मध्यपूर्वमा अमेरिका र इरानबीचको तनाव फेरि चर्किँदै गएको छ। इरानका राष्ट्रपति मसुद पेज़ेश्कियन ले अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दीलाई “सैन्य कारबाहीकै निरन्तरता” भन्दै यसलाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार्य बताएका छन्।

उनले इरानी बन्दरगाहहरूमा लगाइएको नाकाबन्दीलाई “असह्य दबाब” को रूपमा व्याख्या गर्दै यसले क्षेत्रीय शान्ति प्रक्रियामा गम्भीर असर पार्ने चेतावनी दिएका छन्।

यता, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ले परिस्थितिअनुसार इरानसँगको युद्ध पुनः सुरु गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने संकेत दिएका छन्। उनले वार्ताबारे जानकारी अत्यन्त गोप्य रहेको बताउँदै “यस विषयमा केही व्यक्तिलाई मात्र जानकारी छ” भनेका छन्।

तेहरानमा हालै सुनिएको हवाई गतिविधि इरानी वायु सुरक्षा प्रणालीले साना ड्रोन र निगरानी विमानहरूलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयास भएको सरकारी स्रोतहरूले बताएका छन्। यसले राजधानी क्षेत्रमा सुरक्षा सतर्कता उच्च बनाइएको संकेत गर्छ।

यसैबीच, इजरायलले लेबनानको दक्षिणी क्षेत्रमा आक्रमणलाई निरन्तरता दिएको छ। एकै दिनमा ३० भन्दा बढी मानिसको ज्यान गएको लेबनानको राष्ट्रिय समाचार एजेन्सीले जनाएको छ। यसले अमेरिका समर्थित युद्धविरामलाई झन् कमजोर बनाएको विश्लेषण गरिएको छ।

अर्कोतर्फ, गाजा क्षेत्रमा सहायता पुर्‍याउन गइरहेको ‘ग्लोबल सुमुद फ्लोटिला’ का १७५ कार्यकर्तालाई इजरायली सेनाले अन्तर्राष्ट्रिय जलक्षेत्रमै नियन्त्रणमा लिएर ग्रीस पठाउने तयारी गरेको छ। यस घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा इजरायलको आलोचना बढाएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार, इजरायलभित्रै पनि इरानविरुद्धको युद्ध पुनः सुरु गर्नुपर्ने आवाज बढ्दो छ। इजरायली रक्षा मन्त्रालयले पछिल्ला दिनहरूमा हजारौं टन हतियार भित्रिएको जानकारी दिएको छ, जसले सम्भावित ठूलो सैन्य तयारीको संकेत गर्छ।

इरानभित्र सुरक्षा सतर्कता, वायु रक्षा सक्रिय

तेहरानमा हवाई सुरक्षा प्रणाली सक्रिय पारिएको छ। साना ड्रोन तथा निगरानी विमानलाई नियन्त्रण गर्न वायु रक्षा प्रणाली प्रयोग गरिएको इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार, इरान यसपटकको नाकाबन्दीका लागि तयार अवस्थामा रहेको छ। समुद्रमा तेल भण्डारण, उच्च अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य र ठूलो आन्तरिक बजारका कारण तत्काल ठूलो आर्थिक झट्का नलाग्ने आँकलन गरिएको छ।

कूटनीति ठप्प, दबाब बढ्दै

अमेरिकी पूर्व जनरल मार्क किमिटका अनुसार सैन्य दबाब र आर्थिक नाकाबन्दीले इरानलाई वार्तामा ल्याउन सक्ने सम्भावना कम देखिन्छ। यसले दीर्घकालीन गतिरोध निम्त्याउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

यसैबीच, अमेरिकाले लेबनान र इजरायलका नेताहरूबीच वार्ता गराउन पहल गरेको छ। तर, युद्धविराम जारी रहेकै अवस्थामा पनि लेबनानमा इजरायली आक्रमणमा कम्तीमा १५ जनाको ज्यान गएको बताइएको छ।

खाडी क्षेत्र र विश्वभर प्रभाव

संयुक्त अरब इमिरेट्सले आफ्ना नागरिकलाई इरान, लेबनान र इराक तुरुन्त छाड्न निर्देशन दिएको छ। क्षेत्रीय सुरक्षा अवस्था बिग्रँदै गएको भन्दै यस्तो निर्णय गरिएको हो।

अमेरिकाले युरोपका केही देशहरू (इटाली, स्पेन) बाट आफ्ना सैनिक फिर्ता बोलाउने सम्भावना पनि व्यक्त गरेको छ, किनकि ती देशहरूले इरानविरुद्धको युद्धमा असहमति जनाएका छन्।

मानवीय क्षति र आलोचनाअमेरिकी रक्षा मन्त्री पीट हेगसेथले युद्धमा सर्वसाधारणको क्षति न्यून पार्न प्रयास भइरहेको बताएका छन्। तर, मानव अधिकार समूहका अनुसार हालसम्म करिब १,७०१ सर्वसाधारण मारिएका छन्, जसमा २५४ बालबालिका पनि छन्।

इजरायल–लेबनान तनाव जारी

इजरायलका रक्षा मन्त्री इजरायल काट्जले इरानविरुद्ध पुनः कारबाही गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। यता, लेबनानमा इजरायली आक्रमणमा महिला र बालबालिकासहित नौ जनाको ज्यान गएको छ।

साथै, दक्षिणी लेबनानमा विस्फोटक ड्रोन आक्रमणमा दुई इजरायली सैनिक घाइते भएका छन्।

तेल मूल्यमा उछाल

यो तनावका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य आकासिएको छ। ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य चार वर्षयताकै उच्च स्तरमा पुगेको छ, जसले विश्व अर्थतन्त्रमा थप दबाब सिर्जना गर्ने संकेत देखिएको छ।

युद्धविराम औपचारिक रूपमा कायम भए पनि व्यवहारमा तनाव घटेको छैन। अमेरिका, इरान र इजरायलबीचको शक्ति संघर्षले कुनै पनि बेला पुनः ठूलो युद्धको रूप लिन सक्ने जोखिम बढिरहेको छ। मध्यपूर्व मात्र होइन, विश्व अर्थतन्त्र र सुरक्षा प्रणालीसमेत यसको असरबाट अछुतो रहने देखिँदैन।