अहिलेको जानकारीअनुसार, पछिल्लो 24 घण्टामा मेक्सिकोमा Jalisco New Generation Cartel का नेता ‘El Mencho’ मारिएका छन्, जसपछि त्यहाँ हिंसा र अशान्ति बढेको छ। कार्टेलले सडक अवरोध र आगजनीजस्ता गतिविधि गरेको छ, र सुरक्षा बलहरूलाई थप परिचालन गर्नुपरेको छ। केही कैदीहरू पनि जेलबाट भागेका छन्। यो परिस्थिति अमेरिकी सहयोगमा भएको कारबाहीपछि उत्पन्न भएको हो, र यो अहिले मेक्सिकोमा ठूलो चर्चा र तनावको विषय बनेको छ। अहिलेको अवस्थामा, अमेरिकाले मेक्सिकोमा भएको हालको कार्टेल हिंसात्मक घटनालाई लिएर आफ्ना नागरिकहरूलाई सावधानी अपनाउन भनेको छ, जसमा केही क्षेत्रमा यात्रा चेतावनी जारी गरिएको छ। अमेरिकाले अफ्नो सीमा सुरक्षालाई पनि कडा पारेको छ र मेक्सिकोसँग मिलेर काम गरिरहेको छ। त्यहाँको सरकारले भने अमेरिकी समर्थनलाई स्वीकार गरेको छ, तर यो पनि भनिएको छ कि यस्तो हस्तक्षेपले केही स्थानीय चुनौतीहरू उब्जाएको छ। दुवै तर्फको समन्वय जारी छ, तर अवस्था अझै संवेदनशील छ।

अहिले अमेरिकाले मेक्सिकोमा भएका कार्टेल हिंसात्मक घटनालाई निकै गम्भीर रूपमा लिइरहेको छ। हालै अमेरिकाले ठूला ड्रग कार्टेलहरूलाई परदेशी आतंकवादी समूहको रूपमा घोषणा गर्दै अर्थिक प्रतिबन्धहरू लगाएको छ र सीमा सुरक्षामा कडाइ गरेको छ। साथै, संयुक्त सैन्य र खुफिया सहयोगमार्फत कार्टेलहरूका विरुद्ध थप कदम चालिएको छ, जसका कारण मेक्सिको र अमेरिकाबीच सुरक्षा सहकार्य अझ बलियो भएको देखिन्छ।

मेक्सिकोमा भ्रष्ट्राचार र माफिया गठबन्धनको त्रासदी

मेक्सिकोमा हालसालै भएको एउटा ठुलो घटनाले सारा देशलाई नै हल्लाइदिएको छ। जब मेक्सिकोको एउटा कुख्यात ड्रग कर्टेलका नाइकेलाई सैन्य अभियानमा मारियो, त्यसपछि त्यहाँको अवस्था झन् जटिल र हिंसात्मक बन्यो। यो घटनाले मेक्सिकोको राजनीतिक र प्रशासनिक संयन्त्रमा जरा गाडेर बसेको भ्रष्टाचारलाई थप उजागर गरिदिएको छ।

राजनीतिज्ञ र माफिया गठबन्धन

मेक्सिकोका कैयौं नेताहरूले वर्षौंदेखि ड्रग तस्कर गिरोहहरूसँग मिलेमतो गर्दै आएका छन्। यी राजनीतिक नेताहरूले तिनीहरूबाट आर्थिक सहयोग मात्र लिएका होइनन्, बरु तिनीहरूलाई कानुनी सुरक्षा पनि प्रदान गर्दै आएका छन्। यसरी ड्रग कर्टेलहरू र नेताहरूबीचको यो गठबन्धनले अवैध आर्थिक स्रोतलाई राजनीतिक शक्तिमा रूपान्तरण गर्दै आएको छ।

 हिंसा र अशान्ति

सबैभन्दा पछिल्लो घटनामा एक प्रमुख ड्रग नाइकेको मृत्युपछि देशभरि हिंसात्मक झडपहरू बढेका छन्। मेक्सिकोका आधा भन्दा बढी भाग अहिले अशान्त रहेको छ, र सुरक्षा बलहरूले स्थिति नियन्त्रणमा ल्याउन हम्मे परिरहेको छ। यसले त्यहाँको सुरक्षा व्यवस्थामा पनि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।

मेक्सिकोका ड्रग कार्टेलहरू

मेक्सिकोमा अहिले सक्रिय रहेका कैयौं ठूला ड्रग कार्टेलहरू मध्ये Sinaloa Cartel, Jalisco New Generation Cartel (CJNG) जस्ता समूहहरू सबैभन्दा कुख्यात मानिन्छन्। यी कर्टेलहरूको इतिहास करीब १९८० को दशकदेखि नै गहिरो छ, जब तिनीहरूले अमेरिकामा लागूपदार्थ आपूर्ति गर्ने मुख्य नेटवर्कहरू निर्माण गरे।

मृत्यु र हिंसा

प्रत्येक वर्ष यस्ता ड्रग कार्टेलहरूले हजारौं मानिसहरूको ज्यान लिन्छन्। अनुमानित रूपमा हेर्दा, मेक्सिकोमा ड्रग्ससँग सम्बन्धित हिंसामा हरेक वर्ष हजारौं हत्या हुने गरेका छन्। यो सङ्ख्या बर्षेनि फरक पर्छ, तर यो एक गहिरो सामाजिक संकट बनेको छ।

अमेरिकामा पर्ने असर र खर्च

मेक्सिकोबाट आउने अवैध लागूपदार्थका कारण अमेरिकामा पनि ठूलो असर परेको छ। हरेक वर्ष कैयौं अमेरिकी नागरिकहरू ड्रग ओभरडोजको कारणले ज्यान गुमाउँछन्, जसको सङ्ख्या हजारौंको संख्यामा छ। अमेरिकी सरकारलाई यो समस्यासँग जुध्नका लागि अर्बौं डलर खर्च गर्नुपरेको छचाहे त्यो सीमा सुरक्षा होस्, लागूपदार्थ रोकथाम कार्यक्रमहरू, या लागूपदार्थको उपचार र पुनर्स्थापना कार्यक्रमहरू।

 एक गहिरो संकटको चित्रण

मेक्सिकोको यो कथा एउटा उदाहरण मात्र हो, जुनले देखाउँछ कि जब राजनीति र अपराध एकअर्कासँग मिसिन्छन्, तब देशलाई कति गहिरो संकटमा धकेल्न सकिन्छ। यस्तो विषयमा थप अनुसन्धान गर्दै यो फीचरले देखाउने चेष्टा गरेको छ कि भ्रष्टाचार र अवैध गठबन्धनले कसरी एउटा देशको भविष्यलाई नै संकटमा पार्छ।

अमेरिकी भुमिका र डोनाल्ड ट्रम्पको नीति

मेक्सिकोबाट अमेरिकामा लागूपदार्थको तस्करी र यसले अमेरिकी जनताको जीवनमा पारेको असरलाई लिएर अमेरिकाले पछिल्लो समयमा निकै कडा र कूटनीतिक रवैया अपनाएको छ। विशेष गरी डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनकालमा यो मुद्धा बहसको केन्द्रमा रह्यो। ट्रम्पले दावी गर्दै आएका छन् कि मेक्सिकोबाट आउने अवैध लागूपदार्थका कारण कैयौं अमेरिकीको मृत्यु भएको छ, र त्यसलाई रोक्नका लागि उनले कडा नीतिहरू अपनाएका छन्।

अमेरिकी कारबाही र कदमहरू

अमेरिकाले पछिल्लो केही वर्षमा मेक्सिकोमा रहेका ठूला ड्रग कर्टेलका नेताहरूलाई लक्षित गर्दै विभिन्न सैन्य र प्रहरी अभियानहरूमा सहयोग पुर्‍याएको छ। डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनले मेक्सिकोमाथि दबाब बढाउँदै सीमा सुरक्षालाई कडा बनायो र मेक्सिको सरकारलाई यस्ता गिरोहहरू विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दवाव दियो। यसै क्रममा कैयौं ठूला ड्रग डिलरहरू र कार्टेलका नाइकेहरू मारिएका छन्। तर पनि अझै पनि धेरै गिरोहहरू सक्रिय छन्, र यो समस्या पूर्ण रूपमा समाधान भएको छैन।

अमेरिकी नीतिको प्रभाव

मेक्सिकोमा भारतीय नेताहरूको भ्रष्टाचार र ड्रग कर्टेलसँगको सम्बन्धलाई तोड्न र उहाँको भनेजस्तै संकटलाई कम गर्न अमेरिकी नीतिले केही हदसम्म दबाब सिर्जना गरेको छ। तर यो एउटा लामो र जटिल प्रक्रिया हो, जहाँ दुबै देशहरूको सहयोग र दृढ राजनैतिक इच्छाशक्ति आवश्यक देखिन्छ।

अहिलेको पछिल्लो अवस्थामा, हिजो भएको संयुक्त अमेरिकी-मेक्सिकन अभियानपछि देशव्यापी रूपमा विभिन्न ड्रग कार्टेल समूहहरूले प्रतिरोध गर्दै मेक्सिकोका धेरै क्षेत्रहरूमा अवरोध सिर्जना गरेका छन्। सडकहरूमा अवरोध, आगजनी, र हिंसात्मक प्रदर्शनहरू जारी छन्, जसका कारण सुरक्षा बलहरूलाई देशभरि नै तैनाथ गर्नुपरेको छ। यो अवस्थाले अहिले मेक्सिकोमा निकै तनावपूर्ण वातावरण सिर्जना गरेको छ, र दुवै देशका सरकारहरू यो परिस्थितिलाई नियन्त्रणमा ल्याउने प्रयासमा छन्।

अन्य देशका नेताहरूले सिक्नुपर्ने पाठहरू

१. भ्रष्टाचार र अपराधको गठबन्धनको खतरा

मेक्सिकोको उदाहरणले देखाउँछ कि जब राजनीतिक नेतृत्वले अपराधी गिरोहहरूसँग मिलेर काम गर्छ, त्यसले देशलाई दीर्घकालीन रूपमा अस्थिरतामा धकेल्छ। यसकारण अरु देशका नेताहरूले भ्रष्टाचार र माफिया गठबन्धनलाई रोक्न पारदर्शिता र कानूनी शासनलाई बलियो बनाउनुपर्ने पाठ सिक्न सक्छन्।

२. क्षेत्रीय र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको महत्त्व

मेक्सिको र अमेरिकाबीचको सहयोगले देखाएको छ कि यस्ता अन्तर्राष्ट्रिय अपराधसँग जुध्न क्षेत्रीय सहकार्य अत्यन्तै आवश्यक छ। अन्य देशहरूले पनि आपसी समन्वय र सूचना आदानप्रदानमार्फत यस्ता समस्यालाई सामाना गर्नुपर्ने पाठ लिन सकिन्छ।

३. नागरिक सुरक्षामा लगानी र सामाजिक सुधार

यस्ता घटनाहरूले देखाउँछ कि केवल सैन्य कारबाही मात्र नभई नागरिक सुरक्षामा लगानी, रोजगार, शिक्षा, र सामाजिक सुधारले पनि यस्ता समस्याको मूल कारणलाई सम्बोधन गर्न सकिन्छ। यसले दीर्घकालीन रूपमा यस्ता अपराधजन्य नेटवर्कहरूलाई कमजोर पार्न सक्छ।