मेक्सिको सिटी/जालिस्को / मेक्सिकोका कुख्यात लागुऔषध सरगना नेमेसियो रुबेन ओसेगेरा सर्भान्तेस उर्फ “एल मेन्चो” आइतबार बिहान भएको सैन्य कारबाहीमा मारिएका छन्। मेक्सिकोको रक्षा मन्त्रालयले पुष्टि गर्दै यसलाई संगठित अपराधविरुद्धको सबैभन्दा ठूलो सफलतामध्ये एक भनेको छ। यो कारबाही अमेरिकाका राष्ट्रपति Donald Trump ले ड्रग कार्टेलमाथि कडा कारबाही बढाउन दिएको दबाबबीच भएको हो।

को हुन् ‘एल मेन्चो’?

५९ वर्षीय पूर्व प्रहरी अधिकारी एल मेन्चो Cartel de Jalisco Nueva Generacion (CJNG) का प्रमुख थिए। सन् २०१० पछि जालिस्कोलाई आधार बनाएर फैलिएको यो कार्टेल पछिल्ला १५ वर्षमा स्थानीय गिरोहबाट विश्वव्यापी तस्करी सञ्जालमा रूपान्तरण भएको थियो। अमेरिकी अधिकारीहरूले उनलाई १५ मिलियन डलर इनाम घोषणा गरेका थिए।

उनी सिनालोआ कार्टेलका पूर्व प्रमुख जोआक्विन “एल चापो” गुज्मान पक्राउ परेपछि शक्ति शून्यताको फाइदा उठाउँदै तीव्र रूपमा उक्लिएका थिए। CJNG अमेरिकामा फेन्टानिल आपूर्तिका प्रमुख स्रोतहरूमध्ये एक मानिन्छ।

कसरी भयो कारबाही?

रक्षा मन्त्रालयका अनुसार जालिस्कोको तापाल्पा क्षेत्रमा विशेष बल, राष्ट्रिय गार्ड र सेनाको संयुक्त टोलीले कारबाही गरेको थियो। अमेरिकाबाट प्राप्त गुप्त सूचनाले अपरेशन सफल बनाउन सहयोग पुगेको बताइएको छ।

कारबाहीका क्रममा तीव्र गोलीबारी भयो। एल मेन्चो घाइते भएका थिए र राजधानी मेक्सिको सिटी लैजाँदै गर्दा बाटोमै उनको मृत्यु भएको मन्त्रालयले जनाएको छ। घटनास्थलमा चार संदिग्ध मारिए, दुई पक्राउ परे र भारी हतियार—बख्तरबन्द गाडी तथा रकेट लञ्चर—बरामद गरिएको छ। तीन सैनिक घाइते भएका छन्।

देशभर हिंसात्मक प्रतिक्रिया

एल मेन्चोको मृत्युको खबरसँगै जालिस्को र उत्तरी सीमा क्षेत्रहरूमा व्यापक आपराधिक गतिविधि देखिएको छ। कार्टेल समर्थकहरूले सवारीसाधन जलाउने, राजमार्ग अवरुद्ध गर्ने र सरकारी संरचनामा आक्रमण गर्ने रणनीति अपनाएका छन्।

सरकारी तथ्यांकअनुसार कम्तीमा २१ राजमार्ग अवरुद्ध भएका छन्, जसमध्ये केही खुलाइएका छन्। करिब २० वटा सरकारी बैंक शाखा (Banco del Bienestar) क्षतिग्रस्त भएका छन्।

जालिस्कोका गभर्नर पाब्लो लेमुस नाभारोले “कोड रेड” घोषणा गर्दै नागरिकलाई घरमै बस्न आग्रह गरेका छन्।

अमेरिकी चेतावनी र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया

US Embassy in Mexico ले जालिस्को, तामाउलिपास, मिचोआकान, गुरेरो र नुएभो लियोनका केही भागमा रहेका अमेरिकी नागरिकलाई ‘शेल्टर इन प्लेस’ सल्लाह जारी गरेको छ।

अमेरिकी उपविदेशमन्त्री क्रिस्टोफर ल्यान्डाउले एल मेन्चोलाई “सबैभन्दा निर्दयी ड्रग्स सरगना” भन्दै उनको मृत्यु मेक्सिको र विश्वका लागि ठूलो उपलब्धि भएको प्रतिक्रिया दिएका छन्।

राजनीतिक प्रभाव

एल मेन्चोको मृत्यु मेक्सिको सरकारका लागि ठूलो रणनीतिक उपलब्धि मानिए पनि कार्टेलको हिंसात्मक प्रतिक्रिया नियन्त्रणमा ल्याउन नसकिए स्थिति थप अस्थिर हुन सक्ने विश्लेषण छ।

यस घटनाले मेक्सिको–अमेरिका सुरक्षा सहकार्यलाई थप मजबुत बनाउन सक्ने देखिन्छ, विशेषगरी फेन्टानिल तस्करी नियन्त्रणका विषयमा।

एल मेन्चोको अन्त्यसँगै CJNG को नेतृत्व संरचना र शक्ति सन्तुलनमा परिवर्तन आउने अनुमान गरिएको छ। तर, कार्टेलभित्र सम्भावित आन्तरिक शक्ति संघर्ष र प्रतिशोधी हिंसाले आगामी दिनहरू चुनौतीपूर्ण बन्न सक्ने सुरक्षा विश्लेषकहरूको चेतावनी छ।