वासिङ्टन डीसी । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग सम्भावित शान्ति सम्झौताबारे आफूले चाँडै नै अन्तिम निर्णय लिने संकेत दिएका छन्। होर्मुज जलमार्ग, युद्धविराम र क्षेत्रीय सुरक्षासँग जोडिएको यो सम्भावित सहमतिले मध्यपूर्वको अवस्थालाई नयाँ मोड दिन सक्ने आकलन गरिएको छ।

ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत जारी गरेको सन्देशमा अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दीका कारण होर्मुज जलडमरूमध्य क्षेत्रमा रोकिएका जहाजहरूलाई अब क्रमशः आवतजावत गर्न अनुमति दिन सकिने संकेत दिएका छन्। उनका अनुसार, हालसम्म भएका छलफलमा केही गौण विषयहरूमा सहमति जुटिसकेको छ भने बाँकी महत्वपूर्ण विषयमा अन्तिम निर्णय लिनुपर्ने अवस्था रहेको छ।

“हाम्रो अभूतपूर्व नौसैनिक कारबाहीका कारण रोकिएका जहाजहरूले अब घर फर्किने प्रक्रिया सुरु गर्न सक्ने अवस्था बनेको छ,” ट्रम्पले लेखेका छन्। उनले अर्को सूचना जारी नभएसम्म कुनै पनि आर्थिक कारोबार वा प्रतिबन्धसम्बन्धी व्यवस्था यथावत् रहने पनि स्पष्ट पारे।

यसैबीच, ट्रम्पले शुक्रबार ह्वाइट हाउसस्थित ‘सिचुएसन रुम’मा आफ्ना राष्ट्रिय सुरक्षा तथा विदेश नीति सल्लाहकारहरूसँग उच्चस्तरीय बैठक बसेको जानकारी दिएका थिए। केही घण्टापछि ह्वाइट हाउसले बैठक सम्पन्न भएको पुष्टि गरे पनि छलफलका विषयवस्तु वा सम्भावित निर्णयबारे थप जानकारी सार्वजनिक गरेको छैन।

यद्यपि, सम्भावित सम्झौताप्रति इरानको धारणा भने अझै सावधानीपूर्ण देखिएको छ। इरानका परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता Esmail Baghaei ले अमेरिकासँग कुनै अन्तिम सहमति नभएको स्पष्ट पारेका छन्।

उनले वर्तमान अवस्थामा इरानको मुख्य प्राथमिकता युद्धको अन्त्य रहेको बताए। “हामी अहिले युद्ध अन्त्य गर्ने विषयमा केन्द्रित छौं। परमाणु कार्यक्रमका प्राविधिक र विस्तृत पक्षबारे अहिले छलफल भइरहेको छैन,” बघाएले भने।

विश्लेषकहरूका अनुसार युद्धविरामको अवधि थप लम्ब्याउने, होर्मुज जलमार्ग पुनः पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा ल्याउने तथा क्षेत्रीय तनाव कम गर्ने विषयमा केही प्रगति भए पनि अमेरिका र इरानबीच दशकौँदेखि कायम अविश्वास अझै ठूलो चुनौती बनेको छ। विशेषगरी इरानको परमाणु कार्यक्रम, प्रतिबन्ध हटाउने विषय र क्षेत्रीय सुरक्षा व्यवस्थाबारे दुवै पक्षबीच मतभेद कायम रहेको बताइएको छ।

यदि सहमति जुट्यो भने यसले विश्व ऊर्जा आपूर्ति, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्थामाथि महत्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्छ। तर अन्तिम निर्णय नआएसम्म अमेरिका–इरान सम्बन्ध फेरि तनावतर्फ फर्किने सम्भावना पनि उत्तिकै बलियो रहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।