रुसको हवाई आतंक: कीभमा ड्रोन् र क्षेप्यास्त्रको भीषण हमला, नागरिक त्रासमा

कीभका बासिन्दाहरू, जसले विगत साढे तीन वर्षदेखि युद्धको उतारचढाव झेलेका छन्, अहिले फेरि एक नयाँ र भयावह चरणबाट गुज्रिरहेका छन्। विगत केही महिनायता, रुसले सयौँ ड्रोन् र क्षेप्यास्त्र प्रयोग गरी ठूलो संख्यामा समन्वित हवाई आक्रमण गरिरहेको छ – खासगरी एउटै सहरलाई लक्षित गर्दै।

हिजो राति कीभमा भएको हमला पछिल्लो श्रृंखलाको हिस्सा थियो। गत साता पनि कीभमै आक्रमण भएको थियो। त्यसबीचमा लुत्स्कजस्तो पश्चिमी सहर पनि निशानामा परेको थियो।

तीन वर्षअघि इरानबाट आयात गरिएका शाहीद ड्रोन् नयाँजस्तै लाग्थे। तर आज ती ड्रोन्को आवाज लगभग सबै युक्रेनीहरूका लागि चिनिएको डर बनिसकेको छ। यसको पछिल्लो भर्सनले गर्दा डाइभ बमिङ गर्ने बेलामा आवाजले दोस्रो विश्वयुद्धको स्टुका बिमान सम्झाउने गरेको छ।

“घर कागजको जस्तो हल्लियो”

कीभ निवासी कात्याले हिजोको आक्रमणपछि भनिन्, “घर त कागजको जस्तो हल्लियो, हामी पूरै रात बाथरूममै बस्यौँ।” अर्की बासिन्दा स्वेतलानाले भनिन्, “मैले पहिलो पटक पार्किङमा शरण लिएँ, नदी पारि आगोको लप्का देखियो।”

यी आक्रमणहरूले सधैं ज्यान लिने छैनन्, तर जनमानसमा त्रास बढाइरहेका छन्। गत हप्ता एक आवासीय भवनमा आक्रमण हुँदा एक हजुरआमाले shelters भित्र बसेका आफ्ना ११ वर्षीय नातिको कथन सुनाइन्: “आज मलाई मृत्युको अर्थ थाहा भयो।”

संयुक्त राष्ट्रसंघको मानव अधिकार अनुगमन मिसन (HRMMU) का अनुसार, जुन महिनामा पछिल्ला तीन वर्षभित्र सबैभन्दा बढी नागरिक मृत्यु भएको छ – २३२ जनाको ज्यान गएको र १,३०० भन्दा बढी घाइते भएको छ।

शाहीद ड्रोन् र रूसी रणनीति

शाहीद ड्रोन्का नयाँ सुधारहरूले यसलाई धेरै माथिबाट आक्रमण गर्न सक्षम बनाएको छ। यसको दायरा लगभग २,५०० किमीसम्म पुगेको छ र अहिले ९० केजी विस्फोटक बोक्न सक्छ। अधिकांश ड्रोन् झुक्याउनका लागि पठाइने ‘decoy’ हुन् – युक्रेनी हवाई सुरक्षा प्रणालीलाई भ्रममा पार्ने उद्देश्यले।

वास्तविक क्षेप्यास्त्रहरू – चाहे क्रुज होस् वा बलिस्टिक – कम मात्रामा आउँछन् तर अत्यधिक विनाशको उद्देश्यका साथ प्रयोग गरिन्छ।

Institute for the Study of War का अनुसार, जनवरीमा ट्रम्प राष्ट्रपति बनेपछि रुसले ड्रोन् आक्रमण बढाएको देखिएको छ। जुन महिनामा मात्र रेकर्ड ५,४२९ ड्रोन् प्रक्षेपण भएको थियो। जुलाईको पहिलो नौ दिनमै २,००० भन्दा बढी आक्रमण भएका छन्।

केही रिपोर्टअनुसार रुस अब एकै रातमा १,००० भन्दा बढी ड्रोन् र क्षेप्यास्त्र प्रक्षेपण गर्न सक्ने स्थितिमा छ।

 जटिल संकट आउन सक्छ

पूर्व गुप्तचर अधिकारी इभान स्तुपाक भन्छन्, “यदि युक्रेनले यिनको सामना गर्ने उपाय तत्काल फेला पारेन भने,  ठूलो संकट आउन सक्छ। यी ड्रोन् सैन्य संरचना मात्र होइन, सामान्य बासिन्दाको अपार्टमेन्ट र अफिसमा खस्दै छन्।”

ड्रोन् प्रविधिमा धेरै उन्नत नभए पनि यिनीहरू रुसको ठूलो संसाधन क्षमताको प्रतीक हुन्। जति धेरै ड्रोन्, त्यति नै युक्रेनी हवाई सुरक्षा प्रणाली थकाइन्छ। जसकारण युक्रेनले महँगो लडाकु विमान र एयर-टु-एयर मिसाइल प्रयोग गर्न बाध्य हुन्छ।

“यो स्रोतहरूको युद्ध हो”

“यो स्रोतहरूको युद्ध हो,” कीभस्थित सुरक्षा विश्लेषक सर्ही कूजन भन्छन्। “रुसले महँगो क्षेप्यास्त्र बनाउने प्रक्रिया गाह्रो भएपछि ड्रोन् निर्माणमा केन्द्रित भयो र सुधार गर्‍यो।”

कीभले आफ्नो आकाशको रक्षा गर्न मित्रराष्ट्रसँग थप सहयोग माग्दै आएको छ। राष्ट्रपति जेलेंस्कीले ‘प्याट्रियट’ मिसाइल मात्र होइन, अन्य विविध सुरक्षा प्रणालीको समेत आग्रह गर्दै आएका छन्।

गत बिहीबार बेलायतले युक्रेनलाई ५,००० भन्दा बढी हवाई सुरक्षा मिसाइल उपलब्ध गराउने घोषणा गर्‍यो। कीभले आगामी महिनाहरूमा यस्ता सम्झौता थप बढाउने अपेक्षा राखेको छ।