अमेरिकाले आज विहान भेनेजुएलामा विशाल सैन्य कारबाही (एयर, ल्यान्ड र सागरबाट) सञ्चालन गरी राष्ट्रपति निकोलेस मादुरो र उनकी पत्नी सिलिया फ्लोरेसलाई नियन्त्रणमा लिएको छ। कारबाहीमा १०० भन्दा बढी विमान तथा विशेष सेना इकाइहरू संलग्न थिए र यसलाई अमेरिकी इतिहासकै सबैभन्दा प्रभावशाली सैन्य प्रदर्शन मध्ये एक भनिएको छ।
मुख्य तथ्यहरू:
🔹 अमेरिकी सेनाले रातको कारबाहीमा मादुरो र उनकी पत्नीलाई पक्राउ गर्‍यो र यसलाई सफल अपरेशन भएको घोषणा गर्‍यो।
🔹 ट्रम्पले प्रेस कन्फरेन्समा भने — “विश्वयुद्ध २ जस्तै शक्तिशाली अमेरिका सैन्य क्षमताले काम गर्‍यो।”
🔹 उनले जनाए कि अमेरिका अहिले भेनेजुएलालाई अन्तरिम रूपमा चलाउनेछ र “सुरक्षित, सही र न्यायोचित” संक्रमण नभएसम्म त्यहाँ रहनेछ।
🔹 अपरेशनमा कुनै अमेरिकी सैनिकको मृत्यु नभए पनि केही घाइते भएका छन् र सबै अमेरिकी उपकरण सुरक्षित छन्।
🔹 मादुरो र उनकी पत्नीलाई नार्कोटेररिज्म, लागुऔषध तस्करी र हतियार सम्बन्धी मुद्दामा न्यूयोर्कमा कानुनी प्रक्रिया सामना गराइने तयारी छ।
वायु–भूमि–समुद्र सम्मिलित अपरेशन:
अमेरिकी सेनाले वृहत् सर्जिकल स्ट्राइक मार्फत राजधानी कराकास र वरिपरिका लक्षित क्षेत्रहरूमा हमला गर्‍यो, र स्थानीय सुरक्षा र विद्रोही प्रतिरोधलाई छिट्टै निष्क्रिय बनायो। यो अपरेशनलाई “एब्सोल्युट रिजोल्भ” भनिएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ले भेनेजुएलामाथि अमेरिकी सेनाले हवाई, स्थल र समुद्री शक्तिको प्रयोग गर्दै आक्रमण गरेको र त्यही कारबाहीमा राष्ट्रपति निकोलास मादुरो लाई पक्राउ गरिएको पुष्टि गरेका छन्। ट्रम्पका अनुसार अमेरिका अब “सुरक्षित, उचित र न्यायोचित संक्रमण” नहुञ्जेलसम्म भेनेजुएलालाई अन्तरिम रूपमा चलाउनेछ।

ट्रम्पले भेनेजुएलाको ध्वस्त तेल पूर्वाधार अमेरिकी तेल कम्पनीहरूले मर्मत गरी देशका लागि आम्दानी सुरु गराउने बताएका छन्। उनले अपरेशनमा कुनै पनि अमेरिकी सैनिकको मृत्यु नभएको र आवश्यक परे “अझ ठूलो दोस्रो आक्रमण” गर्न अमेरिका तयार रहेको चेतावनी पनि दिए।

यसअघि ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा अमेरिकी नौसैनिक जहाज युएसएस आइवो जिमामा आँखामा पट्टी र कानमा सुरक्षात्मक उपकरण लगाइएका मादुरोको तस्बिर सार्वजनिक गरेका थिए। मादुरोमाथि न्यूयोर्कमा लागुऔषध र हतियारसम्बन्धी अभियोग लगाइएको छ, र अमेरिकी महान्यायाधिवक्ताले उनी “अमेरिकी न्यायको पूर्ण कठोरता” सामना गर्ने बताएका छन्। मादुरोले भने आफू लागुऔषध कार्टेलको नेता भएको आरोप अस्वीकार गर्दै आएका छन्।

यस घटनापछि भेनेजुएलाले “अत्यन्त गम्भीर सैन्य आक्रमण” भन्दै राष्ट्रिय आपतकाल घोषणा गरेको छ।

युरोपेली नेताहरूको प्रतिक्रिया

• बेलायतका प्रधानमन्त्री केयर स्टार्मर ले बेलायत अपरेशनमा संलग्न नभएको र ट्रम्पसँग तथ्य बुझेर मात्र प्रतिक्रिया दिने बताएका छन्।

• फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोँ ले विपक्षी उम्मेदवार एडमुण्डो गोन्जालेजको नेतृत्वमा शान्तिपूर्ण लोकतान्त्रिक संक्रमणको आह्वान गरेका छन्।

• जर्मनीका चान्सलर फ्रेडरिक मर्ज ले मादुरोले देशलाई विनाशतर्फ धकेलेको भने पनि अमेरिकी कदम अन्तर्राष्ट्रिय कानुनविपरीत हो कि होइन भन्नेबारे समीक्षा भइरहेको बताएका छन्।

• इटालीकी प्रधानमन्त्री जियोर्जिया मेलोनी ले बाह्य सैन्य हस्तक्षेप तानाशाही अन्त्य गर्ने उपाय नभए पनि आफ्नै सुरक्षामाथि आक्रमण भए प्रतिरक्षा वैध हुने टिप्पणी गरिन्।

• स्पेनका प्रधानमन्त्री पेद्रो सान्चेज ले मादुरो शासन नमान्ने तर अन्तर्राष्ट्रिय कानुन उल्लङ्घन गर्ने हस्तक्षेप पनि स्वीकार नगर्ने बताए।

• युरोपेली संघकी विदेश नीति प्रमुख काजा कालास ले मादुरोको वैधता नस्वीकार्ने अडान दोहोर्‍याउँदै सबै पक्षलाई संयम र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको सम्मान गर्न आग्रह गरेकी छन्।

फ्लोरिडा राज्यस्थित मार–ए–लागोमा भर्खरै सम्पन्न ऐतिहासिक प्रेस कन्फरेन्समा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भेनेजुएलामाथि अमेरिकाले प्रत्यक्ष नियन्त्रण लिने अभूतपूर्व घोषणा गरेका छन्। भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलास मादुरोलाई लक्षित गरी गरिएको विशाल सैन्य अपरेशनपछि अमेरिका अनिश्चित अवधिसम्म भेनेजुएलाको शासन–व्यवस्थापनमा प्रत्यक्ष संलग्न रहने ट्रम्पले स्पष्ट पारे।

राष्ट्रपति ट्रम्पका अनुसार मादुरोलाई पक्राउ गरेपछि अब भेनेजुएलालाई “सुरक्षित, स्थिर र सही दिशामा” नलागेसम्म अमेरिका त्यहाँ रहनेछ। यद्यपि यो अन्तरिम शासन कति समय चल्नेछ भन्ने विषयमा उनले कुनै निश्चित समयसीमा भने तोकेनन्। साथै, ध्वस्त अवस्थामा पुगेको भेनेजुएलाको तेल पूर्वाधार पुनर्निर्माण गर्न अमेरिकी तेल कम्पनीहरूलाई प्रत्यक्ष रूपमा संलग्न गराइने पनि उनले बताए।

मादुरो न्यूयोर्क लैजाँदै, श्रीमती पनि हिरासतमा

पक्राउ परेका राष्ट्रपति मादुरोलाई आजै न्यूयोर्क पुर्‍याइने र त्यहाँ लागुऔषध तस्करी, अवैध हतियार कारोबार तथा ‘नार्को–आतङ्कवाद’ सम्बन्धी मुद्दामा अभियोग लगाइने अमेरिकी प्रशासनले जनाएको छ।
रातको छापामार कारबाहीका क्रममा अमेरिकी विशेष बलले मादुरो र उनकी पत्नी सिलिया फ्लोरेसलाई सुतिरहेको कोठाबाटै नियन्त्रणमा लिएको बताइएको छ। दुवैलाई हाल अमेरिकी नौसैनिक जहाज युएसएस आइवो जिमामार्फत अमेरिकातर्फ ल्याइँदैछ।

मार्को रुबियो: ‘मादुरोलाई धेरै मौका दिइयो’

अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले मादुरोलाई शान्तिपूर्ण रूपमा सत्ता छाड्न “अत्यन्त उदार प्रस्तावहरू” पटक–पटक दिइएको तर उनले ती सबै अस्वीकार गर्दै टकरावको बाटो रोजेको आरोप लगाए।
रुबियोले मादुरोलाई “अमेरिकी न्यायबाट लामो समयदेखि भाग्दै आएको फरार व्यक्ति” भन्दै उनको टाउकोमा तोकिएको ५० मिलियन डलर इनामसमेत स्मरण गराए। “अब न्यायको प्रक्रिया सुरु भएको छ,” उनले भने।

पिट हेगसेथ: ‘यो सत्ता परिवर्तन होइन, कानुनी कारबाही हो’

अमेरिकी रक्षा मन्त्री पिट हेगसेथले यो सैन्य अपरेशन परम्परागत युद्ध वा सत्ता परिवर्तनको अभियान नभई “कानुन कार्यान्वयनसँग जोडिएको लक्षित र सीमित कारबाही” भएको दाबी गरे।
उनका अनुसार अपरेशन अत्यन्त गोप्य, चरणबद्ध र संवेदनशील भएकाले कंग्रेसलाई पूर्वसूचना दिन सम्भव थिएन। राष्ट्रपति ट्रम्पले पनि “कंग्रेसबाट सूचना चुहिने जोखिम” रहेको भन्दै उक्त निर्णयको बचाउ गरे।

सेनाका चिफ अफ स्टाफ: महिनौँको तयारी, १५० भन्दा बढी विमान

अमेरिकी सेनाका चिफ अफ स्टाफ जनरल ड्यान केनले ‘अपरेशन एब्सोल्युट रिजोल्भ’ नाम दिइएको यो कारबाही महिनौँको गुप्त तयारीपछि सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको जानकारी दिए।
उनका अनुसार २० भन्दा बढी स्थल तथा समुद्री बेसबाट १५० भन्दा बढी विमान परिचालन गरिएको थियो। हेलिकप्टरहरू समुद्र सतहभन्दा करिब १०० फिट उचाइमा उड्दै राजधानी कराकासस्थित मादुरोको निवासमा पुगेका थिए।

कारबाहीका क्रममा केही अमेरिकी सैनिक घाइते भए पनि उनीहरूको अवस्था गम्भीर नरहेको जनाइएको छ। एक विमानमा गोली लागे पनि मिशन पूरा गरी सुरक्षित रूपमा फर्कन सफल भएको दाबी गरिएको छ।

भेनेजुएलाभित्र मिश्रित प्रतिक्रिया

मादुरो पक्राउ परेपछि भेनेजुएलाभित्र जनप्रतिक्रिया विभाजित देखिएको छ। विपक्षी नेतृ तथा नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता मारिया कोरिना माचादोले तत्काल अन्तरिम विपक्षी सरकार गठन गर्नुपर्ने माग गरेकी छन्।
तर भेनेजुएलाका परराष्ट्र मन्त्रीले मादुरो अझै पनि वैधानिक राष्ट्रपति रहेको दाबी गर्दै अमेरिकी कारबाहीलाई ‘अवैध आक्रमण’ भनेका छन्।

राजधानी कराकासमा केही नागरिकले “अब सकारात्मक परिवर्तन सुरु हुन्छ” भन्दै उत्सव मनाएका छन् भने केहीले यसले देशलाई अझ ठूलो द्वन्द्वतर्फ धकेल्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

अमेरिकाभित्र पनि चर्किएको विवाद

यस घटनाले अमेरिकाभित्र पनि ठूलो राजनीतिक तरंग ल्याएको छ। डेमोक्र्याट सांसदहरूले ट्रम्प प्रशासनले अघिल्ला गोप्य ब्रिफिङमा कंग्रेसलाई भ्रममा पारेको आरोप लगाएका छन्।
उनीहरूको भनाइमा, कुनै पनि राष्ट्रप्रमुखलाई हटाउने सैन्य कारबाही कंग्रेसको स्वीकृतिबिना गर्नु अमेरिकी संविधानविपरीत हो। यस विषयमा तत्काल विस्तृत ब्रिफिङ माग गरिएको छ।

तेल प्रतिबन्ध कायम, थप चेतावनी

राष्ट्रपति ट्रम्पले मादुरो पक्राउ परे पनि भेनेजुएलामाथिको तेल प्रतिबन्ध यथावत् रहने स्पष्ट गरे। साथै, मादुरोसँग जोडिएका राजनीतिक तथा सैन्य नेताहरूलाई चेतावनी दिँदै भने, “मादुरोको जस्तो भाग्य अरूको पनि हुन सक्छ।”

अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया र कूटनीतिक हलचल

अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा यस कारबाहीको तीव्र आलोचना भइरहेको छ। चीनले यसलाई सार्वभौम राष्ट्रमाथिको “नग्न बल प्रयोग” भन्दै कडा निन्दा गरेको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले यस घटनालाई “चिन्ताजनक र खतरनाक नजीर” भन्दै अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र संयुक्त राष्ट्रसंघीय चार्टरको पूर्ण सम्मान गर्न आग्रह गरेका छन्।
रूसका विदेशमन्त्रीले भेनेजुएलासँग “दृढ ऐक्यबद्धता” जनाउँदै थप तनाव नबढाउन संवादको बाटो खोज्नुपर्ने बताएका छन्।

अगाडिको बाटो अझै अनिश्चित

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार मादुरो हट्नु मात्र भेनेजुएलाको संकट समाधानका लागि पर्याप्त छैन। उनका वरिपरि रहेको शक्तिशाली राजनीतिक घेरा, सैन्य संरचना र गहिरो स्वार्थका कारण लोकतान्त्रिक संक्रमण सहज हुने देखिँदैन।
अमेरिकी सैन्य कारबाहीपछि भेनेजुएलाको भविष्य—अन्तरिम शासन, विपक्षी सत्तारोहण र अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता—सबै विषय खुला प्रश्न बनेका छन्।

तर एउटा तथ्य भने स्पष्ट देखिएको छ—भेनेजुएलाको संकट अब केवल आन्तरिक विषय रहेन; यो ल्याटिन अमेरिका र विश्व शक्ति सन्तुलनसँग गाँसिएको निर्णायक मोडमा प्रवेश गरिसकेको छ।

‘न्यायोचित र निर्णायक’ भन्दै अमेरिकी सभामुखको समर्थन

अमेरिकी प्रतिनिधि सभाका सभामुख माइक जोनसनले राष्ट्रपति मादुरो र उनकी पत्नीलाई पक्राउ गर्न गरिएको अमेरिकी सैन्य कारबाहीलाई “न्यायोचित र निर्णायक” भन्दै खुला समर्थन जनाएका छन्।
उनका अनुसार राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको यो निर्णयले अमेरिकी नागरिकको जीवन रक्षा गरेको छ।

जोन्सनले सामाजिक सञ्जालमा जारी गरेको वक्तव्यमा भनेका छन्, “भेनेजुएलामा गरिएको आजको सैन्य कारबाही निर्णायक र पूर्ण रूपमा न्यायोचित थियो। यसले अमेरिकी नागरिकहरूको जीवन जोगाउनेछ।”
उनले मादुरोलाई अवैध लागुऔषध तस्करी र हिंस्रक कार्टेलहरू अमेरिका भित्र्याएर “लाखौँ अमेरिकीको मृत्युको जिम्मेवार” ठहर गर्दै भने, “यी अपराधका लागि अमेरिकी अदालतले विधिवत् अभियोग लगाएको थियो। आज उनले जवाफदेहिताको वास्तविक अर्थ बुझ्न पाए।”