काठमाडौं। संयुक्त राज्य अमेरिका घुम्न, आफन्त भेट्न वा छोटो अवधिको व्यवसायिक प्रयोजनका लागि उपलब्ध B1/B2 भिजिटर भिसाको उद्देश्यविपरीत प्रयोग नगर्न नेपालस्थित अमेरिकी दूतावासले पुनः स्पष्ट चेतावनी दिएको छ। दूतावासले भिजिटर भिसामा के गर्न पाइन्छ र के गर्न पाइँदैन भन्ने सूची नेपाली भाषामै सार्वजनिक गर्दै, “आफ्नो भिसा सही उद्देश्यका लागि प्रयोग गर्नु भिसाधारककै जिम्मेवारी हो” भन्ने सन्देश दिएको छ।

दूतावासले यो पछिल्लो सूचना जारी गर्नुको कारण “नेपालीले भिसाको दुरुपयोग गरेकाले” भनेर प्रत्यक्ष रूपमा उल्लेख गरेको छैन। तर अमेरिकी सरकारकै पछिल्ला तथ्यांक हेर्दा नेपाली नागरिकको B1/B2 भिसासम्बन्धी ओभरस्टे, अत्यन्त उच्च अस्वीकृति दर र नेपाललाई भिसा बन्ड लागू हुने मुलुकको सूचीमा राखिएको अवस्था ले अमेरिकी अधिकारीहरूको चासो किन बढेको छ भन्ने स्पष्ट संकेत गर्छ। त्यसैले दूतावासको पछिल्लो सूचना एउटा सामान्य जानकारी मात्र नभई भिसाको सही प्रयोग, समयमै अमेरिका छाड्ने दायित्व र गलत उद्देश्यले भिजिटर भिसा प्रयोग नगर्न गरिएको महत्वपूर्ण सचेतनाका रूपमा हेरिएको छ।

अमेरिकी तथ्यांकले के देखाउँछ ?

अमेरिकी गृह सुरक्षा विभाग—Department of Homeland Security (DHS)—को आर्थिक वर्ष २०२४ को Entry/Exit Overstay Report अनुसार B1/B2 श्रेणीमा ३४ हजार ७० नेपाली यात्रु अमेरिका छाड्नुपर्ने अवस्थामा पुगेका थिए। तीमध्ये कुल १ हजार ६४ जनालाई ओभरस्टेमा गणना गरिएको थियो। यसमध्ये १७२ जना अनुमति पाएको समयपछि अमेरिका छाडेका थिए भने ८९२ जना रिपोर्ट तयार हुँदासम्म अमेरिकाभित्रै रहेको आशंका गरिएको थियो।

यसअनुसार नेपालीको कुल B1/B2 ओभरस्टे दर ३.१२ प्रतिशत र Suspected In-Country Overstay Rate २.६२ प्रतिशत रहेको अमेरिकी सरकारी तथ्यांकले देखाउँछ।

त्यसभन्दा अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०२३ मा अवस्था अझ उच्च थियो। त्यस वर्ष अमेरिका छाड्नुपर्ने २४ हजार ७३० नेपालीमध्ये १ हजार ३६ जना कुल ओभरस्टेमा परेका थिए। कुल ओभरस्टे दर ४.१९ प्रतिशत र अमेरिकाभित्रै रहेको आशंका गरिएका व्यक्तिको दर ३.६० प्रतिशत थियो।

अर्थात् प्रतिशतका हिसाबले २०२४ मा केही सुधार देखिए पनि, दुई वर्ष लगातार करिब एक हजारभन्दा बढी नेपाली B1/B2 यात्रुसँग ओभरस्टेसम्बन्धी समस्या देखिनु अमेरिकी अध्यागमन प्रणालीका लागि सामान्य विषय होइन।

B भिसा अस्वीकृति दर ६९.४७ प्रतिशत

अर्को गम्भीर संकेत अमेरिकी विदेश मन्त्रालयको B भिसा अस्वीकृतिसम्बन्धी तथ्यांकमा देखिन्छ।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका अनुसार आर्थिक वर्ष २०२४ मा नेपाली नागरिकको B भिसा Adjusted Refusal Rate ४९.४७ प्रतिशत थियो। आर्थिक वर्ष २०२५ मा यो दर बढेर ६९.४७ प्रतिशत पुगेको छ।

यसको अर्थ साधारण रूपमा “काठमाडौंस्थित अमेरिकी दूतावासमा आवेदन दिएका हरेक १०० जनामध्ये ६९ जना अस्वीकृत भए” भन्ने होइन। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले यो दर नेपाली नागरिकले विश्वभरका अमेरिकी दूतावास तथा वाणिज्य दूतावासमा दिएको B भिसा आवेदनको अन्तिम परिणामलाई समायोजन गरेर गणना गर्छ। एउटै व्यक्तिले एउटै वर्षमा पटक–पटक आवेदन दिए पनि अन्तिम अवस्था हेरेर गणना हुने व्यवस्था छ।

तर ४९.४७ प्रतिशतबाट ६९.४७ प्रतिशतसम्म पुगेको अस्वीकृति दर भने नेपाली आवेदकका लागि B1/B2 भिसा प्राप्त गर्ने वातावरण निकै चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको स्पष्ट संकेत हो।

नेपालीलाई अब १५ हजार डलरसम्म ‘Visa Bond’

अमेरिकी सरकारले नेपाललाई B1/B2 Visa Bond लागू हुने मुलुकको सूचीमा समेत राखेको छ। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका अनुसार जनवरी २१, २०२६ देखि अन्य हिसाबले B1/B2 भिसाका लागि योग्य ठहरिएका नेपाली नागरिकलाई पनि केसअनुसार ५ हजार, १० हजार वा १५ हजार अमेरिकी डलरको बन्ड राख्न लगाउन सकिन्छ। बन्डको रकम अन्तर्वार्ताका क्रममा कन्सुलर अधिकारीले निर्धारण गर्छन्।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले यो भिसा बन्ड प्रणालीका लागि प्रयोग गरिने देशगत आधार DHS को B1/B2 overstay rate सँग सम्बन्धित रहेको स्पष्ट पारेको छ।

बन्ड राखेको रकम भने नियम पालना गरी तोकिएको समयभित्र अमेरिका छाडेमा फिर्ता हुन सक्छ। तर बन्ड बुझाउनु आफैंमा भिसा स्वीकृत भएको ग्यारेन्टी होइन। अमेरिकी अधिकारीले निर्देशन दिएपछि मात्र आधिकारिक प्रणालीमार्फत बन्ड बुझाउनुपर्ने व्यवस्था छ।

यसले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिन्छ—अमेरिका अब केवल “भिसा दिन योग्य छ कि छैन” मात्र हेर्दैन, भिसा पाएपछि व्यक्ति समयमै फर्किने सम्भावनालाई समेत अझ कडाइका साथ मूल्यांकन गरिरहेको छ।

भिजिटर भिसामा के गर्न पाइन्छ ?

नेपालस्थित अमेरिकी दूतावासले सार्वजनिक गरेको सूचनाअनुसार B1/B2 भिसामा सामान्यतया:

• घुमफिर तथा पर्यटन गर्न,
• छुट्टी मनाउन,
• किनमेल गर्न,
• साथीभाइ वा आफन्त भेट्न,
• व्यावसायिक भेटघाट गर्न,
• सम्मेलन वा कार्यक्रममा सहभागी हुन सकिन्छ।

B1 श्रेणीमा व्यवसायिक बैठक, परामर्श, सम्झौतासम्बन्धी वार्ता वा व्यावसायिक सम्मेलनमा सहभागी हुन मिल्छ, तर अमेरिकामा रोजगारी गरेर तलब कमाउने उद्देश्यको काम गर्न पाइँदैन।

के गर्न पाइँदैन ?

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले भिजिटर भिसामा नियमित अध्ययन, रोजगारी, पारिश्रमिक लिएर व्यावसायिक प्रस्तुति, स्थायी बसोबासको उद्देश्यलगायत गतिविधि गर्न नपाइने स्पष्ट गरेको छ।

त्यस्तै, बच्चालाई अमेरिकी नागरिकता दिलाउने मुख्य उद्देश्यले अमेरिका गएर बच्चा जन्माउने ‘birth tourism’ पनि B1/B2 भिजिटर भिसाको स्वीकार्य उद्देश्य होइन।

दूतावासले नेपाली भाषामा प्रकाशित गरेको सामग्रीमा पनि अमेरिकी कम्पनी वा व्यवसायबाट पैसा पाउने गरी काम गर्ने, डिग्री वा शैक्षिक क्रेडिटका लागि अध्ययन गर्ने तथा पैसा लिएर प्रस्तुति वा कार्यक्रम गर्ने गतिविधिलाई निषेधित सूचीमा राखिएको छ।

‘घुम्न जान्छु’ भनेर भिसा लिने, अमेरिका पुगेपछि काम गर्ने प्रवृत्ति किन गम्भीर ?

B1/B2 भिसा अस्थायी भ्रमणका लागि हो। कसैले अन्तर्वार्तामा पर्यटन वा आफन्त भेट्ने उद्देश्य बताएर भिसा लिएपछि अमेरिका पुगेर अनधिकृत रूपमा काम गर्छ, लामो समय बस्छ वा पूर्वयोजना अनुसार आफ्नो वास्तविक उद्देश्य लुकाउँछ भने त्यस्तो व्यवहारले व्यक्तिगत रूपमा मात्र होइन, त्यही देशका आगामी आवेदकप्रति अमेरिकी अध्यागमन अधिकारीको जोखिम मूल्यांकन पनि थप कडा हुने वातावरण सिर्जना गर्न सक्छ।

यद्यपि प्रत्येक भिसा आवेदनको निर्णय व्यक्तिगत आधारमै हुन्छ। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका अनुसार कन्सुलर अधिकारीले आवेदकको परिस्थितिलाई छुट्टाछुट्टै हेर्छन्—यात्राको उद्देश्य, आर्थिक क्षमता, स्वदेशसँगको सम्बन्ध र भ्रमणपछि फर्किने विश्वसनीय आधार मूल्यांकन गरिन्छ।

यसैले “अरू नेपालीले नियम तोडे, त्यसैले मेरो भिसा अस्वीकृत भयो” भन्ने निष्कर्ष कानुनी रूपमा सीधै लगाउन मिल्दैन। तर देशगत ओभरस्टे तथ्यांकले बन्डजस्ता नीति जन्माउन सक्ने भएकाले केही व्यक्तिको दुरुपयोगको प्रभाव व्यापक नेपाली यात्रु समुदायले कडा प्रक्रिया र थप आर्थिक भारका रूपमा महसुस गर्न सक्ने अवस्था भने देखिएको छ।

वास्तविक यात्रुलाई किन गाह्रो पर्न सक्छ ?

अमेरिकी अध्यागमन तथा राष्ट्रियता ऐनको INA Section 214(b) अन्तर्गत अधिकांश गैरआप्रवासी भिसा आवेदकले आफू अमेरिका स्थायी रूपमा बस्न खोज्ने व्यक्ति होइन भन्ने विश्वास कन्सुलर अधिकारीलाई दिलाउनुपर्छ।

अधिकारीले मुख्यतः आवेदकको:

नेपालमा रहेको रोजगारी वा व्यवसाय, घर–सम्पत्ति, पारिवारिक सम्बन्ध, आर्थिक अवस्था, विगतको यात्रा इतिहास, अमेरिका जानुको स्पष्ट उद्देश्य र निश्चित समयमा फर्किने आधार जस्ता विषय हेर्न सक्छन्।

यसैले वास्तविक रूपमा सम्मेलनमा भाग लिन, आफन्त भेट्न, घुम्न वा व्यवसायिक भेटघाटका लागि जान चाहने व्यक्तिसँग राम्रो आर्थिक अवस्था भए पनि यात्राको उद्देश्य अस्पष्ट छ, स्वदेश फर्किने आधार कमजोर देखिन्छ वा भनाइ र कागजातबीच असंगति छ भने भिसा अस्वीकृत हुन सक्छ।

यही कारणले भिजिटर भिसाको दुरुपयोग बढ्दा सबैभन्दा बढी चिन्ताको विषय वास्तविक यात्रीका लागि बन्छ—जसले वास्तवमै नियम पालना गरेर जान र फर्कन खोजेको छ, उसले पनि आफ्नो वास्तविक उद्देश्य प्रमाणित गर्न पहिलेभन्दा बढी विश्वसनीय देखिनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।

झूटो विवरण अझ खतरनाक

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले भिसा आवेदनमा महत्वपूर्ण तथ्य लुकाउने वा जानाजानी गलत विवरण दिएर भिसा लिन खोज्ने कार्यलाई fraud वा material misrepresentation मान्न सक्ने बताएको छ। यस्तो आधारमा अयोग्य ठहर भएमा परिणाम अत्यन्त गम्भीर हुन सक्छ र केही अवस्थामा स्थायी भिसा अयोग्यता लाग्न सक्छ।

त्यस्तै, अमेरिकामा अनुमति दिइएको समयभन्दा बढी बस्दा हालको भिसा स्वतः निष्क्रिय हुन सक्ने र भविष्यका भिसामा समेत समस्या आउन सक्ने अमेरिकी विदेश मन्त्रालयको चेतावनी छ।

अनधिकृत रूपमा लामो समय बसेको अवधि निश्चित सीमा पार गरेमा कानुनअनुसार ३ वर्ष वा १० वर्षसम्मको inadmissibility समेत लागू हुन सक्ने व्यवस्था छ।

भिसा भनेको अमेरिका प्रवेशको ग्यारेन्टी पनि होइन

अर्को महत्वपूर्ण विषय—अमेरिकी भिसा पासपोर्टमा लाग्नु भनेको अमेरिका प्रवेश निश्चित हुनु होइन।

भिसाले व्यक्तिलाई अमेरिकी विमानस्थल वा अन्य आधिकारिक प्रवेश बिन्दुसम्म यात्रा गरेर प्रवेश अनुमति माग्ने अधिकार दिन्छ। अन्तिम प्रवेश अनुमति U.S. Customs and Border Protection (CBP) अधिकारीले दिन्छ। आवश्यक परे अधिकारीले वैध भिसा भएको यात्रुलाई समेत प्रवेश नदिन सक्छ।

त्यसैले B1/B2 भिसा पाइसकेपछि पनि आफ्नो यात्रा उद्देश्यसँग मिल्ने प्रमाण, बस्ने ठेगाना, फर्किने योजना र आवश्यक आर्थिक स्रोतबारे स्पष्ट हुनु महत्वपूर्ण हुन्छ।

दूतावासको पछिल्लो सन्देशलाई हल्का रूपमा नलिन आग्रह

नेपालस्थित अमेरिकी दूतावासले पछिल्लो समय पटक–पटक भिसाको सही प्रयोग, यात्राको वास्तविक उद्देश्य र अमेरिकामा रहँदा भिसाका नियम पालना गर्नुपर्ने विषयमा जानकारी दिइरहेको छ। पछिल्लो सन्देशमा पनि उसले स्पष्ट रूपमा भनेको छ – व्यवसाय वा पर्यटनका लागि अमेरिका जान B1/B2 भिसा प्रयोग गर्दा त्यसअन्तर्गत अनुमति प्राप्त गतिविधि बुझ्नु र बसाइभरि सबै नियम पालना गर्नु यात्रुकै जिम्मेवारी हो।

उपलब्ध अमेरिकी सरकारी तथ्यांकलाई जोडेर हेर्दा अवस्था गम्भीर छ—२०२५ मा नेपालीको B भिसा Adjusted Refusal Rate ६९.४७ प्रतिशत पुगेको छ; दुई लगातार आर्थिक वर्षमा करिब एक हजारभन्दा बढी नेपालीका B1/B2 यात्रामा ओभरस्टेसम्बन्धी रेकर्ड देखिएको छ; र २०२६ देखि नेपाली नागरिकसमेत १५ हजार डलरसम्मको Visa Bond प्रणालीमा परेका छन्।

यसको समाधान अमेरिकी दूतावासलाई दोष दिनुभन्दा पनि भिसा आवेदनमा सत्य बोल्ने, वास्तविक उद्देश्यअनुसार भिसा लिने, भिजिटर भिसामा काम नगर्ने र तोकिएको समयभित्र अमेरिका छाड्ने संस्कार विकास गर्नु हो।

किनकि केही व्यक्तिले “घुम्न” भनेर भिसा लिई अर्को उद्देश्यमा प्रयोग गर्दा त्यसको दीर्घकालीन असर वास्तविक पर्यटक, व्यवसायी, अभिभावक, कलाकार तथा आफन्त भेट्न जान चाहने सर्वसाधारण नेपालीसम्म पुग्न सक्छ।

अमेरिकी भिसा अधिकार होइन; कानुनअनुसार प्रदान गरिने यात्रा अनुमति हो। त्यसको सही प्रयोगले मात्र भविष्यमा योग्य र वास्तविक नेपाली आवेदकका लागि विश्वासको वातावरण बलियो बनाउन सक्छ।