एक्लै मञ्च तताउन र दर्शकलाई मन्त्रमुग्ध पार्न सक्ने विलक्षण कलाकारको सम्मान

बेलायत/ नेपाली हास्यव्यङ्ग्य, साहित्य र मञ्चीय प्रस्तुतिको क्षेत्रमा आफ्नो पृथक् पहिचान स्थापित गरेका वरिष्ठ हास्यव्यङ्ग्यकार, कवि तथा बहुप्रतिभाशाली कलाकार शैलेन्द्र सिम्खडा र उनकी धर्मपत्नी सुधा सिम्खडा बेलायतमा विशेष सम्मानबाट सम्मानित भएका छन्। बकिङ्घमशायर नेपाली समाजले बडादसैँ २०८३ को अवसरमा आयोजना गरेको विशेष सांस्कृतिक तथा शुभकामना आदानप्रदान कार्यक्रममा सिम्खडा दम्पतीलाई नेपाली कला, साहित्य, हास्यव्यङ्ग्य र संस्कृतिको प्रवर्द्धनमा पुर्‍याएको योगदानको कदर गर्दै सम्मान गरिएको हो।

शैलेन्द्र सिम्खडा नेपाली हास्यव्यङ्ग्य जगत्का त्यस्ता विशिष्ट कलाकार हुन्, जसको प्रतिभा केवल दर्शक हँसाउने क्षमतामा सीमित छैन। समाजका विसङ्गति, राजनीतिक विकृति, मानवीय कमजोरी र समसामयिक घटनालाई सूक्ष्म ढङ्गले नियालेर साहित्यिक चेतना, व्यङ्ग्यात्मक प्रहार र मनोरञ्जनको अनुपम संयोजनमार्फत प्रस्तुत गर्नु उनको कलात्मक विशेषता हो। शब्दको चयन, संवादको लय, विषयवस्तुको गहिराइ, समयको सही उपयोग र प्रस्तुतिको प्रभावकारिताले उनलाई नेपाली मञ्चीय हास्यव्यङ्ग्यको अलग पहिचान बनाएका कलाकारका रूपमा स्थापित गरेको छ।

सिम्खडाको सबैभन्दा उल्लेखनीय विशेषता भनेकै एक्लै मञ्च सम्हालेर लामो समयसम्म दर्शकलाई आफ्नो प्रस्तुतिमा बाँधिराख्न सक्ने अद्भुत क्षमता हो। ठूलो कलाकार टोली, भव्य सजावट वा अत्यधिक प्राविधिक तामझामबिना पनि आफ्नो वाक्कला, अभिनय, हाउभाउ, व्यङ्ग्यचेतना र प्रभावशाली प्रस्तुतिमार्फत कार्यक्रमलाई जीवन्त बनाउन सक्नु उनको विशेष सामर्थ्य हो। उनका प्रस्तुतिमा हाँसो मात्र हुँदैन, विचार हुन्छ; मनोरञ्जन मात्र हुँदैन, सन्देश हुन्छ; र व्यङ्ग्य मात्र हुँदैन, समाजलाई आफ्नै अनुहार ऐनामा हेर्न बाध्य पार्ने चेतना पनि हुन्छ।

लामो समयको कलासाधना, अनुशासन, निरन्तर अभ्यास र सिर्जनशीलताले खारिएका सिम्खडा विभिन्न पुस्ताका दर्शकमाझ उत्तिकै प्रभाव जमाउन सक्ने अनुभवी कलाकार हुन्। उनको प्रस्तुति हेर्दा कहिले दर्शक हाँसोले भरिन्छन्, कहिले सोचमग्न हुन्छन् भने कहिले सामाजिक र राजनीतिक यथार्थमाथि गरिएको व्यङ्ग्यले गम्भीर बनाउँछ। एउटा सफल हास्यव्यङ्ग्य कलाकारको वास्तविक शक्ति हँसाउन सक्नु मात्र होइन, हँसाउँदा हँसाउँदै सोच्न बाध्य पार्नु पनि हो भन्ने उदाहरण उनका प्रस्तुतिहरूले दिने गरेका छन्।

करिब पाँच दशकदेखि नेपाली हास्यव्यङ्ग्यको क्षेत्रमा सक्रिय सिम्खडाले विशेषगरी गाईजात्रे प्रस्तुतिमार्फत नेपाली समाज, राजनीति, शासनव्यवस्था र सार्वजनिक जीवनका विकृतिहरूमाथि निरन्तर व्यङ्ग्य गर्दै आएका छन्। सन् २०२६ मा उनले आफ्नो ४७औँ गाईजात्रे प्रस्तुति तयार पारेका थिए। उनको यो निरन्तरता नेपाली हास्यव्यङ्ग्यप्रतिको समर्पण र दीर्घकालीन सिर्जनात्मक सक्रियताको महत्वपूर्ण उदाहरण हो।

सिम्खडा हास्यकलाकार मात्र नभई स्थापित कवि, साहित्यकार तथा रङ्गकर्मीसमेत हुन्। उनको व्यङ्ग्य कवितासङ्ग्रह ‘कालो अक्षता’ प्रकाशित छ भने ‘ब्रह्मास्त्र’, ‘सुकुम्वासी’, ‘एक्सरे’, ‘प्रजातन्त्रको पास्नी’, ‘ग्राण्ड डिजाइन’, ‘नाइटभिजन’ र ‘सिंहदरबारको गेट’ जस्ता सिर्जनामार्फत उनले नेपाली व्यङ्ग्य साहित्य र श्रव्य प्रस्तुतिमा योगदान पुर्‍याएका छन्। राष्ट्रिय कविता महोत्सवका पुरस्कार तथा भैरव प्रतिभा पुरस्कारलगायत विभिन्न सम्मान प्राप्त गरेका सिम्खडालाई २०८१ सालमा ‘साम्दे शेर्पा स्मृति राष्ट्रिय पुरस्कार’का लागि समेत छनोट गरिएको थियो।

यसै पृष्ठभूमिमा बेलायतको बकिङ्घमशायर कम्युनिटी हलमा आयोजित विशेष कार्यक्रममा सिम्खडा दम्पतीलाई गरिएको सम्मान केवल एउटा औपचारिक अभिनन्दनमा सीमित नभई नेपाली कला, साहित्य र संस्कृतिको क्षेत्रमा लामो समयदेखि साधनारत कलाकारप्रति प्रवासी नेपाली समुदायले व्यक्त गरेको सम्मान र कृतज्ञताका रूपमा लिन सकिन्छ।

बकिङ्घमशायर नेपाली समाजका संयोजक राजेश काफ्लेको नेतृत्वमा सम्पन्न कार्यक्रममा बडादसैँको शुभकामना आदानप्रदानसँगै नेपाली सांस्कृतिक पहिचान, सामाजिक सद्भाव र आपसी एकतालाई विशेष महत्व दिइएको थियो। कार्यक्रमको सुरुवात नेपाल र बेलायतका राष्ट्रिय धुनबाट गरिएको थियो भने भोटेकोशी बाढीपीडितहरूप्रति ऐक्यबद्धता प्रकट गर्नुका साथै दिवङ्गत आत्माहरूको चिरशान्तिको कामना गर्दै मैनबत्ती प्रज्वलन गरिएको थियो।

कार्यक्रमको विशेष आकर्षणका रूपमा रहेका सिम्खडाले आफ्ना चर्चित हास्यव्यङ्ग्य र ठट्यौली प्रस्तुतिमार्फत सहभागीलाई भरपूर मनोरञ्जन प्रदान गरेका थिए। उनका प्रस्तुतिले कार्यक्रममा हाँसो, उत्साह र उल्लास थपेको आयोजकले जनाएको छ।

कार्यक्रममा ‘ग्लुमी गाइज’ ब्यान्डका सुजेश वैद्यले समेत विभिन्न सांगीतिक प्रस्तुतिमार्फत दर्शकलाई मनोरञ्जन प्रदान गरेका थिए। गीत, संगीत, हास्यव्यङ्ग्य, शुभकामना आदानप्रदान र सम्मानको संयोजनले उक्त समारोहलाई सांस्कृतिक उत्सवको रूप दिएको थियो।

बेलायतजस्तो बहुसांस्कृतिक मुलुकमा बसोबास गर्दै आएका नेपालीहरूले आफ्नो भाषा, साहित्य, कला, संस्कृति र परम्पराको संरक्षणका लागि गर्दै आएका यस्ता कार्यक्रमहरूको विशेष महत्व छ। यस्ता अवसरले एकातर्फ प्रवासी नेपाली समुदायबीच आत्मीयता र एकता बढाउँछन् भने अर्कोतर्फ विदेशमा जन्मिएका तथा हुर्किरहेका नयाँ पुस्तालाई नेपाली पहिचानसँग जोड्न मद्दत पुर्‍याउँछन्।

विशेषगरी शैलेन्द्र सिम्खडाजस्ता अनुभवी कलाकारको उपस्थिति र सम्मानले विदेशमा रहेका नेपाली दर्शकलाई केवल मनोरञ्जन प्रदान गर्दैन, नेपाली भाषा र साहित्यमा रहेको हास्यव्यङ्ग्यको मौलिकता, सामाजिक चेतना र अभिव्यक्तिको शक्तिसँग पनि परिचित गराउँछ।

नेपाली कलाकारितामा अनेक विधा र शैलीका प्रतिभाहरू छन्। तर, एक्लै मञ्चमा उभिएर आफ्नो सिर्जना, विचार, अभिनय र शब्दशक्तिको भरमा दर्शकको ध्यान खिचिरहन सक्ने कलाकारहरू विशेष महत्वका हुन्छन्। शैलेन्द्र सिम्खडा त्यही विशिष्ट क्षमताको प्रतिनिधित्व गर्ने कलाकार हुन्। उनको परिचय केवल हास्यव्यङ्ग्यकार भनेर मात्र पूरा हुँदैन। उनी नेपाली मञ्चीय प्रस्तुति, व्यङ्ग्य साहित्य र सामाजिक चेतनालाई एकै ठाउँमा जोड्ने सिर्जनशील व्यक्तित्व पनि हुन्।

कलाकारको वास्तविक सम्पत्ति दर्शकको माया, विश्वास र सम्मान हो। लामो कलायात्रापछि पनि सिम्खडाले स्वदेशदेखि विदेशसम्म प्राप्त गरिरहेको सम्मान र मञ्चीय सक्रियताले नेपाली हास्यव्यङ्ग्य क्षेत्रमा उनको योगदानको महत्व प्रस्ट पार्छ।

बकिङ्घमशायर नेपाली समाजले सिम्खडा दम्पतीलाई गरेको सम्मानले नेपाली कला र साहित्यको गरिमा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसम्म पुर्‍याउन तथा जीवनभर कलासाधनामा समर्पित स्रष्टाको योगदानलाई सम्मान गर्ने सकारात्मक सन्देश दिएको छ।

वास्तवमा शैलेन्द्र सिम्खडाजस्ता प्रतिभा कुनै एउटा कार्यक्रमका आकर्षण मात्र होइनन्, नेपाली हास्यव्यङ्ग्य कला, साहित्य र मञ्चीय अभिव्यक्तिका महत्वपूर्ण सम्पत्ति हुन्। उनको अनुशासन, प्रतिभा, सिर्जनशीलता, निरन्तरता र दर्शकलाई बाँधिराख्ने असाधारण क्षमताबाट नयाँ पुस्ताका कलाकारहरूले धेरै कुरा सिक्न सक्छन्।

यस्ता कलाकारको सम्मान हुनु भनेको नेपाली कला, साहित्य, संस्कृति र सिर्जनशीलताको सम्मान हुनु हो।