वासिङ्टन, जेरुसेलम, इस्तानबुल, अक्टोबर २३, २०२६। मध्यपूर्वमा जारी सैन्य तनाव थप जटिल बन्दै गएको छ। इजरायलले प्यालेस्टाइनको कब्जामा रहेको वेस्ट बैंकमा व्यापक सैन्य कारबाहीको तयारी थालेको छ भने इरानमाथि अमेरिकी आर्थिक तथा सैन्य दबाब बढिरहेको छ। यमनका हुथी विद्रोहीहरूको आक्रमण र क्षेत्रीय असुरक्षाका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यसमेत तीव्र रूपमा बढेको छ।

इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले वेस्ट बैंकको हेब्रोन क्षेत्रमा भएको गोली हानाहानपछि सुरक्षा व्यवस्था कडा बनाउन र आवश्यक परे ठूलो सैन्य अभियान सञ्चालन गर्न सेनालाई निर्देशन दिएका छन्। उक्त घटनामा दुई इजरायली सैनिकको मृत्यु र तीन जना घाइते भएको इजरायली सेनाले जनाएको छ। जवाफी कारबाहीमा दुई प्यालेस्टिनी बन्दुकधारी मारिएका छन्।

घटनापछि हेब्रोनसहित वेस्ट बैंकका विभिन्न स्थानमा आवतजावतमा कडा प्रतिबन्ध लगाइएको छ। सुरक्षाकर्मीले चेकपोस्टहरूमा निगरानी बढाउनुका साथै शंकास्पद व्यक्तिहरूको खोजी र पक्राउ अभियान तीव्र बनाएका छन्। यसबाट सर्वसाधारणको दैनिक जीवन प्रभावित भएको र थप हिंसा भड्किन सक्ने चिन्ता बढेको छ।

उता, इरानको राजनीतिक नेतृत्व र सैन्य अवस्थाबारे पनि अन्तर्राष्ट्रिय चासो बढेको छ। इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड्ससँग सम्बन्धित सर्वोच्च नेताका प्रतिनिधि अब्दुल्लाह हाजी सादेघीले मोज्तबा खामेनी स्वस्थ रहेको र नेतृत्वको जिम्मेवारी सम्हालिरहेको दाबी गरेका छन्।

अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले इरानमाथि लगाइएको आर्थिक दबाबले उसको तेल निर्यात, ट्यांकर सञ्जाल र आर्थिक स्रोतमा गम्भीर क्षति पुर्‍याएको बताएका छन्। तर अमेरिकी दबाबकै कारण तेहरान आफ्नो सैन्य तथा आणविक नीतिबाट पछि हट्ने निश्चित नभएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

यसैबीच, टर्कीको इस्तानबुलमा आयोजित उच्चस्तरीय कूटनीतिक बैठकमा टर्की, साउदी अरब, इजिप्ट, पाकिस्तान, जर्मनी, फ्रान्स, बेलायत र इटालीका विदेशमन्त्रीहरूले क्षेत्रीय सुरक्षा, इरानको आणविक कार्यक्रम तथा हर्मुज जलमार्गको अवस्थाबारे छलफल गरेका छन्। युरोपेली मुलुकहरूले सैन्य समाधानभन्दा वार्तालाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

मध्यपूर्वको अर्को द्वन्द्वग्रस्त मुलुक यमनमा पनि लडाइँ चर्किएको छ। साउदी नेतृत्वको गठबन्धनले खामिस मुशैततर्फ हुथी विद्रोहीले प्रहार गरेको ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र बीचमै नष्ट गरेको जनाएको छ। यमनको सरकारी सेनाले पछिल्लो २४ घण्टामा आफ्ना कारबाहीबाट करिब ६२० हुथी लडाकु मारिएको वा लड्न नसक्ने अवस्थामा पुगेको दाबी गरेको छ। यद्यपि उक्त संख्याको स्वतन्त्र पुष्टि भएको छैन।

त्यस्तै, दक्षिणी लेबनानको बिन्त जबेल जिल्लास्थित बाराचित क्षेत्रनजिक इजरायली हवाई आक्रमण भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। यसले इजरायल र उसका क्षेत्रीय विरोधी समूहहरूबीचको तनाव अझ बढ्न सक्ने संकेत गरेको छ।

युद्धको प्रभाव विश्व अर्थतन्त्रमा समेत देखिन थालेको छ। शुक्रबार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल करिब ११७.३० अमेरिकी डलरसम्म पुगेको विवरण आएको छ भने अमेरिकी वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट तेलको मूल्य करिब १०३ डलर पुगेको बताइएको छ। साउदी अरबका ऊर्जा संरचनामाथि आक्रमणको जोखिम र हर्मुज जलमार्गमा जहाजहरूको आवागमन प्रभावित हुन सक्ने चिन्ताले बजारमा दबाब बढाएको छ।

मध्यपूर्वको तनाव अमेरिकी घरेलु राजनीतिमा समेत महत्वपूर्ण मुद्दा बनेको छ। नोभेम्बर ३ मा हुने मध्यावधि निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धि, महँगी र इरानसँगको द्वन्द्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको विदेश नीतिमाथि बहसका प्रमुख विषय बनेका छन्।

एकातिर युद्ध रोक्न कूटनीतिक प्रयास जारी छन् भने अर्कोतिर सैन्य गतिविधि झन् विस्तार हुँदै गएका छन्। तत्काल तनाव कम नभए मध्यपूर्वको संकटले ऊर्जा आपूर्ति, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र विश्व अर्थतन्त्रमा थप गम्भीर असर पार्न सक्ने चिन्ता बढेको छ।