Updated …..

जापानमा ७.१ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प: सपिङ मलमा विस्फोटपछि मृत्युको आशंका, सयौँ घाइते, तीन लाखलाई सुरक्षित स्थानमा सारियो

टोकियो। जापानको दक्षिणी कुमामोटो (Kumamoto) प्रिफेक्चर मंगलबार शक्तिशाली ७.१ म्याग्निच्युडको भूकम्पले हल्लिएको छ। भूकम्पपछि भएको व्यापक क्षतिमा सडक चर्किएका छन्, पुल तथा भवनहरूमा क्षति पुगेको छ, हजारौँ घरमा विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध भएको छ भने एउटा ठूलो सपिङ मलमा भएको भीषण विस्फोटपछि धेरै मानिस फसेका छन्। प्रहरीले घटनास्थलमा केहीको मृत्यु भएको आशंका व्यक्त गरेको छ भने उद्धार टोलीले भग्नावशेषमा खोजी कार्यलाई तीव्र बनाएको छ।

जापान मौसम विज्ञान निकाय (JMA) का अनुसार भूकम्पको केन्द्रबिन्दु कुमामोटो शहरबाट करिब २० किलोमिटर दक्षिणमा पर्ने उकी (Uki) क्षेत्र नजिक रहेको थियो। भूकम्पको गहिराइ करिब १० किलोमिटर मात्र भएकाले सतहमा निकै तीव्र कम्पन महसुस गरिएको थियो। कुमामोटोसँगै नागासाकी, कागोशिमा, फुकुओका, सागा र मियाजाकी प्रिफेक्चरमा समेत शक्तिशाली धक्का महसुस गरिएको छ।

एयोन सपिङ मलमा विस्फोट, २०–३० कर्मचारी सम्पर्कविहीन

भूकम्पपछि सबैभन्दा ठूलो क्षति कुमामोटोको एयोन (AEON) सपिङ मल मा भएको छ। प्रारम्भिक कम्पनपछि मलभित्र अचानक शक्तिशाली विस्फोट भएको थियो। जापानी सार्वजनिक प्रसारण संस्था NHK का अनुसार घटनापछि २० देखि ३० जना कर्मचारी सम्पर्कविहीन भएका छन्। उनीहरू भवनको भग्नावशेषमा फसेको आशंका गरिएको छ।

स्थानीय प्रहरीले घटनास्थलमा धेरै मानिसको मृत्यु भएको हुन सक्ने प्रारम्भिक अनुमान गरेको छ, तर उद्धार कार्य जारी रहेकाले आधिकारिक मृत्यु संख्या सार्वजनिक गरिएको छैन।

मलबाट करिब ३०० मिटर टाढा रहेको एक रेस्टुरेन्टका कर्मचारी काजुया त्सुरुनागा ले स्थानीय सञ्चारमाध्यमसँग भने, “एक्कासि अत्यन्त ठूलो विस्फोट भयो। त्यसपछि कालो धुवाँको विशाल मुस्लो आकाशतर्फ उठ्यो। हावाले धुवाँ हाम्रोतर्फ ल्यायो र वरिपरि ज्वालामुखीको खरानी झरेजस्तै वातावरण बनेको थियो।”

एयोन कम्पनीले भने भूकम्प लगत्तै ग्राहक र कर्मचारीलाई बाहिर निकालिएको जनाएको छ। तर त्यसपछि भएको विस्फोटको वास्तविक कारण अझै खुल्न सकेको छैन। आगलागी, ग्यास चुहावट वा अन्य कारणबारे अनुसन्धान भइरहेको छ।

सयौँ घाइते, बुलेट ट्रेन दुर्घटनाग्रस्त

भूकम्पपछि कुमामोटोका अस्पतालहरूमा घाइतेहरूको भीड लागेको छ। एक अस्पतालमा मात्रै ५० भन्दा बढी घाइते भर्ना भएका छन् भने अर्को अस्पतालमा करिब ४० जना उपचारका लागि ल्याइएको छ। तीमध्ये १० जनाको अवस्था गम्भीर रहेको जनाइएको छ।

भूकम्पका कारण शिन्कान्सेन (बुलेट ट्रेन) र स्थानीय रेल सेवामा समेत असर परेको छ। एउटा तीव्रगतिको रेल पटरीबाट उत्रिँदा थप यात्रु घाइते भएका छन्। त्यसपछि सम्पूर्ण क्युसु क्षेत्रमा बुलेट ट्रेन तथा स्थानीय रेल सेवा सुरक्षा परीक्षणका लागि तत्काल स्थगित गरिएको छ।

४८ हजार घर अन्धकारमा, विमानस्थल बन्द

भूकम्पपछि क्युसु इलेक्ट्रिक पावर का अनुसार करिब ४८ हजार घरमा विद्युत् आपूर्ति बन्द भएको छ।

असो–कुमामोटो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल को धावनमार्गमा क्षति पुगेपछि सम्पूर्ण उडान सेवा अर्को सूचना नभएसम्मका लागि रोकिएको छ। साथै क्युसु एक्सप्रेसवे का विभिन्न भागमा सडक चर्किएको, पुलमा क्षति पुगेको र केही स्थानमा पहिरो गएको पुष्टि भएको छ।

तीन लाख मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा जान निर्देशन

जापानको विपद् व्यवस्थापन निकायले करिब तीन लाख नागरिकलाई तत्काल सुरक्षित स्थानमा जान निर्देशन दिएको छ। सयौँ सैनिक, प्रहरी, अग्निनियन्त्रक र उद्धारकर्मी प्रभावित क्षेत्रमा परिचालन गरिएका छन्। लगातार परकम्प (Aftershocks) आइरहेकाले उद्धार कार्य कठिन बनेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

प्रधानमन्त्रीको आग्रह: “अझ ठूलो परकम्प आउन सक्छ”

जापानी प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइची ले आपतकालीन बैठक बोलाउँदै सरकारले सम्पूर्ण निकाय परिचालन गरेको जानकारी दिएकी छन्।

उनले भनिन्,

“धेरै स्थानमा मानिस घाइते भएका छन्। विद्युत् अवरुद्ध भएको छ, आगलागी भएका छन्, सडक र पुलमा क्षति पुगेको छ तथा भवनहरू भत्किएका छन्। सबै नागरिक सुरक्षित स्थानमा जानुहोस् र थप शक्तिशाली परकम्पको सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै सतर्क रहनुहोस्।”

प्रधानमन्त्रीले सरकारलाई क्षतिको पूर्ण विवरण यथाशीघ्र संकलन गर्न निर्देशन दिएकी छन्।

सुनामी चेतावनी फिर्ता, आणविक केन्द्र सुरक्षित

भूकम्पपछि केही समयका लागि सुनामीको चेतावनी जारी गरिएको थियो। तर समुद्री सतहमा ठूलो असामान्य परिवर्तन नदेखिएपछि उक्त चेतावनी हटाइएको छ।

जापानको न्यूक्लियर रेगुलेसन अथोरिटी ले कुमामोटो आसपास रहेका तीनवटा आणविक ऊर्जा केन्द्र मा कुनै असामान्य अवस्था नदेखिएको स्पष्ट पारेको छ।

उद्योगहरू प्रभावित

भूकम्प प्रभावित क्षेत्रमा विश्वप्रसिद्ध कम्पनीहरूको उत्पादन केन्द्र रहेका छन्।

• TSMC ले कुमामोटोस्थित आफ्ना सबै कर्मचारी सुरक्षित रहेको र भवनहरूको प्रारम्भिक निरीक्षण पूरा भएको जनाएको छ।
• सोनी र फुजीफिल्म ले पनि आफ्ना कारखानाबाट कर्मचारीलाई सुरक्षित रूपमा बाहिर निकालेका छन्।
• उत्पादन तथा आपूर्ति श्रृंखलामा पर्ने प्रभावबारे कम्पनीहरूले थप मूल्याङ्कन गरिरहेका छन्।

२०१६ को त्रासदीको सम्झना

कुमामोटोमा सन् २०१६ मा आएका दुई शक्तिशाली भूकम्पमा २७५ जनाको मृत्यु भएको थियो भने २,७३९ जना घाइते भएका थिए। त्यसबेला क्षति पुगेको ऐतिहासिक कुमामोटो क्यासल पुनःनिर्माण भइरहेका बेला यसपटकको भूकम्पले त्यहाँका केही ढुंगे पर्खाल फेरि भत्काएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

‘रिङ अफ फायर’ मा रहेको जापान

जापान विश्वकै सबैभन्दा बढी भूकम्प आउने देशहरूमध्ये एक हो। प्रशान्त महासागर वरिपरि फैलिएको ‘रिङ अफ फायर’ क्षेत्रमा अवस्थित भएकाले यहाँ औसतमा प्रत्येक केही मिनेटमा साना कम्पन महसुस हुन्छन्। विश्वभर हुने ६.० वा सोभन्दा माथिका करिब २० प्रतिशत भूकम्प जापान आसपासकै क्षेत्रमा हुने वैज्ञानिकहरूको अनुमान छ।

अहिले पनि कुमामोटो क्षेत्रमा परकम्प जारी रहेकाले जापानी अधिकारीहरूले सर्वसाधारणलाई क्षतिग्रस्त भवनमा प्रवेश नगर्न, आधिकारिक सूचना मात्र विश्वास गर्न तथा आपतकालीन निर्देशन पालना गर्न आग्रह गरेका छन्।

***

टोकियो। जापानको दक्षिणी क्युसु (Kyushu) द्वीपस्थित कुमामोटो प्रिफेक्चरमा मंगलबार साँझ आएको शक्तिशाली भूकम्पले ठूलो जनधनको क्षति पुर्‍याएको छ। भूकम्पका कारण एक विशाल सपिङ मलको दोस्रो तला भत्किँदा दर्जनौँ मानिस भवनभित्रै फसेका छन् भने विभिन्न स्थानमा भवन, सडक, पुल तथा औद्योगिक संरचनामा समेत क्षति पुगेको छ।

अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षण (USGS) का अनुसार स्थानीय समयअनुसार साँझ ४:२७ बजे आएको भूकम्पको तीव्रता प्रारम्भिक रूपमा ६.८ म्याग्निच्युड मापन गरिएको थियो भने जापान मौसम विज्ञान निकाय (JMA) ले शिन्दो–७ (सबैभन्दा उच्च कम्पन स्तर) को शक्तिशाली धक्का महसुस भएको जनाएको छ। केही अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले यसको तीव्रता ७.१ म्याग्निच्युड भएको पनि उल्लेख गरेका छन्।

सबैभन्दा ठूलो क्षति कुमामोटोको काशिमा टाउनस्थित एयोन (AEON) सपिङ मल मा भएको छ। भूकम्पपछि मलको दोस्रो तला आंशिक रूपमा भत्किँदा ठूलो संख्यामा मानिस भवनभित्र फसेको जापानी अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन निकायले जनाएको छ। स्थानीय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार २० देखि ३० जना कर्मचारी सम्पर्कविहीन छन्, यद्यपि यो संख्या अझै आधिकारिक रूपमा पुष्टि भइसकेको छैन।

सामाजिक सञ्जाल र टेलिभिजनमा सार्वजनिक भएका भिडियोहरूमा सपिङ मलभित्र सामानहरू चारैतिर छरिएका, बालबालिका रोइरहेका तथा मानिसहरू आत्तिएर बाहिर भागिरहेका दृश्य देखिएका छन्। प्रत्यक्षदर्शीहरूले भूकम्पका बेला “जमिन एकाएक हल्लिने समुद्रजस्तै चलायमान भयो” भन्दै त्रासदीपूर्ण अनुभव सुनाएका छन्।

यसैबीच, कुमामोटोकै एक कागज उद्योगको कारखानामा चिम्नी भत्किँदा केही कामदार सम्पर्कविहीन भएको स्थानीय प्रशासनले जनाएको छ। उद्धार टोलीले कारखानामा पनि खोज तथा उद्धार अभियान सञ्चालन गरिरहेको छ।

भूकम्पपछि कुमामोटो र आसपासका क्षेत्रमा ६० भन्दा बढी परकम्प (Aftershocks) महसुस भएका छन्। हजारौँ घरमा विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध भएको छ भने सडक चर्किएका, पुलमा क्षति पुगेका, रेल सेवा स्थगित गरिएका तथा कुमामोटो विमानस्थल अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको छ। सुरक्षाका लागि लाखौँ नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गरिएको छ।

प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइची ले आपतकालीन बैठक बोलाएर सेना, प्रहरी, अग्निनियन्त्रक र विपद् उद्धार टोलीलाई प्रभावित क्षेत्रमा परिचालन गर्न निर्देशन दिएकी छन्। सरकारले उद्धार कार्यलाई पहिलो प्राथमिकता दिँदै प्रभावितहरूको खोजी, उपचार तथा राहत वितरणलाई तीव्र बनाएको जनाएको छ। साथै, आसपासका आणविक ऊर्जा केन्द्रहरूमा हालसम्म कुनै असामान्य अवस्था नदेखिएको अधिकारीहरूले स्पष्ट पारेका छन्।

प्रारम्भिक रूपमा सुनामीको चेतावनी जारी गरिए पनि केही समयपछि त्यसलाई फिर्ता लिइएको थियो। यद्यपि अधिकारीहरूले परकम्प जारी रहने सम्भावना भएकाले क्षतिग्रस्त भवनमा प्रवेश नगर्न र सतर्क रहन सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेका छन्।

कुमामोटो क्षेत्र सन् २०१६ मा आएको विनाशकारी भूकम्पबाट पनि गम्भीर रूपमा प्रभावित भएको थियो, जसमा सयौँ मानिसको ज्यान गएको थियो। यसपटकको भूकम्पले त्यस घटनाको पीडादायी स्मृति पुनः ताजा गराएको छ।