थाइल्याण्ड–कम्बोडिया सीमा द्वन्द्वमा शान्ति प्रस्ताव: ट्रम्पको टेलिफोन कूटनीति र क्षेत्रीय कूटनीतिक चहलपहल तीव्र

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शनिबार थाइल्याण्ड र कम्बोडियाका शीर्ष नेताहरूसँग टेलिफोन संवाद गर्दै सीमा क्षेत्रमा भड्किएको द्वन्द्व रोक्न तत्काल युद्धविराम गर्न जोड दिएका छन्।

ट्रम्प हाल स्कटल्यान्डको टर्नबेरी गाल्फ रिसोर्टमा निजी भ्रमणमा रहेका छन्। त्यहीँबाट उनले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल Truth Social मा लेख्दै भने, “दुबै देश युद्धविरामका लागि तुरुन्तै भेटघाट गर्न र दीर्घकालीन शान्तिको मार्ग पहिल्याउन सहमत भएका छन्।”

तर यसबीच पनि सीमावर्ती क्षेत्रमा तोप बर्सने र गोलाबारी जारी रहेको जनाइएको छ। थाइल्याण्डले वार्ताको आवश्यकता औँल्याउँदै शान्तिका लागि संवाद प्राथमिकता भएको बताएको छ भने कम्बोडियाले ट्रम्पको आग्रहमा युद्धविराम प्रस्ताव स्वीकार गरिसकेको छ।

कहिले र कहाँ भएको वार्ताको प्रस्ताव?

मलेसियाली सरकारी मिडियाका अनुसार दुबै देश सोमबार (साउन १४) मलेसियामा बस्ने भनिएको वार्ता प्रक्रिया अघि बढाउने सहमतिमा पुगेका छन्। मलेसियाली प्रधानमन्त्री अनवर इब्राहिमले यसअघि नै थाइल्याण्ड र कम्बोडियाबीच वार्ता सहज बनाउन प्रस्ताव गरेका थिए।

थाइल्याण्डको विदेश मन्त्रालयले ट्रम्पको पहलपछि यो वार्ताको तयारी सुरु गरिएको पुष्टि गरेको छ।

किन भयो द्वन्द्व? कसले सुरु गर्‍यो?

दुबै देशले एकअर्कामाथि गोली चलाउने काम सुरु गरेको आरोप लगाएका छन्।

• थाइल्याण्डले कम्बोडियाले थाई सैनिकको निगरानी गर्न ड्रोन प्रक्षेपण गरेर स्थिति बिगारेको आरोप लगाएको छ।

• कम्बोडियाले थाई सेनाले पुरानो सहमति तोड्दै एक खमेर–हिन्दू मन्दिरतर्फ सैनिक अघि बढाएको दाबी गर्दैछ।

यो सीमा विवादको जरो १९औँ शताब्दीमा फ्रेन्च उपनिवेशकालीन सन्धिसम्म पुग्दछ, जब थाइल्याण्ड र कम्बोडियाबीचको वर्तमान सीमा तय गरिएको थियो।

ट्रम्पको हस्तक्षेप किन र कसरी?

हालैका दिनहरूमा थाइल्याण्ड र कम्बोडियाबीच युद्ध बढेसँगै अमेरिकाले दुबै देशबाट आउने वस्तुहरूमाथि ३६% भन्सार कर लगाउने घोषणा गरेको छ, जुन १ अगस्तबाट लागू हुने तयारीमा छ।
ट्रम्पले भने, “शान्ति नभएसम्म व्यापार वार्ता उपयुक्त हुँदैन।”

उनले स्पष्ट रूपमा भने, “जब सबै सकिन्छ र शान्ति स्थापित हुन्छ, म दुबै देशसँग व्यापार सम्झौता टुंग्याउन तत्पर छु।”

दुवै प्रधानमन्त्रीको प्रतिक्रिया

• कम्बोडियाका प्रधानमन्त्री हुन मानेटले ट्रम्पसँगको फोनपछि भने, “हामी द्वन्द्वरत दुबै सेनाबीच तत्काल र सर्तविहीन युद्धविरामको पक्षमा छौं। ट्रम्पको पहलले धेरै सैनिक र नागरिकको ज्यान जोगिनेछ।”

• थाइल्याण्डका कार्यवाहक प्रधानमन्त्री फुमथाम वेचायाचाईले ट्रम्पप्रति आभार प्रकट गर्दै भने, “हामी युद्धविरामको सैद्धान्तिक समर्थन गर्छौं तर कम्बोडियाबाट सत्य र स्पष्ट मनसायको आशा छ।”

कति मानवीय क्षति भयो?

२४ जुलाईदेखि सुरु भएको झडपमा कम्तीमा ३३ जना सैनिक र सर्वसाधारणको मृत्यु भइसकेको छ। हजारौँ थाई र कम्बोडियन नागरिकहरू सुरक्षित स्थानमा विस्थापित भएका छन्।

निष्कर्ष
कम्बोडिया र थाइल्याण्डबीच पुरानो सीमा विवाद पुनः चर्किँदा मानवीय संकट उत्पन्न भएको छ। ट्रम्पको कूटनीतिक हस्तक्षेपले तत्कालीन तनाव न्यूनीकरण गर्न मद्दत गरेको देखिएको छ, स्थायी समाधानका लागि क्षेत्रीय वार्ता, विशेषगरी मलेसियाको प्रस्तावित पहल, निर्णायक बन्न सक्ने संकेत देखिएको छ।