थियो र अब ट्रम्प प्रशासनले अमेरिकी स्थलसेनाको नेतृत्व कसलाई सुम्पन्छ भन्ने प्रश्नको उत्तरले आगामी दिनमा पेन्टागनको शक्ति सन्तुलन र अमेरिकी सैन्य नीतिको दिशा अझ स्पष्ट पार्नेछ।