वासिङ्टन/कोपेनहेगन, सेप्टेम्बर १८, २०२६ / अमेरिका, डेनमार्क र ग्रीनल्यान्डले आर्कटिक तथा उत्तर अटलान्टिक क्षेत्रको सुरक्षा थप मजबुत बनाउने नयाँ सुरक्षा सम्झौतामा सहमति जनाएका छन्। औपचारिक सम्झौतामा आगामी साता संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाका क्रममा हस्ताक्षर हुने अपेक्षा गरिएको छ र त्यसपछि आवश्यक संसदीय प्रक्रिया पूरा भएपछि मात्र कार्यान्वयनमा आउनेछ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सम्झौताले अमेरिकालाई ग्रीनल्यान्डको सुरक्षा सम्बन्धमा “स्थायी नियन्त्रण” र आवश्यक सैन्य पहुँच दिने दाबी गरेका छन्। उनका अनुसार अमेरिकी प्रतिद्वन्द्वी मुलुकलाई ग्रीनल्यान्डमा सैन्य उपस्थिति स्थापना गर्न वा अमेरिकी सुरक्षामा असर पार्न सक्ने संवेदनशील क्षेत्रमा लगानी गर्न रोक लगाइनेछ। अमेरिकी अधिकारीहरूले पनि सम्झौताअन्तर्गत अमेरिकालाई दीर्घकालीन सैन्य पहुँच, उडान अधिकार र आवश्यक थप सैन्य संरचना विकास गर्ने अधिकार रहने बताएका छन्। तर सम्झौताको पूर्ण आधिकारिक पाठ अहिलेसम्म सार्वजनिक गरिएको छैन।

डेनमार्ककी प्रधानमन्त्री मेटे फ्रेडरिक्सेनले भने सम्झौताले आर्कटिक र उत्तर अटलान्टिक क्षेत्रमा साझा सुरक्षा बलियो बनाउने बताउँदै यसले डेनमार्कको सार्वभौमिकता, क्षेत्रीय अखण्डता र ग्रीनल्यान्डका जनताको आत्मनिर्णयको अधिकारलाई मान्यता दिने स्पष्ट पारेकी छन्। ग्रीनल्यान्ड सरकारका अध्यक्ष जेन्स–फ्रेडरिक निल्सेनले पनि सम्झौताले ग्रीनल्यान्डको सुरक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यमा उसको हितलाई संरक्षण गर्ने बताएका छन्।

यो समझदारी ट्रम्पले महिनौँदेखि ग्रीनल्यान्ड अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण रहेको भन्दै त्यहाँ अमेरिकी नियन्त्रण बढाउनुपर्ने धारणा सार्वजनिक गरेपछि विकसित भएको हो। उनका यसअघिका अभिव्यक्तिमा ग्रीनल्यान्ड प्राप्त गर्न सैन्य विकल्पसमेत अस्वीकार नगरिएको कारण डेनमार्क र अन्य NATO सहयोगीहरूमा विवाद उत्पन्न भएको थियो। नयाँ सम्झौताले भने ग्रीनल्यान्डलाई अमेरिकी भूभाग बनाउने नभई डेनमार्कको सार्वभौमिकता कायम राख्दै अमेरिकी सैन्य तथा सुरक्षा भूमिका विस्तार गर्ने ढाँचा तय गरेको देखिन्छ।

ग्रीनल्यान्डमा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति नयाँ भने होइन। सन् १९५१ को अमेरिका–डेनमार्क रक्षा सम्झौता र त्यसलाई सन् २००४ मा संशोधन गरिएको व्यवस्थाअन्तर्गत अमेरिकाले लामो समयदेखि त्यहाँ सैन्य गतिविधि गर्दै आएको छ। अहिले पनि उत्तरपश्चिमी ग्रीनल्यान्डस्थित Pituffik Space Base अमेरिकी तथा NATO को मिसाइल चेतावनी र आर्कटिक सुरक्षा प्रणालीको महत्वपूर्ण केन्द्र हो। सन् २००४ को व्यवस्थाले अमेरिकी सैन्य गतिविधिमा महत्वपूर्ण परिवर्तन गर्दा डेनमार्क र ग्रीनल्यान्डसँग परामर्श गर्ने प्रावधानसमेत राखेको थियो।

ग्रीनल्यान्डको रणनीतिक भौगोलिक अवस्थिति र दुर्लभ खनिज स्रोतका कारण अमेरिका, रूस र चीनबीच बढ्दो आर्कटिक प्रतिस्पर्धामा यसको महत्व अझ बढेको छ। तर नयाँ सम्झौताले पुरानो रक्षा व्यवस्थालाई ठीक कुन–कुन क्षेत्रमा परिवर्तन गर्नेछ भन्ने विषय सम्झौताको आधिकारिक पाठ सार्वजनिक भएपछि मात्र स्पष्ट हुनेछ।