Updated ….. इरानले अमेरिकाले प्रस्तुत गरेको युद्ध अन्त्यको प्रस्ताव अस्वीकार गरेको जनाएको छ। इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार उच्चस्तरीय राजनीतिक तथा सुरक्षा अधिकारीको भनाइ उद्धृत गर्दै उक्त प्रस्तावलाई ‘अस्वीकार्य’ ठहर गरिएको हो। उक्त अधिकारीका अनुसार इरानले युद्ध रोक्ने निर्णय आफ्नै समय र आफ्नै सर्तअनुसार मात्र लिने स्पष्ट संकेत दिएको छ। उनले भनेका छन् कि बाह्य दबाब वा प्रस्तावका आधारमा नभई राष्ट्रिय हित र रणनीतिअनुसार मात्र युद्ध अन्त्य गर्ने निर्णय गरिनेछ। इरानी पक्षले बारम्बार आफूहरू केवल अस्थायी युद्धविराम नभई स्थायी र पूर्ण रूपमा युद्ध अन्त्य चाहेको बताउँदै आएको छ। सोही सन्दर्भमा इरानले केही प्रमुख सर्तहरू पनि अघि सारेको छ।

ती सर्तहरूमा विरोधी पक्षबाट हुने सबै प्रकारका आक्रमण तथा लक्षित हत्या तुरुन्त बन्द हुनुपर्ने, भविष्यमा पुनः युद्ध थोपर्न नपाइने सुनिश्चित गर्ने ठोस अन्तर्राष्ट्रिय संयन्त्र निर्माण हुनुपर्ने, युद्धबाट भएको क्षतिको स्पष्ट र ग्यारेन्टीसहितको क्षतिपूर्ति व्यवस्था हुनुपर्ने, क्षेत्रभर सक्रिय सबै समूह र मोर्चामा युद्ध पूर्ण रूपमा अन्त्य हुनुपर्ने तथा स्ट्रेट अफ होर्मुजमाथि इरानको सार्वभौमिक अधिकारलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता र सुरक्षा ग्यारेन्टी दिइनुपर्ने जस्ता मागहरू समावेश छन्।

यसैबीच, वाशिङ्टनले विभिन्न कूटनीतिक माध्यममार्फत वार्ताको पहल जारी राखेको बताइएको छ। तर तेहरानले प्रस्तुत प्रस्तावहरूलाई अत्यधिक र एकपक्षीय भएको भन्दै अस्वीकार गरेको जनाएको छ।

***

अमेरिका–इरान युद्धसँग सम्बन्धित पछिल्ला घटनाक्रमहरूले अवस्था अझै तनावपूर्ण रहेको देखाएका छन्, जहाँ कूटनीतिक प्रयाससँगै सैन्य गतिविधि पनि निरन्तर जारी छन्। युद्ध अन्त्यका लागि सम्भावित वार्ताको सन्दर्भमा इरानले अमेरिकाले प्रस्ताव गरेको १५ बुँदे योजनाको जवाफस्वरूप पाँच वटा सर्त अघि सारेको जनाएको छ। सरकारी सञ्चारमाध्यममार्फत सार्वजनिक गरिएको जानकारीअनुसार ती सर्तहरू पूरा भए मात्र युद्ध अन्त्यबारे सोच्न सकिने संकेत गरिएको छ। उता, अमेरिकी पक्ष भने वार्ताको बाटो खोल्ने प्रयासमा सक्रिय देखिएको छ। ह्वाइट हाउसले यही सप्ताहन्त पाकिस्तानमा सम्भावित भेटघाटको तयारी गरिरहेको बताइएको छ, जहाँ युद्धबाट बाहिरिने उपायबारे छलफल हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

यसैबीच, अमेरिका थप सैन्य तयारीमा जुटेको छ। स्रोतहरूका अनुसार अमेरिकी सेनाको ८२औँ एयरबोर्न डिभिजनका करिब १,००० सैनिकहरू आगामी केही दिनभित्र मध्यपूर्वतर्फ पठाउने तयारी भइरहेको छ, जसले क्षेत्रीय तनाव झन् बढ्न सक्ने संकेत दिएको छ। मैदानस्तरमा आक्रमणहरू अझै रोकिएका छैनन्। इरानको राजधानी तेहरानस्थित एक आवासीय क्षेत्रमा हवाई आक्रमण भएको इरानी रेड क्रिसेन्टले जनाएको छ। त्यस्तै, कुवेत अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा ड्रोन आक्रमण हुँदा इन्धन ट्यांकीमा क्षति पुगेको सम्बन्धित निकायले पुष्टि गरेको छ।

अर्कोतर्फ, विश्वकै महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग स्ट्रेट अफ होर्मुजमार्फत जहाजहरूको आवतजावत भने जारी रहेको देखिएको छ। तर इरानले उक्त मार्ग प्रयोग गर्ने देशहरूबाट ‘सुरक्षित पारवहन शुल्क’ असुल गर्ने चेतावनी दिएको छ, जसले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र ऊर्जा आपूर्तिमा थप जटिलता ल्याउने संकेत गरेको छ।