मध्यपूर्वमा जारी अस्थायी युद्धविराममाथि गम्भीर प्रश्न उठ्न थालेका छन्, विशेषगरी इजरायलले लेबनानमा गरेको भीषण आक्रमणपछि अवस्था झनै जटिल बनेको छ।

इजरायलले लेबनानमा लगातार हवाई तथा सैन्य आक्रमण तीव्र बनाएपछि एकै दिनमा कम्तीमा २०० जनाको ज्यान गएको र १ हजारभन्दा बढी घाइते भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। यस घटनापछि लेबनान सरकारले राष्ट्रिय शोक दिवस घोषणा गरेको छ।

अमेरिका र इजरायलले भने लेबनान युद्धविराम सम्झौताभित्र नपर्ने स्पष्ट पारेका छन्। यही कारणले इजरायली कारबाही जारी राखिएको बुझिएको छ, जसले क्षेत्रीय तनावलाई थप चर्काएको छ।

इरानका राष्ट्रपति मसुद पेजेशकियानले भने लेबनानमाथिको आक्रमणलाई युद्धविरामको प्रत्यक्ष उल्लंघन भन्दै कडा आपत्ति जनाएका छन्। उनले यस्तो आक्रमण जारी रहेमा अमेरिका–इरानबीचको वार्ता निरर्थक हुने चेतावनी दिएका छन्। साथै, इरानले लेबनानका जनतालाई कुनै हालतमा नछोड्ने स्पष्ट सन्देश दिएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले स्थिति अझै संवेदनशील रहेको स्वीकार गर्दै अमेरिकी सैन्य उपस्थिति यथावत् रहने बताएका छन्। उनका अनुसार, “वास्तविक” र पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुने सम्झौता नहुँदासम्म अमेरिकी जहाज, विमान र सैनिकहरू क्षेत्रमै रहनेछन्। अन्यथा, फेरि ठूलो द्वन्द्व भड्किन सक्ने संकेत उनले दिएका छन्।

यसैबीच, गाजामा अल जजिराका पत्रकार मोहम्मद विशाहको मृत्यु भएपछि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा आक्रोश बढेको छ। अल जजिरा नेटवर्कले यसलाई लक्षित आक्रमण भन्दै कडा निन्दा गरेको छ। कागजमा युद्धविराम भए पनि वास्तविकता भने अझै तनावपूर्ण छ। लेबनानमा भइरहेको हिंसाले अमेरिका–इरानबीचको शान्ति प्रयास कमजोर बन्ने संकेत देखिएको छ र कुनै पनि क्षणमा अवस्था पुनः पूर्ण युद्धतर्फ मोडिन सक्ने जोखिम कायम छ।

मध्यपूर्वमा भर्खरै घोषणा गरिएको अमेरिका–इरान युद्धविराम सम्झौता अझै स्थिर हुन नपाउँदै गम्भीर संकटमा परेको छ। इजरायलले लेबनानमा गरेको व्यापक हवाई आक्रमणले यो नाजुक सहमति भत्किने संकेत देखाएको छ।

बुधबार मात्रै इजरायलले लेबनानका विभिन्न क्षेत्रहरूमा ठूलो मात्रामा हमला गर्दा २५० भन्दा बढी मानिसको ज्यान गएको छ, जुन पछिल्ला केही सातामा सबैभन्दा रक्तपातपूर्ण घटना मानिएको छ। राजधानी बेरुत, बेका उपत्यका र दक्षिणी क्षेत्रहरूमा गरिएका आक्रमणले सयौँ घर, संरचना र नागरिक जीवन तहसनहस बनाएको छ।

घटनाको भयावहता यति ठूलो थियो कि अस्पतालहरू घाइतेले भरिए, र चिकित्सकहरूलाई तत्काल सहयोगका लागि देशव्यापी अपिल गर्नुपरेको अवस्था सिर्जना भयो। संयुक्त राष्ट्रसंघले पनि यसलाई “डरलाग्दो” भन्दै मानवअधिकार उल्लंघनको गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेको छ।

युद्धविरामको घोषणा भएको केही घण्टामै यस्तो आक्रमण हुनु आफैंमा विवादको केन्द्र बनेको छ। पाकिस्तानको मध्यस्थतामा भएको उक्त दुई साताको सहमतिमा सबै मोर्चामा आक्रमण रोक्ने भनिएको थियो, जसमा लेबनानसमेत समावेश हुने बुझाइ थियो।

तर, अमेरिका र इजरायलले भने फरक व्याख्या गर्दै लेबनान उक्त सम्झौतामा नपर्ने दाबी गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार, यो सहमति केवल अमेरिका, इजरायल र इरानबीचको प्रत्यक्ष द्वन्द्वमा मात्र लागू हुन्छ।

यही मतभेदले अहिले स्थिति थप जटिल बनाएको छ। इरान पक्षले भने लेबनानमाथिको आक्रमणलाई सम्झौताको उल्लंघन भन्दै कडा प्रतिक्रिया दिएको छ र यसले शान्ति वार्तालाई नै निरर्थक बनाउन सक्ने चेतावनी दिएको छ।

यसैबीच, इजरायलले आक्रमणको औचित्य सावित गर्न हिजबुल्लाहका संरचना लक्षित गरिएको दाबी गरे पनि स्थानीय अधिकारीहरू र राहत संस्थाहरूले भने सर्वसाधारण बसोबास गर्ने क्षेत्रहरू नै ध्वस्त पारिएको बताएका छन्।

लेबनानका शीर्ष नेताहरूले यस घटनालाई “पूर्ण युद्ध अपराध” को संज्ञा दिएका छन् र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई हस्तक्षेप गर्न आग्रह गरेका छन्।

अब मुख्य प्रश्न उठेको छ—यदि युद्धविरामको अर्थ र सीमाबारे नै सहमति छैन भने, दीर्घकालीन शान्ति कसरी सम्भव हुन्छ?

इस्लामाबादमा हुने भनिएको अमेरिका–इरान वार्ता सुरु हुनुअघि नै यस्तो रक्तपातपूर्ण घटनाले वार्ताको आधार कमजोर बनाएको छ। साना व्याख्यात्मक मतभेदहरूले नै ठूलो युद्धको ढोका फेरि खोल्न सक्ने खतरा बढ्दै गएको छ।