वासिङ्टन/तेहरान/रियाद, अक्टोबर २२, २०२६। अमेरिका र इरानबीचको तनाव पुनः खतरनाक मोडमा पुगेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि थप सैन्य आक्रमण हुन सक्ने संकेत दिएका छन् भने इरानले मध्यपूर्वस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूलाई निशाना बनाउने चेतावनी दिएको छ। यही समयमा यमनका हुथी विद्रोहीहरूले साउदी अरबका प्रमुख सरकारी, ऊर्जा तथा हवाई पूर्वाधारमाथि आक्रमण गरेको दाबी गरेपछि सम्पूर्ण खाडी क्षेत्रको सुरक्षा अवस्था थप तनावपूर्ण बनेको छ।

ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकाले इरानलाई यसअघि नै ठूलो सैन्य क्षति पुर्‍याएको दाबी गर्दै आवश्यक परे थप कारबाही गर्न सकिने बताएका छन्। उनको अभिव्यक्तिलाई इरानविरुद्ध नयाँ अमेरिकी सैन्य अभियानको सम्भावित संकेतका रूपमा हेरिएको छ। यद्यपि वासिङ्टनले तत्काल नयाँ आक्रमण गर्ने औपचारिक निर्णय सार्वजनिक गरेको छैन।

अमेरिकी चेतावनीको जवाफमा इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (आईआरजीसी) ले होर्मुज जलडमरूमध्यमा अमेरिकी हस्तक्षेप जारी रहे मध्यपूर्वका अमेरिकी सैन्य अखडाहरूलाई समेत आक्रमणको दायरामा ल्याउने चेतावनी दिएको छ।

इरानी अधिकारीहरूले होर्मुज क्षेत्र आसपास सातवटा तेलवाहक जहाजमा क्षति पुगेको दाबी गरेका छन्। तीमध्ये चारवटा जहाजमा आक्रमण भएको र अन्य तीनवटा समुद्री बारुदमा ठोक्किएको इरानी पक्षको भनाइ छ। तर अमेरिकी अधिकारीहरूले इरानका कतिपय दाबीमाथि प्रश्न उठाएका छन्। यी घटनाको सम्पूर्ण विवरण स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन बाँकी छ।

इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का सचिव मेजर जनरल मोहसेन रेजाईले तेहरानको उद्देश्य युद्ध विस्तार गर्नु नभई भविष्यमा अर्को युद्ध नदोहोरिने परिस्थिति निर्माण गरेर वर्तमान द्वन्द्व अन्त्य गर्नु रहेको बताएका छन्। उनले इरानमाथि थप आक्रमण भए त्यसको प्रतिकार कडा हुने संकेतसमेत दिएका छन्।

यसैबीच, इरान समर्थित मानिने यमनका हुथी विद्रोहीहरूले पछिल्लो ४८ घण्टामा साउदी अरबको राजधानी रियादस्थित रक्षा मन्त्रालय, यान्बुका साउदी अराम्को ऊर्जा प्रतिष्ठान तथा दम्माम र आभाका विमानस्थललाई लक्षित गरी आक्रमण गरेको दाबी गरेका छन्।

साउदी नेतृत्वको गठबन्धनले दक्षिणी साउदी अरबतर्फ प्रहार गरिएका दुईवटा हुथी ड्रोनलाई हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीमार्फत नष्ट गरिएको जनाएको छ। लगातारका आक्रमणले साउदी अरबका विमानस्थल, तेल प्रशोधन केन्द्र र रणनीतिक संरचनाहरूको सुरक्षामाथि नयाँ चुनौती थपिएको छ।

युद्धको प्रभाव अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा समेत देखिएको छ। होर्मुज जलडमरूमध्य र लाल सागर आसपासको असुरक्षाका कारण तेल ढुवानी, समुद्री व्यापार र बीमा लागतमा दबाब बढेको छ। बिहीबार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य पाँच महिनायताकै उच्च स्तरमा पुगेको छ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले तेलको मूल्यवृद्धिका लागि इरानलाई जिम्मेवार ठहर्‍याउँदै होर्मुज जलमार्गमा अमेरिकाको नियन्त्रण रहेको दाबी गरेका छन्। तर जलमार्गको वास्तविक नियन्त्रण र सुरक्षित जहाज आवागमनका विषयमा वासिङ्टन र तेहरानका दाबी परस्पर विरोधी छन्।

आगामी नोभेम्बर ३ मा हुने अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनको पूर्वसन्ध्यामा बढ्दो इन्धन मूल्य ट्रम्प प्रशासनका लागि घरेलु राजनीतिक चुनौतीसमेत बनेको छ।

उता, फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रों र इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराग्चीबीच इरानको आणविक कार्यक्रमलाई लिएर सार्वजनिक आरोपप्रत्यारोप सुरु भएको छ। अराग्चीले फ्रान्सको वर्तमान अभिव्यक्ति सन् २०१५ को आणविक सम्झौताप्रतिको उसको विगतको समर्थनसँग मेल नखाने टिप्पणी गरेका छन्।

अर्कोतर्फ, अमेरिकी सांसद इल्हान ओमरले इजरायली सेनाले कब्जा गरिएको वेस्ट बैंकमा प्यालेस्टिनी किसानलाई जैतुन टिप्न सहयोग गरिरहेका स्वयंसेवकहरूलाई नियन्त्रणमा लिएको घटनाको विरोध गर्दै उनीहरूको रिहाइको माग गरेकी छन्।

यसरी अमेरिका, इरान, इजरायल, साउदी अरब र हुथी विद्रोहीबीच बढ्दो तनावले मध्यपूर्वमा जारी युद्ध थप व्यापक बन्ने जोखिम बढाएको छ। कूटनीतिक वार्ताको सम्भावना पूर्ण रूपमा समाप्त नभए पनि सैन्य धम्की, जहाजमाथिका आक्रमण र ऊर्जा पूर्वाधारलाई लक्षित गतिविधिले शान्ति प्रयासलाई कठिन बनाइरहेका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार प्रत्यक्ष अमेरिकी–इरानी सैन्य मुठभेड पुनः चर्किएमा त्यसको असर मध्यपूर्वमा मात्र सीमित नरही विश्वव्यापी तेल आपूर्ति, अर्थतन्त्र, हवाई यातायात र अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षासम्म फैलिन सक्छ।