काठमाडौं, साउन ३ । अमेरिका र इरानबीचको सैन्य तनाव थप चर्किँदै गएको छ। अमेरिकी सेनाले शनिबार राति लगातार आठौँ रात इरानका विभिन्न सैन्य संरचनामाथि हवाई आक्रमण गरेको जनाएको छ भने त्यसको जवाफस्वरूप इरानले कुवेतस्थित दुई अमेरिकी सैन्य अड्डामा ड्रोन आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ।

अमेरिकी सेनाको यूएस सेन्ट्रल कमाण्ड (CENTCOM) का अनुसार पछिल्लो आक्रमणमा इरानको तटीय निगरानी प्रणाली, हवाई प्रतिरक्षा संयन्त्र तथा सैन्य पूर्वाधारलाई लक्षित गरिएको थियो। यी आक्रमणहरूको उद्देश्य हर्मुज जलडमरूमध्यमा अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गलाई जोखिममा पार्ने इरानी क्षमतालाई थप कमजोर बनाउनु रहेको अमेरिकी पक्षको दाबी छ।

CENTCOM ले जारी गरेको विज्ञप्तिअनुसार आक्रमणमा अमेरिकी सेनाले इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (IRGC) अन्तर्गतका ती सैन्य संरचनालाई समेत निशाना बनाएको हो, जसलाई शुक्रबार जोर्डनमा दुई अमेरिकी सैनिकको मृत्यु भएको क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन आक्रमणका लागि जिम्मेवार ठहर गरिएको छ।

यता इरानको सरकारी सञ्चारमाध्यमले भने हर्मुज जलडमरूमध्यस्थित रणनीतिक महत्वको केश्म (Qeshm) टापु पनि अमेरिकी आक्रमणको निशानामा परेको जनाएको छ।

यसैबीच, इरानसँग निकट मानिने तस्निम समाचार एजेन्सीका अनुसार इरानी सेनाले कुवेतस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डा क्याम्प उदैरी (Camp Udairi) र अली अल–सलेम एयर बेस (Ali Al Salem Air Base) माथि ठूलो संख्यामा आत्मघाती ड्रोनमार्फत प्रतिआक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। यद्यपि अमेरिकी पक्षले यस दाबीको स्वतन्त्र पुष्टि गरेको छैन।

जोर्डनमा दुई अमेरिकी सैनिकको मृत्यु

तनाव थप बढ्नुको प्रमुख कारण शुक्रबार जोर्डनमा भएको इरानी क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन आक्रमण बनेको छ। अमेरिकी सेनाका अनुसार उक्त आक्रमणमा दुई अमेरिकी सैनिक मारिएका छन् भने एक सैनिक अझै बेपत्ता रहेका छन्।

सेनाले मृतक सैनिकका परिवारलाई औपचारिक जानकारी नदिइएसम्म उनीहरूको परिचय सार्वजनिक नगरिने जनाएको छ।

अमेरिकी रक्षा मन्त्री पीट हेगसेथले सामाजिक सञ्जालमार्फत शोक व्यक्त गर्दै ती सैनिकहरूको बलिदानले अमेरिकाको संकल्प अझ बलियो बनाएको बताएका छन्।

यससँगै हालको द्वन्द्व सुरु भएयता अमेरिकी पक्षको मृत्यु हुने सैनिकको संख्या १६ पुगेको अमेरिकी अधिकारीहरूले जनाएका छन्। यसअघि बेपत्ता भएका एक अमेरिकी नौसेना पाइलटलाई पनि हालै मृत घोषित गरिएको थियो।

युद्धविराम भंग भएपछि फेरि चर्कियो तनाव

गत जुन महिनामा अमेरिका र इरानबीच प्रारम्भिक युद्धविराम तथा तनाव घटाउने सहमति भएको थियो। तर केही सातामै उक्त सहमति प्रभावहीन बन्दै गएको थियो।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले जुलाई ८ मा उक्त युद्धविराम “समाप्त भएको” घोषणा गरेपछि दुवै देशबीच फेरि प्रत्यक्ष सैन्य कारबाही सुरु भएको हो।

त्यसपछि अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहहरूमा पुनः नाकाबन्दी कडा बनाएको छ भने इरानले विश्वकै सबैभन्दा महत्वपूर्ण तेल ढुवानी मार्ग मानिने हर्मुज जलडमरूमध्य बन्द गरिएको घोषणा गर्दै सैन्य गतिविधि तीव्र बनाएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार पछिल्ला लगातारका आक्रमण र प्रतिआक्रमणले मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था थप जटिल बनेको छ। विशेषगरी हर्मुज जलडमरूमध्य विश्वको प्रमुख ऊर्जा आपूर्ति मार्ग भएकाले यहाँको अस्थिरताले अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजार, समुद्री व्यापार तथा क्षेत्रीय सुरक्षामा गम्भीर प्रभाव पार्ने चिन्ता बढ्दै गएको छ।