काठमाडौं / नेपाली लोकसंगीत र विशेषगरी तीज पर्वजस्ता सांस्कृतिक अवसरका नाममा सार्वजनिक भइरहेका विकृतिपूर्ण र अपाच्य गीतविरुद्ध देशका अग्रणी संगीतकर्मीहरू बिहीबार गृह मन्त्रालय पुगेका छन्।

राष्ट्रिय लोक तथा दोहोरीगीत प्रतिष्ठानको नेतृत्वमा पुगेको टोलीले गृहमन्त्री रमेश लेखकलाई भेट गर्दै सांगीतिक क्षेत्रको गिरावट रोक्न राज्यको प्रत्यक्ष हस्तक्षेप आवश्यक भएको स्पष्ट सन्देश दिएको छ।

प्रतिष्ठानकी अध्यक्ष रिता थापा मगरका अनुसार गीत-संगीतको नाममा सामाजिक मर्यादा विपरीत प्रस्तुतिहरू दिनानुदिन बढ्दै गएको, खासगरी तीज लक्षित केही गीतहरूले नेपाली लोक संस्कृतिमाथि आघात पुर्‍याएको भन्दै अब यसमा कानुनी रूपमा रोक लगाइनु पर्नेमा जोड दिइएको छ।

गृहमन्त्रीसहित उच्च प्रहरी अधिकारीसँग छलफल

भेटका क्रममा प्रहरी महानिरीक्षक (IGP) दीपक थापा, प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षक (AIG) दानबहादुर कार्की, तथा साइबर ब्युरो प्रमुख डीआईजी नबिन्द अर्याल लगायत उच्च अधिकारीहरू पनि सहभागी थिए। रिता थापा मगरका अनुसार गृहमन्त्रीले स्वयं सबै निकायलाई छलफलका लागि बोलाएका थिए र सबै पक्षले संगीतकर्मीहरूको मागप्रति सकारात्मक प्रतिक्रिया दिएका थिए।

“हामीले लोकदोहोरी र पर्व विशेष गीतमा देखिएको अश्लीलता र भड्किलोपनको विषय उठायौं। गृहमन्त्रीले सहयोग गर्न तत्पर रहेको प्रतिक्रिया दिनुभयो,” रिता थापाले सेतोपाटीसँग भनिन्।

साइबर ब्युरोमा ‘फोकल पर्सन’ तोकिने

गृहमन्त्री लेखकले अबदेखि गीत-संगीत र कलासंस्कृतिमा देखिने साइबर अपराध तथा विकृति नियन्त्रणका लागि प्रहरीको साइबर ब्युरोमा विशेष फोकल पर्सन तोकिने जानकारी दिए। उनले यस्तो अभिव्यक्ति दिए:

“यदि कुनै गीत वा सामग्री सामाजिक सद्भाव भङ्ग गर्ने, व्यक्तिविशेष वा समुदायमाथि अपमानजनक हुने खालको छ भने, त्यसलाई साइबर ब्युरोमा उजुरी गर्नुपर्छ। घृणा फैलाउने र जातीय, भाषिक, धार्मिक वा क्षेत्रीय विभाजन निम्त्याउने कुनै पनि सामग्रीप्रति कडा निगरानी हुनेछ।”

अब चेतावनी होइन, कानुनी प्रक्रिया

राष्ट्रि‍य लोक तथा दोहोरीगीत प्रतिष्ठानका पदाधिकारीहरूका अनुसार, विगतमा अपाच्य गीत ल्याउनेहरूलाई उनीहरूले मौखिक रूपमा सम्झाउने प्रयास गरेका थिए। कतिपयले गल्ती स्वीकारेर आफ्ना सामग्री हटाए पनि केहीले उल्टै अपमानजनक व्यवहार देखाएको भन्दै अब प्रतिष्ठानले साइबर ब्युरोमा विधिवत् उजुरी दर्ता गर्ने निर्णय गरेको हो।

“अघिल्लो दिनसम्म हामी सम्झाउँथ्यौं, तर केहीले उल्टै चुनौती दिने व्यवहार गरे। त्यसैले अब प्रहरी प्रशासनकै ढोका ढकढकाउनुपरेको हो,” रिता थापाले भनिन्, “अबदेखि अपाच्य शब्द, अश्लील दृश्यसहितका गीतविरुद्ध कानुनअनुसार कारबाही हुनेछ।”

पुराना गुनासा र नयाँ प्रतिबद्धता

प्रतिष्ठानका पूर्वअध्यक्ष बद्री पंगेनीले यसअघि पनि मन्त्रालयसम्म पुगेका प्रयासहरू स्मरण गर्दै यसपटक भने कार्यान्वयनमा आशावादी रहेको बताए।

“हामीले धेरैपटक आवाज उठायौं, तर हरेकपटक आश्वासन मात्र पाइन्थ्यो। यसपटक भने गम्भीरता देखिएको छ,” उनले भने।

भविष्यमा सक्रिय निगरानी र कारबाहीको प्रतिबद्धता

राष्ट्रि‍य लोक तथा दोहोरीगीत प्रतिष्ठान, रोयल्टी संकलन समाजका अध्यक्ष सुरेश अधिकारीसहितका चर्चित संगीतकर्मीहरूले लोकसंस्कृतिमा मौलिकता र मर्यादा कायम राख्न राज्य, प्रहरी, र सम्पूर्ण सञ्चारमाध्यमको समन्वयमा सकारात्मक वातावरण निर्माण गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

सांस्कृतिक पर्व र लोकसंगीतमा देखिएको विकृति र अपमानजनक प्रवृत्तिको विरुद्ध संगीतकर्मीहरूको यो कदमले अब राज्य तहमा कानुनी निगरानी र कारबाहीको बाटो खुल्ने विश्वास लिइएको छ। गृहमन्त्रीको प्रत्यक्ष संलग्नतामा भएको छलफलले नेपाली सांस्कृतिक संरक्षणतर्फ एउटा नयाँ मोड लिएको छ।