‘Advancing Instructional Strategies’ विषयक प्रिन्सिपल कार्यशालामा SSDRC ले वार्षिक योजना र सञ्चालन प्रणाली प्रस्तुत, कोरियाली विशेषज्ञसँग विशेष शिक्षाका प्रभावकारी अभ्यासबारे छलफल

काठमाडौं । विशेष आवश्यकता भएका तथा अटिजम भएका बालबालिकाको शिक्षा, पुनर्स्थापना र क्षमता विकासमा काम गर्दै आएको Special School for Disabled and Rehabilitation Center (SSDRC) ले दक्षिण कोरियाको Leading University Project for International Cooperation (LUPIC) द्वारा आयोजित प्रिन्सिपल कार्यशालामा सहभागिता जनाउँदै विशेष शिक्षाका नवीन अभ्यास, शिक्षण रणनीति र विद्यालय व्यवस्थापनसम्बन्धी अनुभव आदान–प्रदान गरेको छ।

SSDRC ले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार “Advancing Instructional Strategies” विषयमा केन्द्रित कार्यशालामा दक्षिण कोरियाका विशेष विद्यालयमा अपनाइएका शिक्षण विधि, विद्यार्थीको व्यक्तिगत आवश्यकता अनुरूप पाठ्यक्रम तथा सिकाइ योजना तयार गर्ने अभ्यास, विद्यालय सञ्चालन, शिक्षकको भूमिका र विशेष आवश्यकता भएका बालबालिकालाई प्रभावकारी रूपमा सिकाउने रणनीतिबारे छलफल भएको थियो।

कार्यशालाका क्रममा SSDRC ले विशेष विद्यालयका रूपमा आफ्नो वार्षिक योजना, शैक्षिक कार्यक्रम, प्रशासनिक तथा सञ्चालन प्रणाली र बालबालिकाका लागि सञ्चालन गर्दै आएका कार्यक्रमसम्बन्धी PowerPoint प्रस्तुति समेत गरेको जनाएको छ। कार्यक्रममा SSDRC र दक्षिण कोरियाका प्राध्यापक, विशेष शिक्षा विज्ञ तथा विशेष विद्यालयका प्रतिनिधिबीच अनुभव तथा ज्ञान आदान–प्रदान भएको थियो।

LUPIC दक्षिण कोरियाली विश्वविद्यालयहरूको ज्ञान, अनुभव र शैक्षिक स्रोतलाई विकासशील मुलुकका विश्वविद्यालय तथा शैक्षिक संस्थासँग जोड्ने उद्देश्यले सञ्चालन हुँदै आएको अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य कार्यक्रम हो। LUPIC को आधिकारिक विवरणअनुसार कार्यक्रम सन् २०१२ देखि सञ्चालनमा आएको हो र कोरियाली शिक्षा मन्त्रालयको सहयोगमा सन् २०२३ सम्म १८ विकासशील देशका ४१ भन्दा बढी विश्वविद्यालयले यसको शैक्षिक क्षमता अभिवृद्धि तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य कार्यक्रमबाट लाभ लिएका छन्।

नेपालमा विशेष आवश्यकता शिक्षा क्षेत्रमा LUPIC को संलग्नता नयाँ भने होइन। दक्षिण कोरियाको Changwon National University सँग सम्बन्धित LUPIC कार्यक्रमले नेपालका विश्वविद्यालय, विशेष विद्यालय, शिक्षक तथा विद्यार्थीहरूसँग विभिन्न प्रशिक्षण, छात्रवृत्ति र शैक्षिक आदान–प्रदानका कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ। पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालयले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार LUPIC ले विशेष आवश्यकता शिक्षा अध्ययनरत विद्यार्थीलाई छात्रवृत्ति उपलब्ध गराउनुका साथै विद्यार्थी तथा शिक्षक आदान–प्रदानमा समेत सहयोग गरेको छ।

कार्यशालामा सहभागी SSDRC टोलीले दक्षिण कोरियामा विशेष शिक्षा कसरी व्यवस्थित रूपमा सञ्चालन भइरहेको छ भन्ने विषयमा प्रत्यक्ष जानकारी पाउनु महत्त्वपूर्ण उपलब्धि भएको जनाएको छ। यसअघि काठमाडौंमा LUPIC ले आयोजना गरेको विशेष शिक्षा सम्बन्धी कार्यक्रममा दक्षिण कोरियाका विशेष विद्यालयहरूले राष्ट्रिय विशेष शिक्षा पाठ्यक्रमलाई विद्यार्थीको व्यक्तिगत आवश्यकता अनुसार अनुकूलन गरी शैक्षिक सामग्री र शिक्षण विधि छनोट गर्ने अभ्यासबारे नेपाली विद्यालयका प्रधानाध्यापकलाई जानकारी दिएका थिए। दक्षिण कोरियामा विशेष शिक्षा आवश्यक पर्ने विद्यार्थीका लागि सरकारी सहयोगमा शिक्षा उपलब्ध गराउने व्यवस्था रहेको जानकारी पनि सो कार्यक्रममा प्रस्तुत गरिएको थियो।

LUPIC का निर्देशक प्रा. डा. डे यङ जङ (Daeyoung Jung) लामो समयदेखि नेपालमा विशेष आवश्यकता शिक्षा विकाससँग जोडिँदै आएका शिक्षाविद् हुन्। उनी दक्षिण कोरियाको Changwon National University को विशेष शिक्षा क्षेत्रसँग आबद्ध रहेर नेपालका विश्वविद्यालय तथा विशेष विद्यालयसँगको सहकार्यमा सक्रिय रहँदै आएका छन्। विगतमा उनले नेपालमा विशेष आवश्यकता शिक्षा अध्ययन कार्यक्रम स्थापना, शिक्षक तालिम, शैक्षिक सामग्री विकास तथा विशेष विद्यालयसँगको सहकार्यमा समेत योगदान दिएका थिए।

SSDRC ले प्रा. डा. जङ तथा सम्पूर्ण LUPIC टोलीप्रति सिकाइ, अनुभव आदान–प्रदान र निरन्तर प्रोत्साहनको अवसर प्रदान गरेको भन्दै धन्यवाद तथा कृतज्ञता व्यक्त गरेको छ। संस्थाले यस्तो अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यले नेपालका विशेष विद्यालयमा प्रयोग भइरहेका शिक्षण पद्धतिलाई थप प्रभावकारी बनाउन, शिक्षकको क्षमता अभिवृद्धि गर्न र बालबालिकाको आवश्यकता केन्द्रित शैक्षिक योजना विकास गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गरेको छ।

नेपालमा अटिजम तथा विशेष शिक्षाको बढ्दो आवश्यकता

नेपालमा अटिजम तथा विशेष आवश्यकता भएका बालबालिकाका लागि गुणस्तरीय शिक्षा, प्रशिक्षित जनशक्ति र थेरापी सेवाको पहुँच अझै चुनौतीपूर्ण रहेको अवस्थामा SSDRC जस्ता संस्थाको अनुभव र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको महत्व बढ्दो छ। काठमाडौं पोस्टको मे २०२६ को एक रिपोर्टअनुसार सन् २०१० मा स्थापना भएको SSDRC ले हाल करिब ६२ बालबालिकालाई सेवा दिइरहेको छ भने शिक्षक, थेरापिस्ट र मनोविज्ञसहित करिब ४० जनाको टोली कार्यरत छ। संस्थाले नेपालका विभिन्न विद्यालयका शिक्षकलाई समेत तालिम दिँदै आएको उल्लेख छ।

नेपाल सरकारले पनि सन् २०२६ मा सातै प्रदेशमा अटिजम केन्द्रित नमुना विद्यालय स्थापना गर्ने योजना अघि सारेको छ। शिक्षा मन्त्रालय, स्वास्थ्य मन्त्रालय तथा महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालयबीच समन्वय गरी विद्यालय, उपचार तथा पुनर्स्थापना सेवा जोड्ने गरी अवधारणागत तयारी भइरहेको सार्वजनिक विवरणमा उल्लेख छ।

यस्तो अवस्थामा कोरियाली विशेष विद्यालयले प्रयोग गर्दै आएका व्यक्तिगत आवश्यकता केन्द्रित शिक्षण योजना, शिक्षक प्रशिक्षण, व्यवहार व्यवस्थापन, विद्यालयस्तरीय वार्षिक योजना तथा परिणाममुखी शैक्षिक रणनीति नेपालका विशेष विद्यालयका लागि उपयोगी सन्दर्भ बन्न सक्ने देखिन्छ।

SSDRC ले अटिजम सचेतना अभियान, गोठाटार अटिजम सेन्टर, भक्तपुर शाखा, व्यावसायिक तालिम कार्यक्रम तथा विभिन्न सहयोग अभियानमार्फत शिक्षा, पुनर्स्थापना, अभिभावक सहयोग र आत्मनिर्भरता प्रवर्द्धनका क्षेत्रमा काम गर्दै आएको छ। कोरियाली विशेषज्ञसँगको पछिल्लो अन्तरक्रिया र कार्यशालालाई संस्थाले आफ्ना सेवाहरू थप व्यवस्थित, आधुनिक र बालबालिकाको व्यक्तिगत आवश्यकता अनुकूल बनाउने दिशामा महत्वपूर्ण सिकाइको अवसरका रूपमा लिएको जनाएको छ।

अटिजम भएका बालबालिकाका लागि जीवन समर्पण गर्ने सबिता उप्रेती : सेवा, त्याग र ममताको एउटा असाधारण कथा

आफ्नो जागिर छाडिन्, विवाहका लागि परिवारले जोहो गरेको रकम विद्यालय खोल्न लगाइन्; आज सयौँ बालबालिका र परिवारका लागि आशाको नाम बनेकी छन् SSDRC की संस्थापक अध्यक्ष सबिता उप्रेती

काठमाडौं । समाजमा केही मानिस यस्ता हुन्छन्, जसको जीवनको मूल्य उनीहरूले आफ्ना लागि कति कमाए वा कति सुख पाए भन्नेबाट होइन, अरूका लागि कति त्याग गरे भन्नेबाट मापन हुन्छ। नेपालमा अटिजम भएका बालबालिकाको शिक्षा, उपचार, पुनर्स्थापना, आत्मनिर्भरता र सम्मानजनक जीवनका लागि लामो समयदेखि काम गर्दै आएकी सबिता उप्रेती त्यस्तै एउटा प्रेरणादायी नाम हुन्।

उनी Special School for Disabled and Rehabilitation Center (SSDRC) की संस्थापक तथा अध्यक्ष हुन्। तर उनको परिचय एउटा संस्थाको पदमा मात्र सीमित छैन। अटिजम भएका बालबालिका र तिनका परिवारका लागि उनले बिताएको डेढ दशकभन्दा लामो समय हेर्दा उनी शिक्षिका, अभियन्ता, अभिभावक, संरक्षक र अधिकारका पक्षमा बोल्ने आवाज—सबै भूमिकामा देखिन्छिन्।

सबिताको सेवायात्रा कुनै पूर्वनिर्धारित योजना वा ठूलो आर्थिक स्रोतबाट सुरु भएको थिएन। त्यसको प्रारम्भ एउटा अत्यन्त पीडादायी दृश्यबाट भयो।

एउटा बालकले बदलिदियो जीवनको दिशा

SSDRC स्थापना गर्नुअघि सबिता शारीरिक पुनर्स्थापनासम्बन्धी काममा संलग्न थिइन् र दुर्गम क्षेत्रमा समेत पुग्ने गर्थिन्। त्यसक्रममा उनले भक्तपुर क्षेत्रमा एक आठ वर्षीय बालकलाई कोठाभित्र एक्लै थुनिएको अवस्थामा देखिन्। अर्को प्रकाशित विवरणमा उनले बस्तीमा डोरीले बाँधेर राखिएको अटिजम भएको बालक देखेको प्रसंग उल्लेख गरेकी छन्। परिवारलाई अटिजमबारे जानकारी थिएन र बालकको अवस्था अत्यन्त दयनीय थियो। त्यो दृश्य उनको जीवनको निर्णायक मोड बन्यो।

त्यतिबेला नेपालमा अटिजमबारे अहिलेको जस्तो सार्वजनिक चेतना थिएन। अटिजम भएका बालबालिकालाई कतिपयले मानसिक रोगी ठान्ने, घरभित्र लुकाउने, बाँधेर राख्ने वा उनीहरूलाई शिक्षा दिन सकिँदैन भन्ने सोचसमेत प्रचलित रहेको उप्रेतीले आफ्ना अन्तर्वार्तामा स्मरण गरेकी छन्।

त्यो बालक देखेपछि सबिताले केवल दुःख व्यक्त गरेर आफ्नो बाटो लागिनन्। उनले आफ्नो जीवनकै बाटो परिवर्तन गरिन्।

उनले जागिर छाडिन्।

त्यसपछि सबैभन्दा मार्मिक निर्णय आयो—उनको परिवारले विवाहका लागि जम्मा गरेर राखेको पैसासमेत उनले अटिजम तथा अन्य विशेष आवश्यकता भएका बालबालिकाका लागि विद्यालय सुरु गर्न प्रयोग गरिन्। उनीसँग पर्याप्त पैसा थिएन, यस क्षेत्रको ठूलो संस्थागत अनुभव थिएन, तर केही गर्नैपर्छ भन्ने दृढ इच्छा थियो। सन् २०१० मा त्यही संकल्पबाट SSDRC स्थापना भयो।

यही एउटा निर्णयले सबिता उप्रेतीको जीवनको प्राथमिकता कता थियो भन्ने धेरै कुरा बताउँछ।

व्यक्तिगत सुखभन्दा बालबालिकाको भविष्य रोजिन्

कसैको त्यागलाई शब्दमा पूर्ण रूपमा मापन गर्न कठिन हुन्छ। तर सबिताको यात्रामा देखिने केही तथ्य आफैँ बोल्छन्—स्थिर जागिर त्याग्नु, आफ्नो विवाहका लागि छुट्याइएको आर्थिक स्रोतसमेत बालबालिकाको सेवामा लगाउनु र सीमित साधनबाट विशेष विद्यालय सञ्चालन सुरु गर्नु सामान्य निर्णय थिएन।

उनले आफूले जन्म नदिए पनि अटिजम भएका बालबालिकालाई आफ्नै सन्तानझैँ महसुस गर्ने गरेको बताएकी छन्। सन् २०२४ को एक विस्तृत प्रोफाइलमा SSDRC ले त्यतिबेलासम्म ५०० भन्दा बढी बालबालिकालाई सेवा पुर्‍याइसकेको उल्लेख छ। सोही विवरणमा उनले यी बालबालिकाको सेवा गर्दा आफूलाई आमाजस्तै अनुभूति हुने बताएकी छन्।

यसैले उनलाई कतिपय सञ्चारमाध्यमले अटिजम भएका बालबालिकाकी **‘आमा’**का रूपमा चित्रित गरेका छन्। त्यो सम्बोधन कुनै औपचारिक पद होइन; उनले बालबालिकासँग बनाएको सम्बन्ध र लामो सेवायात्राबाट जन्मिएको सम्मान हो।

एउटा सानो प्रयासबाट संस्थागत अभियानसम्म

सुरुका दिन सहज थिएनन्। मुख्यधारका विद्यालयमा विशेष आवश्यकता भएका बालबालिकालाई भर्ना गराउन खोज्दा उनले अस्वीकारसमेत भोग्नुपरेको थियो। केही विद्यालयलाई यस्ता बालबालिका भर्ना गर्दा अन्य अभिभावकले आफ्ना बच्चा नपठाउने हुन् कि भन्ने डर रहेको उनको अनुभव छ।

SSDRC को सुरुवाती चरणमा बालबालिकाको संख्या थोरै थियो। विस्तारै अभिभावकले परिवर्तन देख्न थाले। केही बालबालिकाले संवाद बुझ्न, चित्र बनाउन र आफ्ना दैनिक काम आफैँ गर्न सिक्न थालेपछि संस्था खोज्दै आउने परिवार बढे। दोस्रो वर्षसम्म बालबालिकाको संख्या १३ पुगेको Onlinekhabar को विस्तृत रिपोर्टमा उल्लेख छ।

पछि संस्था नरेफाँट, गोठाटार र भक्तपुरसम्म विस्तार भयो। सन् २०२४ मा प्रकाशित विवरणअनुसार यी केन्द्रमार्फत ६० बालबालिका तथा किशोरकिशोरीलाई विशेष शिक्षा तथा पुनर्स्थापना सेवा दिइँदै थियो।

यस यात्राको पछिल्लो तस्वीर अझ उल्लेखनीय छ। The Kathmandu Post ले मे २०२६ मा प्रकाशित गरेको रिपोर्टअनुसार SSDRC ले हाल ६२ बालबालिकालाई सेवा दिइरहेको छ र त्यहाँ करिब ४० जना शिक्षक, थेरापिस्ट तथा मनोविज्ञहरूको टोली कार्यरत छ। संस्थाले नेपालका १० वटा विद्यालयका शिक्षकलाई समेत तालिम दिइरहेको छ।

अर्थात् एउटा पीडित बालक देखेर सुरु भएको व्यक्तिगत संवेदनाले अहिले संस्थागत शिक्षा, थेरापी, जनचेतना र शिक्षक प्रशिक्षणसम्मको रूप लिएको छ।

‘हरेक अटिजम भएको बालबालिका फरक हुन्छ’

सबिता उप्रेतीले आफ्नो अभियानमा जोड दिँदै आएको महत्वपूर्ण पक्ष हो—अटिजमलाई एउटै ढाँचाबाट हेर्नु हुँदैन।

अटिजम ‘स्पेक्ट्रम’ भएकाले एक बालबालिकाको क्षमता, चुनौती, सञ्चार शैली र सहयोगको आवश्यकता अर्को बालबालिकाभन्दा फरक हुन सक्छ। उनले समाजमा एउटा अटिजम भएको बालकलाई देखेर सबै अटिजम भएका व्यक्ति उस्तै हुन्छन् भन्ने गलत बुझाइ अझै रहेको बताएकी छन्।

उनको काम विद्यालयको कक्षाकोठामा मात्र सीमित छैन। बालबालिकालाई लुगा लगाउने, शौचालय प्रयोग गर्ने, हात धुने जस्ता दैनिक जीवनका आधारभूत सीपदेखि पढाइ, व्यवहार, सञ्चार र सामाजिक समायोजनसम्म सिकाउने SSDRC को उद्देश्य रहेको छ। यसका लागि धैर्य सबैभन्दा महत्वपूर्ण हुने भन्दै उनले संस्थामा आउने शिक्षकलाई विशेष प्रशिक्षण दिने गरेको बताएकी छन्।

अटिजमलाई चिनाउने अभियानमा पनि महत्वपूर्ण भूमिका

सबिताले काम सुरु गर्दा नेपालमा ‘अटिजम’ शब्द नै व्यापक रूपमा परिचित थिएन। उनले स्मरण गरेअनुसार कतिपयले यसलाई मानसिक रोगका रूपमा बुझ्थे। वर्षौंसम्म विभिन्न संस्था, परिवार र अभियन्ताहरूले गरेको जनचेतना तथा पैरवीपछि नेपालले सन् २०१७ मा अटिजमलाई स्नायुविक अवस्थाका रूपमा औपचारिक रूपमा पहिचान गरेको The Kathmandu Post ले उल्लेख गरेको छ।

यो परिवर्तन कुनै एक व्यक्तिको मात्र उपलब्धि होइन। तर अटिजमसम्बन्धी जनचेतना फैलाउने, परिवारलाई सल्लाह दिने, विद्यालय र समुदायसँग संवाद गर्ने तथा राज्यको ध्यानाकर्षण गराउने लामो अभियानमा सबिता उप्रेती पनि सक्रिय अभियन्तामध्ये एक हुन्।

उनले बारम्बार एउटा कुरा उठाउँदै आएकी छन्—अटिजम भएका बालबालिकाको शिक्षा र पुनर्स्थापना कुनै एक व्यक्ति वा एउटा संस्थाले मात्रै सम्हाल्न सक्दैन; राज्य स्वयं नेतृत्वदायी भूमिकामा आउनुपर्छ।

सेवाको राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय सम्मान

उनको कामले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि मान्यता पाएको छ।

सन् २०२३ मा भारतको Human Rights Council of India ले उनलाई International Women of Courage Award–2023 का लागि छनोट गरेको थियो। उक्त सम्मान मानवअधिकार, शान्ति, करुणा तथा मानवीय सेवामा उनको योगदानका लागि प्रदान गरिएको Republica र Spotlight का विवरणमा उल्लेख छ।

यसअघि उनले नेपाल सरकारबाट सामाजिक सेवाका लागि जनसेवाश्री पदक तथा युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयबाट सामाजिक सेवा तथा शिक्षा क्षेत्रमा योगदान गरेबापत राष्ट्रिय युवा प्रतिभा पुरस्कारसमेत प्राप्त गरेकी छन्।

सन् २०२४ मा Onlinekhabar ले तयार गरेको नेपालका ५० प्रभावशाली महिलाको सूचीमा समेत सबिता उप्रेतीलाई अटिजम र सामाजिक सेवाको क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान गर्ने व्यक्तित्वका रूपमा समावेश गरेको थियो।

तर उनको यात्रालाई पुरस्कारले मात्र परिभाषित गर्दैन।

सबैभन्दा ठूलो सम्मान शायद त्यो हो—जब बोल्न कठिनाइ भएको बालकले आफ्नो आवश्यकता व्यक्त गर्न सिक्छ; जब आफैँ खान नसक्ने बच्चाले आफ्नो काम आफैँ गर्न थाल्छ; जब निराश बनेका अभिभावकले आफ्ना सन्तानका लागि फेरि भविष्य देख्न थाल्छन्।

सेवा केवल सहानुभूति होइन, अधिकारको प्रश्न पनि हो

अटिजम भएका बालबालिकालाई ‘दयाको पात्र’ मात्र ठान्नु उचित हुँदैन। उनीहरूलाई शिक्षा, स्वास्थ्य, थेरापी, सामाजिक सहभागिता र मर्यादापूर्ण जीवनको समान अधिकार छ।

SSDRC समेत यही मान्यतामा स्थापना भएको संस्था हो—अटिजम भएका हरेक व्यक्तिमा विकास गर्ने क्षमता हुन्छ र उनीहरूलाई जीवनको गुणस्तर, शिक्षा तथा कल्याण बढाउने सेवा प्राप्त गर्ने अधिकार हुन्छ।

सबिता उप्रेतीको योगदानको वास्तविक महत्व यहीँ देखिन्छ। उनले केही बालबालिकालाई आश्रय मात्रै दिइनन्; समाजले उनीहरूलाई हेर्ने दृष्टिकोण बदल्न प्रयास गरिन्।

‘यस्ता बच्चाले के गर्न सक्छन् र?’ भन्ने सोचलाई उनले ‘उचित अवसर पाए उनीहरूले के गर्न सक्दैनन्?’ भन्ने प्रश्नमा परिवर्तन गर्ने प्रयास गरिन्।

अब सरकार अगाडि आउनुपर्ने समय

नेपालमा अटिजम भएका बालबालिकाको पहिचान, प्रारम्भिक हस्तक्षेप, विशेष शिक्षा, प्रशिक्षित जनशक्ति र दीर्घकालीन पुनर्स्थापनाको आवश्यकता बढिरहेको छ। यसलाई केही अभिभावक र गैरसरकारी संस्थाको जिम्मेवारीमा मात्रै छोड्न सकिँदैन।

सन् २०२६ मा सरकारले सातै प्रदेशमा अटिजम भएका बालबालिकाका लागि विद्यालय तथा सेवाको संरचना विस्तार गर्ने तयारी अघि बढाइरहेको सन्दर्भमा SSDRC जस्ता संस्थाले वर्षौंमा हासिल गरेको व्यावहारिक अनुभव नीति निर्माणमा उपयोगी हुन सक्छ।

राज्यले विशेष विद्यालय, समावेशी विद्यालय, शिक्षक प्रशिक्षण, थेरापी, प्रारम्भिक परीक्षण, अभिभावक परामर्श र वयस्क भएपछि रोजगारी तथा आत्मनिर्भर जीवनसम्म जोडिएको दीर्घकालीन नीति बनाउन आवश्यक छ।

सबिता उप्रेती—एउटा नामभन्दा ठूलो अभियान

सन् २०१० मा लगभग खाली हात सुरु गरिएको यात्रा आज एउटा संस्थागत अभियान बनेको छ। उनले जागिर त्यागिन्, विवाहका लागि परिवारले जोहो गरेको रकमसमेत विद्यालयमा लगाइन् र अटिजम भएका बालबालिकालाई आफ्नो जीवनको केन्द्र बनाइन्।

यस्तो त्यागलाई केवल ‘समाजसेवा’ भन्ने एउटा शब्दभित्र सीमित गर्न गाह्रो छ।

सबिता उप्रेती ती नेपाली नारीमध्ये एक हुन्, जसले आफ्नो व्यक्तिगत सुविधाभन्दा समाजका उपेक्षित बालबालिकाको भविष्यलाई प्राथमिकता दिइन्।

उनको महानता केवल उनले पाएका पदकमा छैन।
उनको महानता एउटा बन्द कोठामा थुनिएको बालकको पीडा देखेर आँखा फर्काउन नसक्नुमा छ।
उनको महानता त्यो पीडालाई आफ्नै जिम्मेवारी ठानेर जागिर छाड्नुमा छ।
उनको महानता आफ्नो भविष्यका लागि राखिएको पैसा अरूका बालबालिकाको भविष्य बनाउन खर्चिन सक्नुमा छ।
र उनको महानता वर्षौं बितिसक्दा पनि त्यही सेवाको बाटोमा निरन्तर हिँडिरहनुमा छ।

समाजमा प्रसिद्ध हुने मानिस धेरै हुन्छन्, तर अरूको जीवन बदल्न आफ्नो जीवन समर्पित गर्ने मानिस विरलै जन्मिन्छन्।

सबिता उप्रेतीको कथा त्यसैले केवल एउटा व्यक्तिको जीवनी होइन—यो ममता, साहस, त्याग, सामाजिक उत्तरदायित्व र मानवीय गरिमाको कथा हो।

SSDRC का कक्षाकोठामा मुस्कुराइरहेका, सिकिरहेका र विस्तारै आत्मनिर्भर बन्न प्रयास गरिरहेका बालबालिकाहरू नै शायद उनको जीवनकार्यको सबैभन्दा ठूलो परिचय र सबैभन्दा ठूलो पुरस्कार हुन्।