अमेरिका र चीनबीच लामो समयदेखि चल्दै आएको व्यापार युद्ध अन्ततः एक वर्षका लागि स्थगित भएको छ। दक्षिण कोरियाको बुसानस्थित विमानस्थलमा भएको भेटमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले दुबै देशबीच बढ्दो शुल्क र प्रतिबन्धहरूलाई फिर्ता लिँदै अस्थायी “व्यापार युद्ध विराम” गर्ने सहमति गरेका हुन्।

गत केही महिनादेखि तीव्र बनेको व्यापार विवादले दुई देशबीचको सम्बन्ध तनावपूर्ण बनेको थियो। यसअघि ट्रम्पले चीनले दुर्लभ खनिज (rare earth metals) निर्यातमा कडाइ गरेपछि १०० प्रतिशतसम्म थप शुल्क लगाउने चेतावनी दिएका थिए। तर, करिब डेढ घण्टाको वार्तापछि दुबै नेताले सहमतिको मार्ग रोजे।

ट्रम्पले पत्रकारहरूसँग भने, “यो भेट उत्कृष्ट रह्यो, धेरै कुरा अन्तिम चरणमा पुगेका छन्। हामी नजिकै छौं, अब ठूला अवरोध बाँकी छैन।” उनका अनुसार, अमेरिकाले चीनमाथि लगाइएको २० प्रतिशत आयात शुल्क घटाएर १० प्रतिशतमा ल्याउनेछ। यो निर्णय तुरुन्तै लागू हुनेछ, जसले औसत शुल्क दर ५५ प्रतिशतबाट झारेर करिब ४५ प्रतिशतमा ल्याउनेछ।

चीनले पनि आफ्नो तर्फबाट एक वर्षका लागि दुर्लभ खनिजहरूको निर्यातमा थप नियन्त्रण गर्ने नीति स्थगित गरेको घोषणा गरेको छ। यी खनिजहरू विश्वका उच्च प्रविधि उद्योगका लागि अत्यावश्यक मानिन्छन्।

चिनियाँ सरकारको आधिकारिक वक्तव्यमा भनिएको छ, “दुबै देशले महत्त्वपूर्ण आर्थिक र व्यापारिक विषयमा सहमति जनाएका छन्, र सम्बन्धित निकायहरूले छिट्टै थप कार्यहरू सम्पन्न गर्नुपर्छ।”

ट्रम्पले पनि अमेरिकी बन्दरगाहमा पुग्ने चिनियाँ जहाजमाथि प्रस्तावित उच्च शुल्क रद्द गर्ने बताएका छन्। चीनले पनि जवाफमा अमेरिकी जहाजहरूमा लगाइएका उच्च शुल्कहरू एक वर्षका लागि निलम्बन गर्ने वाचा गरेको छ।

तर, अर्थविश्लेषकहरूको चेतावनी छ— यो सहमति केवल अस्थायी राहत हो। Capital Economics का अर्थशास्त्री जुलियन इभान्स–प्रिचार्डका अनुसार, “यसले तत्काल ठूलो तनाव घटाए पनि मूल समस्या समाधान भएको छैन। आधारभूत मतभेदहरू रहिरहेकाले पुनः विवाद भड्किन सक्छ।”

गत सेप्टेम्बरमा अमेरिकी वाणिज्य विभागले चीनका थुप्रै कम्पनीहरूलाई कालोसूचीमा राख्दै नयाँ नियम लागू गरेको थियो। त्यसको जवाफमा अक्टोबरमा चीनले पनि दुर्लभ खनिज निर्यातमा अनुमति प्रणाली अनिवार्य बनाएको थियो। अब यी नियमहरू पनि एक वर्षका लागि रोकिएका छन्।

वार्ताको सुरुवातमा राष्ट्रपति सीले भनेका थिए, “दुई ठूला अर्थतन्त्रबीच कहिलेकाहीं मतभेद हुनु सामान्य हो। चीनको विकास अमेरिका महान् बन्ने तपाईंको दृष्टिकोणसँगै अघि बढ्न सक्छ।”

ट्रम्पले पनि सीलाई “कडा तर निष्पक्ष वार्ताकार” भन्दै सम्बोधन गरे र सहकार्यको प्रशंसा गरे। उनले आगामी अप्रिलमा चीन भ्रमण गर्ने र त्यसपछि राष्ट्रपति सी अमेरिका आउने योजना पनि सार्वजनिक गरे।

बैठकमा चीनले अमेरिकी सोयाबिन खरिद पुनः सुरु गर्ने, र अमेरिकाले एनभिडिया कम्पनीका कृत्रिम बुद्धिमत्ता चिप्स चीनमा बेच्ने सम्भावनाबारे पनि छलफल भएको ट्रम्पले बताएका छन्। तर, यी विषयमा औपचारिक सहमति भएको छैन।

ट्रम्पको यो एशिया भ्रमणमा दक्षिण कोरिया, मलेसिया र कम्बोडियासँग पनि नयाँ व्यापार सम्झौता भएका छन्। चीनसँगको यो सहमति त्यसै भ्रमणको अन्त्यमा भएको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि मानिएको छ।

Photo : President Donald Trump and Chinese President Xi Jinping exit after their meeting in Busan, South Korea, on Thursday.Credit…Haiyun Jiang/The New York Times