Updated….इरानमा झन्डै पूर्ण रूपमा इन्टरनेट सेवा बन्द गरिएको तथ्यांक सार्वजनिक भएको छ। इन्टरनेट अनुगमन संस्था नेटब्लक्सका अनुसार हाल इरानको “राष्ट्रिय कनेक्टिभिटी सामान्य अवस्थाको केवल ४ प्रतिशतमा” सीमित भएको छ। नेटब्लक्सले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’मा पोस्ट गर्दै यो अवरोध अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि सुरु गरेको सैन्य कारबाहीपछि लागू गरिएको जनाएको छ। उक्त संस्थाका अनुसार हालको इन्टरनेट ब्ल्याकआउट “गत वर्ष इजरायलसँगको युद्धका बेला अपनाइएको उपायसँग मिल्दोजुल्दो” छ। यसअघि पनि इरानमा इन्टरनेट पहुँच क्रमशः सीमित हुँदै आएको थियो। यस वर्षको प्रारम्भमा भएको कठोर दमन अभियानपछि सरकारले अन्तर्राष्ट्रिय इन्टरनेटमा पहुँच पाउने अधिकार सुरक्षात्मक स्वीकृति प्राप्त सीमित व्यक्तिहरूमा मात्र केन्द्रित गर्ने नीति अघि बढाएको विज्ञहरूले बताएका छन्। अघिल्ला इन्टरनेट अवरोधपछि केही सामाजिक सञ्जालहरू पूर्ण रूपमा पुनः सञ्चालनमा फर्किएका थिएनन्। सन् २०२२ का विरोध प्रदर्शनपछि इरानी सरकारले इन्स्टाग्राम स्थायी रूपमा अवरुद्ध गरेको थियो भने सन् २०१८ का प्रदर्शनपछि लोकप्रिय सन्देश एप टेलिग्राममाथि प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। हालको व्यापक इन्टरनेट बन्दीले देशभित्र सूचना आदान–प्रदान, सञ्चार, व्यवसाय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्पर्कमा गम्भीर प्रभाव पार्ने अनुमान गरिएको छ।

updated…. दुबईस्थित फेयरमोन्ट होटल नजिक इरान निर्मित “शाहेद” ड्रोन खस्दा ठूलो विस्फोट र आगलागी भएको प्रत्यक्षदर्शी तथा स्थान–पहिचान गरिएको भिडियोहरूका आधारमा जनाइएको छ।  एक प्रत्यक्षदर्शीले आफू होटल नजिकको वेस्ट पाम बीच क्षेत्रमा हिँडिरहेको बेला ड्रोन खस्ने दृश्य देखेको बताइन्। सुरुवातमा उनले आकाशबाट खसिरहेको वस्तुलाई “चरा झरेको जस्तो” ठानेकी थिइन्। तर त्यसपछि उक्त ड्रोनले अचानक तीव्र रूपमा बायाँ मोड लिँदै जमिनतर्फ झरेर विस्फोट भएको उनले वर्णन गरिन्। “अहिले हामी सबै पार्किङ क्षेत्रमुनि आश्रय लिएर बसेका छौँ,” उनले भनिन्। आकाशमा स्पष्ट देखिने पखेटासहितको ड्रोन अग्ला भवनहरूको बीचमा तीव्र कोणमा झर्दै जमिनमा ठोक्किएपछि आगोको ज्वालामा परिणत भएको दृश्य कैद भएको छ। फेयरमोन्ट होटल दुबईको उच्चस्तरीय आवासीय तथा पर्यटकीय क्षेत्र पाम जुमेराहमा अवस्थित छ। यो समुद्रकिनार बाहिर कृत्रिम रूपमा निर्माण गरिएको घना बस्ती भएको टापु हो, जहाँ विलासी अपार्टमेन्ट, पाँचतारे होटल र उत्कृष्ट रेस्टुरेन्टहरू रहेका छन्।

संयुक्त अरब इमिरेट्सको सबैभन्दा धनी र घना बसोबास भएको सहरको केन्द्रभागमै इरानी ड्रोन खस्नु असाधारण घटना मानिएको छ। अझ, यो घटना रमजान महिनाको बीचमा भएको हो। दुबईमा रहेका  संवाददाताहरूले मस्जिदहरूबाट अजान भइरहँदा बीच–बीचमा विस्फोटका आवाज सुनेको बताएका छन्।

Updated … इरानमाथि गरिएका आक्रमणबारे अमेरिकी संसद्का दुवै सदनलाई विस्तृत जानकारी दिन ह्वाइट हाउसले तयारी थालेको छ। यसै साता सिनेट र प्रतिनिधिसभाका सबै सदस्यहरूका लागि विशेष ब्रिफिङ आयोजना गर्ने योजना बनाइएको छ। यसअघि प्रतिनिधिसभा र सिनेटका दुवै दलका शीर्ष नेताहरू सम्मिलित ‘ग्याङ अफ एट’ समूहलाई प्रारम्भिक सूचना दिइएको थियो। ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव क्यारोलिन लेभिटले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’मार्फत आक्रमणअघि विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले ‘ग्याङ अफ एट’ का सबै सदस्यहरूलाई फोन गरेर कंग्रेसलाई औपचारिक जानकारी गराएको बताएकी छन्। उनले आठमध्ये सात जना सदस्यसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क गरी ब्रिफिङ दिन सफल भएको उल्लेख गरेकी छन्।

Updated..,..संयुक्त अरब इमिरेट्सले यस अवस्थालाई “मध्यपूर्वको ऐतिहासिक क्षण” भन्दै विश्व नेताहरू क्षेत्रीय स्थिरता कायम राख्न असफल भएको टिप्पणी गरेको छ। अमेरिकाका केही मित्रराष्ट्रका नेताहरूले तनाव बढ्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन् भने केही अरब राष्ट्रहरूले इरानको प्रतिकार कारबाहीको निन्दा गरेका छन्।

मध्यपूर्वका विभिन्न देशहरूबाट लगातार विस्फोटका खबर आएका छन्। बहराइन, अबुधाबी र कतारमा ठूलो आवाजसहितका विस्फोट भएको जनाइएको छ, जहाँ अमेरिकी सैन्य अड्डाहरू अवस्थित छन्। कतार र जोर्डनले आफ्ना सैन्य बलले आफ्नो भूभागतर्फ लक्षित मिसाइलहरू हावामै निष्क्रिय पारेको बताएका छन्। दुवै देशले हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली सक्रिय गरी सम्भावित क्षति टारेको दाबी गरेका छन्।

इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले अमेरिकी टेलिभिजन सञ्जाल एनबीसीसँगको अन्तर्वार्तामा इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह सैयद अली खामेनी जीवित रहेको बताएका छन्। उनले तेहरानबाट प्रत्यक्ष प्रसारणमा बोल्दै “लगभग सबै उच्च अधिकारीहरू सुरक्षित र जीवित छन्” भनेका छन्। केही कमान्डर गुमाएको सम्भावना रहेको स्वीकार्दै उनले त्यसलाई ठूलो क्षति नभएको बताएका छन्। यद्यपि, हालसम्म आक्रमणमा को को मारिए भन्ने विषयमा आधिकारिक पुष्टि भइसकेको छैन। इजरायली स्रोतहरूले खामेनीमाथिको आक्रमण सफल भएको आशा व्यक्त गरे पनि उनको मृत्युबारे पुष्टि नभएको जनाएका छन्।

अराघचीले आफूले फारस खाडी क्षेत्रका केही मुलुकका समकक्षीहरूसँग सम्पर्क गरी इरानको उनीहरूमाथि आक्रमण गर्ने कुनै योजना नभएको स्पष्ट पारेको बताए। उनले इरानले अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूलाई आत्मरक्षाका लागि निशाना बनाएको दाबी गरे। विदेशमन्त्री अराघचीले वार्ताकै बीचमा अमेरिका आक्रमणमा उत्रिएको भन्दै कडा आलोचना पनि गरेका छन्। अमेरिका र इरानबीच जेनेभामा बिहीबार तेस्रो चरणको वार्ता सम्पन्न भएको थियो। उनले इरान तनाव कम गर्न इच्छुक रहेको दोहोर्‍याउँदै भने, “हाल औपचारिक संवाद छैन, तर यदि अमेरिका वार्ता गर्न चाहन्छ भने उनीहरूलाई मसँग कसरी सम्पर्क गर्ने भन्ने थाहा छ।”

यो घटनाक्रमसँगै मध्यपूर्व क्षेत्रको स्थिरता गम्भीर रूपमा प्रभावित भएको छ। केही अमेरिकी मित्रराष्ट्रका नेताहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् भने कतिपय अरब राष्ट्रहरूले इरानको प्रतिकार कारबाहीको निन्दा गरेका छन्। संयुक्त अरब इमिरेट्सले यस अवस्थालाई “मध्यपूर्वको ऐतिहासिक मोड” को रूपमा चित्रण गर्दै विश्व नेताहरू क्षेत्रीय स्थिरता कायम राख्न असफल भएको टिप्पणी गरेको छ। स्थिति थप जटिल बन्दै गइरहेको छ र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले सम्भावित व्यापक युद्ध रोक्न कूटनीतिक पहल तीव्र पार्नुपर्ने दबाब बढ्दै गएको छ।

बेलायतका प्रधानमन्त्री कीयर स्टार्मरले मध्यपूर्व क्षेत्रमा बेलायती लडाकु विमानहरू आकाशमा सक्रिय रहेको बताएका छन्। उनले ती विमानहरू देशको हित, नागरिक र मित्र राष्ट्रहरूको सुरक्षाका लागि समन्वित प्रतिरक्षात्मक अभियानमा सहभागी भएको स्पष्ट पारे।

शनिबार टेलिभिजनमार्फत राष्ट्रलाई सम्बोधन गर्दै स्टार्मरले अमेरिका–इजरायलले इरानमाथि गरेको संयुक्त आक्रमणमा बेलायतको कुनै प्रत्यक्ष भूमिका नरहेको बताएका छन्। तर, बेलायती सैन्य बलहरू भने क्षेत्रीय सुरक्षात्मक अभियानमा संलग्न रहेको उनले स्वीकार गरे।

“हाम्रा विमानहरू आज आकाशमा छन्। ती हाम्रो जनता, हाम्रो राष्ट्रिय हित र हाम्रा सहयोगीहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न समन्वित क्षेत्रीय प्रतिरक्षा कार्यमा सहभागी छन्,” उनले भने।

स्टार्मरले इरानलाई मध्यपूर्वभरि थप आक्रमण नगर्न आग्रह गर्दै आफ्नो हतियार कार्यक्रम परित्याग गर्न आह्वान गरे। साथै, उनले इरानी जनतामाथि भइरहेको “भयानक हिंसा र दमन” अन्त्य गर्न पनि तेहरानलाई चेतावनी दिएका छन्।

रुसले इरानमाथि गरिएको अमेरिकी इजरायली हवाई आक्रमणको कडा शब्दमा निन्दा गरेको छ भने फिनल्यान्ड र आयरल्यान्डले क्षेत्रीय अस्थिरता बढ्न सक्ने भन्दै गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

रुसको विदेश मन्त्रालयले विज्ञप्ति जारी गर्दै उक्त आक्रमणलाई “लापरवाह कदम” तथा “पूर्वनियोजित, जानाजान र बिना उक्साहट गरिएको सशस्त्र आक्रामक कार्य” को संज्ञा दिएको छ। मस्कोले यस्तो कारबाहीले मध्यपूर्व क्षेत्रलाई थप द्वन्द्वतर्फ धकेल्ने चेतावनी दिएको छ।

विश्वका विभिन्न देशका नेताहरूले घटनाक्रमप्रति आ–आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरिरहेका छन्। कतिपयले अमेरिकी कदमको समर्थन गरेका छन् भने धेरैले तनाव नियन्त्रणको आवश्यकता औंल्याएका छन्।

युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’मा लेख्दै अमेरिका दृढ रूपमा अघि बढेकोमा सकारात्मक संकेत देखिएको बताएका छन्। उनले भनेका छन्, “जब अमेरिका दृढ हुन्छ, विश्वका अपराधीहरू कमजोर बन्छन्। यो सन्देश रुसले पनि बुझ्नुपर्छ।” उनले अन्ततः मध्यपूर्व क्षेत्र अझ सुरक्षित र स्थिर बन्ने अपेक्षा व्यक्त गरेका छन्।

फिनल्यान्डका राष्ट्रपति अलेक्जेन्डर स्टबले पछिल्ला घटनाहरू “गहिरो चिन्ताजनक” भएको टिप्पणी गर्दै क्षेत्रीय आणविक सुरक्षा र दीर्घकालीन स्थायित्व सुनिश्चित गर्नु सबैका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण भएको बताएका छन्। उनले द्वन्द्व चर्काउने कुनै पनि गतिविधिको निन्दा गर्दै सबै पक्षलाई संयमता अपनाउन आग्रह गरेका छन्।

आयरल्यान्डका प्रधानमन्त्री मिकायल मार्टिनले पनि इरानसम्बन्धी घटनाक्रमले व्यापक क्षेत्रीय युद्ध निम्त्याउन सक्ने जोखिम रहेको भन्दै गहिरो चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। उनले सबै पक्षलाई संयम अपनाई द्वन्द्व विस्तार हुन नदिन आग्रह गरेका छन्।

हंगेरीका प्रधानमन्त्री भिक्टर ओरबानले भने इरानमाथिको आक्रमणपछि “फ्रेन्डशिप तेल पाइपलाइन” को रणनीतिक महत्व दोब्बर भएको बताएका छन्। उक्त पाइपलाइन युक्रेन हुँदै हंगेरीसम्म पुग्छ र रुसको कच्चा तेल आपूर्ति गर्छ। युक्रेनले जनवरी अन्त्यतिर पश्चिमी युक्रेनमा रुसी ड्रोन आक्रमणबाट पाइपलाइन उपकरणमा क्षति पुगेको जनाएको थियो, जसका कारण हंगेरी र स्लोभाकियातर्फको तेल आपूर्ति अवरुद्ध भएको छ।

अल्बानियाका प्रधानमन्त्री एदी रामाले भने आफ्नो देश इजरायलसँग दृढतापूर्वक उभिएको र अमेरिकाको कदमलाई समर्थन गरेको बताएका छन्। उनले तेहरानमा रहेका “हत्याराहरूले” इजरायल वा मध्यपूर्वका अन्य शान्तिप्रिय राष्ट्रलाई हानि पुर्‍याउन सक्ने कुनै पनि आणविक वा सैन्य क्षमता प्राप्त गर्न नपाउने सुनिश्चित गर्न गरिएका कदमहरूलाई पूर्ण समर्थन रहेको बताएका छन्।

यस्तै, फ्रान्स, जर्मनी र बेलायत सम्मिलित ई–३ समूहले पनि संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै अमेरिका, इजरायल तथा क्षेत्रीय साझेदारहरूसँग नजिक सम्पर्कमा रहेको जनाएको छ। उनीहरूले इरानले मध्यपूर्वका विभिन्न देशहरूमा गरेको प्रतिकारात्मक आक्रमणको निन्दा गर्दै क्षेत्रीय स्थिरता र सर्वसाधारणको जीवन सुरक्षाप्रति प्रतिबद्धता दोहोर्‍याएका छन्।