अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध सुरु गरेको ठूलो सैन्य अभियान “अपरेशन एपिक फ्युरी” सातौँ दिनमा प्रवेश गर्दा मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था झन् तनावपूर्ण बन्दै गएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले बिहीबार दिएको वक्तव्यमा अमेरिकी सेनाले इरानी सैन्य संरचनालाई तीव्र गतिमा ध्वस्त पारिरहेको दाबी गरेका छन्।

अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध सुरु गरेको सैन्य अभियान “अपरेशन एपिक फ्युरी” सुरु भएको करिब एक हप्तामा मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था अत्यन्त तनावपूर्ण बनेको छ। अमेरिकी र इजरायली हवाई तथा मिसाइल आक्रमणले इरानका सैन्य अड्डा, मिसाइल प्रणाली र रणनीतिक संरचनाहरूमा ठूलो क्षति पुगेको छ भने इरानले पनि मिसाइल र ड्रोन प्रयोग गर्दै इजरायल र क्षेत्रका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूमाथि प्रतिकारात्मक आक्रमण गर्दा ठूलो क्षति पुगेको छ। पछिल्ला दिनहरूमा इरानमा मात्रै एक हजार दुइ सय भन्दा बढी मानिस मारिएको र हजारौँ घाइते भएका छन्, जबकि इजरायल, लेबनान र खाडी क्षेत्रका केही देशहरूमा पनि दर्जनौँ मानिसको मृत्यु र सयौँ घाइते भएको खबर आएको छ।

युद्धको प्रभाव क्षेत्रीय रूपमा फैलिँदै जाँदा लेबनानमा हेजबोल्लाह समूह र इजरायली सेनाबीच झडप बढेको छ भने संयुक्त अरब इमिरेट्स, कतार र अन्य खाडी देशहरूमा पनि मिसाइल तथा ड्रोन खस्ने घटनाले सुरक्षा चिन्ता बढाएको छ। उता इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले अमेरिका र इजरायलसँग युद्धविराम माग्ने कुनै योजना नभएको बताएका छन् भने अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको सैन्य शक्ति ठूलो हदसम्म कमजोर बनाइएको दाबी गरेका छन्। यसबीच होर्मुज जलडमरू हुँदै हुने तेल ढुवानीमा ठूलो अवरोध आएपछि विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य बढ्न थालेको छ र चीनसहितका देशहरूले आफ्नो ऊर्जा आपूर्ति सुरक्षित गर्न कूटनीतिक पहल तीव्र बनाएका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पको दाबी : “इरानी सैन्य शक्ति लगभग समाप्त”

ह्वाइट हाउसमा आयोजित एक कार्यक्रममा, जहाँ उनले Inter Miami CF टोलीलाई MLS Cup जितेको उपलक्ष्यमा स्वागत गरेका थिए, ट्रम्पले युद्धको प्रगतिबारे बोले।

उनका अनुसार अमेरिकी नेतृत्वमा भइरहेको सैन्य अभियानले इरानको सैन्य क्षमतालाई गम्भीर रूपमा कमजोर बनाइसकेको छ।

• पछिल्ला तीन दिनमै २४ वटा जहाज नष्ट गरिएको दाबी

• इरानको हवाई सेना लगभग समाप्त भएको भनाइ

• एयर डिफेन्स प्रणाली ध्वस्त भएको दाबी

• सैन्य सञ्चार प्रणाली, मिसाइल र लञ्चरहरू नष्ट

• करिब ६०–६४ प्रतिशत सैन्य संरचना नष्ट भएको अनुमान

ट्रम्पले अभियान “समयभन्दा अगाडि” र “पहिल्यै कहिल्यै नदेखिएको स्तरमा” अघि बढिरहेको दाबी गरेका छन्।

अमेरिकी सेनाको तयारी : “हामीसँग हतियारको कमी छैन”

अमेरिकी रक्षा विभागका प्रमुख Pete Hegseth ले पनि युद्ध लामो समयसम्म चल्न सक्ने संकेत दिएका छन्।

फ्लोरिडाको United States Central Command (CENTCOM) मुख्यालयमा पत्रकारसँग कुरा गर्दै उनले भने:

• अमेरिकी सेनासँग रक्षात्मक र आक्रमणकारी हतियारको पर्याप्त भण्डार छ

• आवश्यक परे लामो समयसम्म युद्ध जारी राख्न सकिने क्षमता छ

• अमेरिकासँगै इजरायलका सैन्य स्रोत पनि जोडिँदै गइरहेका छन्

उनका अनुसार अमेरिकी सेनाको “दृढ संकल्प इस्पात जस्तै बलियो” छ।

इरानले १२ देशलाई निशाना बनाएको आरोप

CENTCOM का कमाण्डर Brad Cooper ले भनेका छन् कि युद्ध सुरु भएयता इरानले १२ वटा देशमा आक्रमण गरेको छ।

उनका अनुसार इरानको आक्रमणका कारण मध्यपूर्वका धेरै देश अमेरिकातर्फ झुकिरहेका छन्।

हेगसेथका अनुसार:

• United Arab Emirates

• Qatar

• Bahrain

• Saudi Arabia

• Kuwait

जस्ता देशहरूले अब अमेरिकासँग मिलेर सुरक्षा सहयोग गर्न तयार रहेको संकेत दिएका छन्।

उनले भने, इरानले यी देशहरूलाई निशाना बनाउँदा उनीहरू “अमेरिकासँग अझ नजिक” हुँदै गएका छन्।

अमेरिकी संसदमा ट्रम्पको अधिकार कायम

उता अमेरिकी संसदको तल्लो सदन United States House of Representatives ले पनि ट्रम्पको सैन्य अभियानलाई रोक्ने प्रस्ताव अस्वीकार गरेको छ।

यो प्रस्ताव रिपब्लिकन सांसद Thomas Massie र डेमोक्र्याट सांसद Ro Khanna ले ल्याएका थिए।

तर मतदानमा पर्याप्त समर्थन नपाएपछि प्रस्ताव असफल भयो।

यसको अर्थ:

• ट्रम्प प्रशासनले इरानविरुद्धको सैन्य अभियान जारी राख्न सक्ने

• संयुक्त अमेरिका–इजरायल आक्रमण रोकिने सम्भावना तत्काल टरेको

• अमेरिका–इजरायल र इरानबीचको युद्ध चर्किंदै जाँदा राजनीतिक, सैन्य र आर्थिक क्षेत्रमा नयाँ–नयाँ घटनाक्रम देखिन थालेका छन्। विश्व शक्ति राष्ट्रहरू, मध्यपूर्वका देशहरू र इरानभित्रका विपक्षी समूहहरू समेत यस युद्धको असरमा तानिँदै गएका छन्। पछिल्ला घटनाहरूलाई यसरी बुझ्न सकिन्छ:

  ट्रम्प: “इरानको नयाँ नेता चयनमा म पनि संलग्न हुनुपर्छ”

  अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले इरानका पूर्व सर्वोच्च नेता Ali Khamenei को हत्या पछि बन्ने नयाँ नेतृत्वमा आफू पनि प्रभाव राख्न चाहेको संकेत दिएका छन्।

  Axios सँग कुरा गर्दै ट्रम्पले खामेनेईका छोरा Mojtaba Khamenei लाई नयाँ सर्वोच्च नेता बनाउने सम्भावनालाई अस्वीकार्य भने।

  उनले भने:

  • खामेनेईका छोरा “कमजोर नेता” हुन्

  • इरानलाई अब “शान्ति र स्थिरता ल्याउन सक्ने व्यक्ति” चाहिन्छ

  • नयाँ नेतृत्व चयनमा अमेरिका पनि “कुनै न कुनै रूपमा संलग्न हुनुपर्छ”

  यो बयानले इरानको आन्तरिक राजनीतिमा बाह्य हस्तक्षेपको संकेत दिएको भन्दै विश्लेषकहरूले ठूलो विवाद हुन सक्ने बताएका छन्।

  चीनको चिन्ता: होर्मुज जलडमरूमा तेल ढुवानी सुरक्षित गर्न वार्ता

  युद्धका कारण मध्यपूर्वको सबैभन्दा संवेदनशील समुद्री मार्ग Strait of Hormuz लगभग अवरुद्ध जस्तै बनेपछि China ले इरानसँग कूटनीतिक वार्ता सुरु गरेको छ।

  चीनको मुख्य उद्देश्य:

  • आफ्ना तेल र LNG ट्यांकरहरू सुरक्षित रूपमा पार गराउन

  • ऊर्जा आपूर्ति अवरुद्ध हुन नदिन

  महत्वपूर्ण तथ्यहरू:

  • चीनले आफ्नो तेल आयातको करिब ४५% यही मार्गबाट पाउँछ

  • युद्ध सुरु भएदेखि कच्चा तेलको मूल्य १५% भन्दा बढी बढेको

  • युद्धअघि दैनिक २४ वटा ट्यांकर पार हुने

  • मार्च १ मा भने केवल ४ वटा ट्यांकर मात्र गुज्रिएको

  अहिले पनि करिब ३०० तेल ट्यांकर होर्मुज क्षेत्रमा फसेको बताइएको छ।

  विदेशमा रहेका इजरायलीहरूलाई उच्च सतर्कता

  युद्धपछि विश्वभर इजरायली नागरिकमाथि आक्रमण हुन सक्ने खतरा बढेपछि Israel National Security Council ले नयाँ सुरक्षा चेतावनी जारी गरेको छ।

  सुरक्षा निकायका अनुसार:

  • इरानसँग सम्बन्धित समूहहरूले विदेशमा रहेका इजरायलीलाई निशाना बनाउन सक्छन्

  • त्यसैले विदेशमा रहेका नागरिकलाई अत्यधिक सतर्क रहन आग्रह गरिएको छ

  हालै भएका घटनाहरू:

  • Austin, Texas मा गोलीकाण्ड

  • Toronto, Canada मा यहूदी संस्थालाई लक्षित हमला

  इजरायलले आफ्ना नागरिकलाई विदेशमा

  • सिनेगग

  • यहूदी केन्द्र

  • इजरायली संस्थानहरू
    जस्ता स्थानमा नजान सुझाव दिएको छ।

  इजरायलको दाबी: इरानको मिसाइल प्रणाली दबाइयो

  इजरायली सेनाका प्रमुख Eyal Zamir ले इरानको बलिस्टिक मिसाइल प्रणाली ठूलो हदसम्म निष्क्रिय बनाएको दाबी गरेका छन्।

  उनका अनुसार:

  • इजरायली विमानहरूले तेहरानसम्म हवाई मार्ग सुरक्षित बनाएका छन्

  • इरानको ८०% एयर डिफेन्स प्रणाली नष्ट

  • ६०% भन्दा बढी मिसाइल लन्चर नष्ट

  उनले अब युद्धको दोस्रो चरण सुरु हुने संकेत दिएका छन्, जसमा इरानी शासन संरचनामा थप आक्रमण गरिनेछ।

  कुर्द विद्रोही समूह अवसरको प्रतीक्षामा

  इरानको पश्चिमी सीमामा सक्रिय कुर्द विपक्षी समूहहरू पनि युद्धको अवस्थालाई नजिकबाट हेरिरहेका छन्।

  कुर्द राजनीतिक समूह Komala Party का नेता Kako Aliyar ले भने:

  • कुर्द लडाकुहरू लामो समयदेखि अवसरको प्रतीक्षामा छन्

  • यदि अवस्था अनुकूल भयो भने इरानभित्र प्रवेश गरेर संघर्ष सुरु गर्न सक्छन्

  ट्रम्पले पनि कुर्द लडाकुहरूले आक्रमण गरे समर्थन गर्ने संकेत दिएका छन्, यद्यपि अमेरिकी सैन्य सहयोग कति हुनेछ भन्ने स्पष्ट गरिएको छैन।

  इरानको कडा प्रतिक्रिया: “हामी युद्धविराम माग्दैनौं”

  इरानका विदेशमन्त्री Abbas Araghchi ले अमेरिका र इजरायलसँग युद्धविराम माग्ने कुनै योजना नभएको बताएका छन्।

  उनका अनुसार:

  • अघिल्लो युद्धमा पनि इरानले होइन, इजरायलले युद्धविराम मागेको

  • यदि अमेरिका जमिनमा सेना पठाउँछ भने पनि इरान तयार छ

  उनले भने:

  “यदि अमेरिका जमिनमा सेना पठायो भने त्यो उनीहरूकै लागि ठूलो विनाश हुनेछ।”