मध्यपूर्वमा अमेरिका–इरानबीचको सैन्य टकराव झन् खतरनाक मोडमा पुगेको छ। लगातार दोस्रो रात अमेरिकी वायुसेनाले इरानका विभिन्न सामरिक तथा सैन्य संरचनामाथि व्यापक हवाई आक्रमण गरेपछि इरानले त्यसको प्रतिशोधस्वरूप बहराइन, कुवेत र कतारस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डा तथा रणनीतिक केन्द्रहरूलाई लक्षित गर्दै मिसाइल र ड्रोन आक्रमण गरेको घोषणा गरेको छ। इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (IRGC) ले यो कारबाहीलाई “अमेरिकी आक्रमणको पहिलो दण्डात्मक जवाफ” भन्दै आवश्यक परे थप अमेरिकी अड्डाहरूलाई पनि निशाना बनाइने चेतावनी दिएको छ।

इरानी सरकारी स्रोतहरूका अनुसार पछिल्ला दुई दिनमा अमेरिकी हवाई आक्रमणबाट कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु भएको छ भने ७८ जना घाइते भएका छन्। आक्रमण विशेषगरी फारसी खाडी र होर्मुज जलडमरूमध्य आसपासका रणनीतिक शहरहरू बन्दर अब्बास, बुशेहर, चाबहार र सिरिक केन्द्रित रहेको जनाइएको छ। अमेरिकी सेनाले तटीय रडार, वायु प्रतिरक्षा प्रणाली, मिसाइल भण्डारण केन्द्र, ड्रोन पूर्वाधार र नौसैनिक आपूर्ति संरचनालाई लक्ष्य बनाएको जनाएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यी आक्रमणहरूलाई होर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै आवतजावत गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारिक जहाजमाथि इरानले गरेको भनिएको आक्रमणको प्रतिशोध भएको दाबी गरेका छन्। उनका अनुसार विश्वको ऊर्जा आपूर्तिको प्रमुख समुद्री मार्गको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न अमेरिकाले सैन्य कदम चालेको हो। यद्यपि इरानले अमेरिकी आरोप अस्वीकार गर्दै आफ्नो सैन्य कारबाहीलाई आत्मरक्षाको अधिकारभित्रको प्रतिक्रिया भएको जनाएको छ।

इरानको प्रतिआक्रमणपछि बहराइन, कुवेत र कतारमा हवाई हमलाको साइरन बजाइएको थियो। केही स्थानमा विस्फोटका आवाज सुनिएको र मिसाइल अवरोध प्रणाली सक्रिय पारिएको स्थानीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्। अमेरिकी तथा खाडी मुलुकका अधिकारीहरूले धेरैजसो प्रहारहरू अवरोध गरिएको दाबी गरेका छन् भने क्षतिको विस्तृत विवरण सार्वजनिक भइसकेको छैन।

यसैबीच अमेरिकी–इजरायली आक्रमणमा मारिएका इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीको अन्त्येष्टि आज उनको जन्मथलो मशहदमा गरिँदैछ। अन्त्येष्टिअघि इराकका पवित्र शहर नजाफ र कर्बला हुँदै निकालिएको श्रद्धाञ्जली यात्रामा लाखौं मानिस सहभागी भएको इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्। खामेनीको अन्तिम श्रद्धाञ्जलिका कारण इरानले सुरक्षा व्यवस्था अत्यन्त कडा बनाएको छ भने देशभर उच्च सतर्कता अपनाइएको छ।

सैन्य तनाव चुलिँदै जाँदा विश्व ऊर्जा बजारमा पनि यसको प्रत्यक्ष प्रभाव देखिएको छ। होर्मुज जलडमरूमध्य विश्वको सबैभन्दा महत्वपूर्ण तेल ढुवानी मार्गमध्ये एक भएकाले युद्ध थप विस्तार भएमा कच्चा तेलको मूल्य, अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री व्यापार र विश्व अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पर्ने विश्लेषण भइरहेको छ। कूटनीतिक पहल जारी रहे पनि पछिल्ला आक्रमण र प्रतिआक्रमणले तत्काल युद्धविराम हुने सम्भावना कमजोर बनाएको अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूको निष्कर्ष छ।