नेपालमा एमसीसी परियोजनाको अनुदान निरन्तर हुने सम्भावना प्रबल, अमेरिकी अधिकारीहरूका सकारात्मक संकेत

१. परियोजना निरन्तरताबारे आत्मविश्वास देखिएको छ

• अमेरिकी दूतावास र मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेशन (एमसीसी) अधिकारीहरूको अनौपचारिक कुराकानी र विज्ञप्तिले नेपालमा एमसीसी परियोजना निरन्तर हुने विश्वास बढाएको छ।

• अर्थ मन्त्रालय र प्रधानमन्त्री कार्यालयले एमसीसीलाई रोकिएको नभई अघि बढिरहेको संकेत पाएका छन्।

२. पूर्व सूचना अनुसार अन्योल भए पनि अब आशा पलाएको छ

• वैशाखमा अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पद्वारा स्थापना गरिएको ‘डिपार्टमेन्ट अफ गभर्मेन्ट इफिसियन्सी (DoGE)’ ले एमसीसी खारेज गर्ने तयारी गरिरहेको समाचार आएपछि अन्योल उत्पन्न भएको थियो।

• तर मार्चमा एमसीसीले नेपाललाई केही महत्त्वपूर्ण खरिद र कार्यालय सञ्चालन गर्न अनुमति दिएको थियो।

३. अमेरिकी अधिकारीहरूसँग उच्च तहमा भएका छलफल

• अमेरिकी राजदूत डीन थमसनले दुईपटक प्रधानमन्त्री केपी ओलीसँग भेट गरेका थिए। दोस्रोपटक उनले एमसीसी निरन्तर हुनसक्ने स्पष्ट संकेत दिएका थिए।

• अमेरिकास्थित नेपाली राजदूत लोकदर्शन रेग्मीले अमेरिकी सहायक मन्त्री सोहन दासगुप्तासँग भेट गरी सकारात्मक प्रतिक्रिया पाएका थिए।

४. अहिले पनि भुक्तानी जारी, नेपाललाई असर नगर्ने विश्वास

• एमसीसीले नेपालमा सृजना भएका दायित्वअनुसार अहिले पनि रकम पठाइरहेको छ।

• एक स्रोतका अनुसार सन् २०२६ को बजेट कटौतीले नेपाललाई असर नपर्ने, किनकि अधिकांश रकम पहिल्यै विनियोजन भइसकेको छ।

५. अमेरिकी दूतावासको विज्ञप्तिमा सकारात्मक भाषा

• दूतावासले एमसीसी कार्यक्रम पारदर्शिता, सुशासन, प्राथमिकता र जोखिम व्यवस्थापनलाई ध्यानमा राखी अघि बढिरहेको जनाएको छ।

• साथै, ‘पोटेन्सियल न्यू अब्लिगेसन्स’ (सम्भावित नयाँ प्रतिबद्धता) भन्ने शब्दले नयाँ ठेक्काको संकेत दिन्छ।

६. ९० दिने रोकको समयमा पनि अपवादस्वरूप नेपाललाई अनुमति

• अमेरिकी विदेश मन्त्रालयको ९० दिने सहायता पुनरावलोकन अवधिमा पनि नेपाललाई एमसीसी कार्यक्रम निरन्तर गर्न अपवाद दिइएको थियो।

७. बजेट कटौती भए पनि नेपाललाई असर छैन

• सन् २०२६ को एमसीसी बजेटमा कटौती गरेर २२ करोड डलर मात्र प्रस्ताव गरिएको थियो।

• तर नेपाललाई दिइने अधिकांश रकम पहिल्यै स्वीकृत भइसकेको हुँदा असर नपर्ने पुष्टि गरिएको छ।

८. हालसम्मको प्रगति

• दमौली (तनहुँ), रातमाटे (नुवाकोट) र नवलपरासीमा सबस्टेसनको ठेक्का भइसकेको छ।

• न्यू बुटवल–भारतीय सीमा १८ किमिको प्रसारण लाइनको पनि ठेक्का सम्झौता सम्पन्न भएको छ।

• बाँकी २९७ किमी प्रसारण लाइनका लागि बोलपत्र मूल्यांकन अन्तिम चरणमा पुगेको छ।

९. बजेट अभाव भएपछि थप ५ करोड डलर स्वीकृति

• टेन्डर लागत बढी भएकाले अमेरिकी संसदले थप ५ करोड डलर (करिब ७ अर्ब) स्वीकृत गरेको छ।

१०. परियोजनाको समयसीमा

• १३ भदौ २०८० मा एमसीसी परियोजना कार्यान्वयनमा आएको हो।

• अब बाँकी ३ वर्ष २ महिना ११ दिनभित्र सबै कार्य सम्पन्न नगरे अनुदान फिर्ता जानेछ।

११. अनुदान तथ्याङ्क

• सन् २०२३–२४ सम्ममा ४७ करोड १३ लाख डलर (६६ अर्ब रुपैयाँ) को दायित्व सृजना भइसकेको छ।

• कुल अनुदान ५५ करोड डलर भए तापनि नेपालले १९ करोड ७० लाख डलर योगदान गर्ने प्रतिबद्धता गरेको छ।

१२. एमसीसीको पृष्ठभूमि

• एमसीसी अमेरिकी कंग्रेसद्वारा २००४ मा स्थापना गरिएको अमेरिकी वैदेशिक सहायता संस्था हो।

• नेपालमा सन् २०११ बाट चासो देखाएको र २०१७ मा कम्प्याक्टमा हस्ताक्षर गरिएको थियो।

• ५० करोड डलरको अनुदानमा चीनको बीआरआईको असरलाई प्रतिस्पर्धा गर्न भूमिका खेलेको मानिएको छ।