अमेरिका, अक्टोबर २०। अमेरिकी अर्बपति तथा विश्वकै धनाढ्य व्यवसायीमध्येका एक इलन मस्कले आफ्ना दुई प्रमुख कम्पनी टेस्ला र स्पेसएक्सलाई एउटै व्यावसायिक संरचनामा ल्याउने तयारी अघि बढाएका छन्। विद्युतीय सवारीसाधन, अन्तरिक्ष प्रविधि, कृत्रिम बुद्धिमत्ता र रोबोटिक्सका क्षेत्रमा सक्रिय यी दुई कम्पनीबीच एकीकरण भएमा विश्वकै सबैभन्दा ठूला कर्पोरेट मर्जरमध्ये एक हुने अनुमान गरिएको छ।

मंगलबार स्पेसएक्सको त्रैमासिक वित्तीय नतिजाबारे विश्लेषकहरूसँग भएको छलफलमा मस्कले दुवै कम्पनीको सम्भावित एकीकरणबारे आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरेका हुन्। उनका अनुसार यस विषयमा अध्ययन गर्न दुवै कम्पनीमा विशेष समिति गठन गरिएको छ। ती समितिहरूले सम्भावित सम्झौताका आर्थिक, कानुनी तथा व्यावसायिक पक्षको मूल्यांकन गरिरहेका छन्।

मस्कले टेस्ला र स्पेसएक्सलाई गाभ्दा ठूलो व्यावसायिक फाइदा हुने विश्वास व्यक्त गरे पनि अहिलेसम्म अन्तिम निर्णय नभएको स्पष्ट पारेका छन्। कुनै पनि सम्झौता अघि बढाउन दुवै कम्पनीका सेयरधनीहरूको समर्थन र आवश्यक नियामकीय स्वीकृति प्राप्त गर्नुपर्नेछ। विशेष समितिहरूबीच एकीकरणका सर्तमा सहमति जुट्न बाँकी रहेको बताइएको छ।

हाल टेस्लाको बजार मूल्य करिब १५ खर्ब अमेरिकी डलर र स्पेसएक्सको अनुमानित मूल्य करिब २० खर्ब डलर रहेको बताइएको छ। दुवै कम्पनी गाभिएमा संयुक्त कम्पनीको मूल्य करिब ३५ खर्ब अमेरिकी डलर पुग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। सम्भावित एकीकरणको समाचार सार्वजनिक भएपछि स्पेसएक्स र टेस्लाका सेयर मूल्यमा समेत सकारात्मक प्रभाव देखिएको छ।

स्पेसएक्सले रकेट निर्माण तथा प्रक्षेपण, स्टारलिंकमार्फत स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवा र कृत्रिम बुद्धिमत्ताका लागि आवश्यक कम्प्युटिङ पूर्वाधार विस्तार गरिरहेको छ। पछिल्लो त्रैमासिक वित्तीय विवरणअनुसार कम्पनीको कुल आम्दानी करिब १४ अर्ब ६० करोड डलर पुगेको र करिब ४ अर्ब ४० करोड डलर खुद नाफा भएको बताइएको छ। कम्पनीको एआई तथा क्लाउड कम्प्युटिङ व्यवसाय र स्टारलिंक सेवा आम्दानीका प्रमुख स्रोत बन्दै गएका छन्।

मस्कका अनुसार टेस्ला र स्पेसएक्सबीच एकीकरण भएमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता, रोबोटिक्स, चिप निर्माण, सफ्टवेयर तथा अन्तरिक्षमा आधारित अत्याधुनिक प्रविधिको विकासलाई थप तीव्रता दिन सकिनेछ। दुवै कम्पनीले संयुक्त रूपमा अघि बढाएको ‘टेराफ्याब’ परियोजनामार्फत अत्याधुनिक चिप उत्पादन गर्ने योजना पनि अघि सारेका छन्।

पछिल्लो समय मस्क आफ्ना विभिन्न कम्पनीलाई सीमित कर्पोरेट संरचनाभित्र समेट्ने रणनीतिमा देखिएका छन्। यसअघि कृत्रिम बुद्धिमत्तासम्बन्धी कम्पनी एक्सएआई र सामाजिक सञ्जाल एक्सलाई स्पेसएक्सको व्यावसायिक संरचनामा समाहित गरिएको थियो।

टेस्ला र स्पेसएक्सको सम्भावित एकीकरण सफल भएमा विद्युतीय सवारीसाधन, ऊर्जा, रकेट, स्याटेलाइट इन्टरनेट, रोबोटिक्स र एआई प्रविधिमा मस्कको व्यावसायिक प्रभाव अझ विस्तार हुने देखिन्छ। तर, कम्पनीहरूको मूल्यांकन, सेयरधनीहरूको समर्थन, कानुनी प्रक्रिया र नियामकीय स्वीकृतिलगायतका विषय टुंगिन बाँकी रहेकाले एकीकरण कहिले र कुन स्वरूपमा हुनेछ भन्ने अझै निश्चित भइसकेको छैन।