टोकियो / जापानको राजधानी टोकियोसँग जोडिएको चिबा प्रिफेक्चरमा परेको कीर्तिमानी मुसलधारे वर्षापछि आएको बाढी र डुबानमा परी कम्तीमा आठ जनाको मृत्यु भएको छ। भीषण वर्षाले सडक, रेलमार्ग र विद्युत् पूर्वाधार डुबाउँदा टोकियोको प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय प्रवेशद्वार नारिता अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा करिब सात हजार यात्रु रातभर अलपत्र परेका छन्।

बिहीबार दिउँसोदेखि सुरु भएको अत्यधिक वर्षाले चिबाका विभिन्न भागमा बाढी, डुबान र पहिरोको जोखिम तीव्र बनाएको छ। केही स्थानमा २४ घण्टाभित्र ३६७ मिलिमिटर वर्षा मापन गरिएको छ। यो सन् २०१३ को अक्टोबरमा कायम भएको ३०९ मिलिमिटरको अघिल्लो २४ घण्टे स्थानीय रेकर्डभन्दा धेरै हो। चिबा सिटीमा १२ घण्टामै ३४८ मिलिमिटर वर्षा परेको थियो, जुन त्यहाँ सामान्यतया पूरै अगस्ट महिनामा पर्ने वर्षाको झण्डै तीन गुणा बराबर हो।

जापान मौसम विज्ञान एजेन्सी (JMA) ले अवस्था असाधारण र अत्यन्त खतरनाक बनेपछि चिबाका विभिन्न नगरपालिकाका लागि बिहीबार लेभल–५ आपतकालीन चेतावनी जारी गरेको थियो। यो जापानको उच्चतम मौसम तथा विपद् सतर्कता तह हो, जसले नागरिकलाई तत्काल आफ्नो ज्यान जोगाउने उपाय अपनाउन आग्रह गर्छ। शुक्रबार बिहान वर्षा केही कमजोर भएपछि धेरै स्थानको चेतावनी लेभल–४ वा त्यसभन्दा तल झारिएको भए पनि बाढी, नदीको बहाव र पहिरोको जोखिम कायमै रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

जापानी अधिकारीहरूका अनुसार मृत्यु हुनेमध्ये केही बाढीले डुबाएका सडक र सवारीसाधनमा फसेका थिए। साकुरा सिटीमा ६६ वर्षीया एक महिला पानीमा डुबेको कारभित्र फसेपछि मृत्यु भएको थियो भने इचिकावामा ६० देखि ७० वर्ष उमेर समूहका एक पुरुषको शव बाढीग्रस्त सडकमा फेला परेको थियो। अन्य पीडितहरू चिबाका विभिन्न सहरमा सडक तथा डुबान प्रभावित क्षेत्रमा भेटिएका थिए। पछिल्लो विवरणअनुसार मृतक संख्या आठ पुगेको छ।

चिबाका गभर्नर तोशिहितो कुमागाइले यो विपद्लाई आफूले अहिलेसम्म सामना गरेका विपद्भन्दा फरक र अत्यन्त असामान्य अवस्था भएको बताएका छन्। उनले उद्धार तथा मानिसको ज्यान बचाउने कार्यलाई पहिलो प्राथमिकता दिइएको उल्लेख गरेका छन्। प्रभावित क्षेत्रमा जापानको ग्राउन्ड सेल्फ–डिफेन्स फोर्ससहित आपतकालीन उद्धार टोली परिचालन गरिएको छ।

अत्यधिक वर्षाका कारण चिबाको विद्युत् सबस्टेसनसमेत डुबानमा पर्दा शुक्रबार बिहानसम्म २० हजारभन्दा बढी घरमा विद्युत् सेवा अवरुद्ध भएको थियो। वर्षाको उत्कर्षका बेला विद्युत् अवरुद्ध हुने घरको संख्या करिब ६८ हजारसम्म पुगेको थियो। करिब १३ हजार घरमा ग्यास आपूर्तिसमेत अस्थायी रूपमा प्रभावित भएको बताइएको छ।

बाढीका कारण दर्जनौँ घरभित्र पानी पसेको छ भने सडकमा पार्क गरिएका तथा गुडिरहेका सवारीसाधन पानीमा डुबेका दृश्य जापानी सञ्चारमाध्यमले सार्वजनिक गरेका छन्। इचिकावा, काशिवा, साकुरा, ओआमिशिरासातो लगायतका क्षेत्र सबैभन्दा बढी प्रभावित भएका छन्। रेलमार्गका केही भागसमेत पानीमा डुबेका कारण विभिन्न रेल सेवा स्थगित गरिएको छ भने चिबाका केही प्रमुख राजमार्ग बन्द गरिएका छन्।

नारिता विमानस्थलमा रातभर सात हजार यात्रु

अत्यधिक वर्षाले नारिता विमानस्थल जोड्ने सडक र रेल यातायात प्रभावित भएपछि बिहीबार राति करिब ७,००० यात्रु विमानस्थलमै बस्न बाध्य भएका थिए। विमानस्थल प्रशासनले उनीहरूलाई स्लीपिङ ब्याग, पानी र खानेकुरा वितरण गरेको थियो। होटल र यातायातको अभावका कारण धेरै यात्रुले टर्मिनल भवनमै रात बिताएका थिए।

शुक्रबार बिहान केही रेल सेवा पुनः सञ्चालन भएपछि यात्रुहरू क्रमशः विमानस्थलबाट बाहिरिन थालेका छन्। नारिता विमानस्थल प्रशासनले अधिकांश उडान नियमित सञ्चालन हुने अपेक्षा गरेको छ। जापान एयरलाइन्सले केही उडान ढिलो हुन सक्ने भए पनि व्यापक रूपमा उडान रद्द हुने अवस्था नदेखिएको जनाएको छ।

यसैगरी सोगा रेल स्टेसनमा रातभर फसेका करिब चार हजार मानिसलाई उद्धार गर्न जापानको सेल्फ–डिफेन्स फोर्सले बस परिचालन गरेको थियो। चिबाका सरकारी भवन तथा अस्थायी आश्रयस्थलमा पनि सयौँ मानिसले रात बिताएका छन्।

शुक्रबार स्थानीय समय बिहान ११ बजेसम्म चिबा क्षेत्रमा करिब १ लाख २ हजार ६०० मानिसका लागि निकासी आदेश कायम रहेको स्थानीय अधिकारीहरूको विवरणमा उल्लेख छ। वर्षा केही कम भए पनि जमिन अत्यधिक भिजिसकेको र नदी तथा खोलामा पानीको सतह उच्च रहेकाले पहिरो तथा अचानक बाढीको खतरा अझै टरेको छैन।

किन भयो यति ठूलो वर्षा ?

जापान मौसम विज्ञान एजेन्सीका अनुसार पूर्वी जापानतर्फ प्रवेश गरेको तातो र अत्यधिक आर्द्र हावा माथिल्लो वायुमण्डलको चिसो हावासँग मिसिँदा वातावरण अत्यन्त अस्थिर बनेको थियो। त्यसले छोटो अवधिमै शक्तिशाली वर्षा गराउने बादलहरू लगातार विकास गराएको र चिबामा असाधारण मात्रामा पानी परेको मौसमविद्हरूको विश्लेषण छ।

यो घटना जापान र पूर्वी एसियामा लगातार देखिएका शक्तिशाली मौसमी प्रणालीहरूको श्रृंखलाकै बीचमा आएको हो। केही दिनअघि टाइफुन डोल्फिन जापानको ओकिनावा हुँदै चीन पुगेको थियो। त्यसले ओकिनावामा हजारौँ भवनको विद्युत् सेवा काटेको थियो भने चीनमा दस लाखभन्दा बढी मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको थियो। डोल्फिन सन् २०२६ मा चीनमा अवतरण गर्ने सबैभन्दा शक्तिशाली टाइफुन बनेको थियो।

त्यसपछि ट्रपिकल स्टर्म चान–होम ले जापानका केही क्षेत्रमा वर्षा, रुख ढल्ने, विद्युत् अवरोध र यातायात प्रभावित गरेको थियो। उक्त आँधीका कारण कम्तीमा सात जना घाइते भएका थिए र दशौँ हजार घरको विद्युत् सेवा प्रभावित भएको थियो।

उता फिलिपिन्समा पनि दक्षिणपश्चिमी मनसुनका कारण भारी वर्षा र बाढीको जोखिम बढेपछि शुक्रबार मनिलासहित विभिन्न प्रान्तमा सरकारी कार्यालय र कक्षाहरू स्थगित गरिएको छ।

पूर्वी एसियामा यस वर्ष शक्तिशाली आँधी र चरम वर्षाका घटना लगातार देखिँदै आएका छन्। टाइफुन डोल्फिनले चीनका १३ वटा मौसम केन्द्रमा दैनिक वर्षाको पुरानो रेकर्ड तोडेको थियो। मौसम तथा जलवायु विज्ञहरूले समुद्री सतहको बढ्दो तापक्रम, बढी आर्द्रता र एल निनो अवस्थाले यस क्षेत्रका उष्णकटिबन्धीय आँधीलाई लामो समय सक्रिय राख्न र ठूलो परिमाणमा वर्षा गराउन सहयोग गरिरहेको बताएका छन्।

जापानी अधिकारीहरूले चिबा र आसपासका बासिन्दालाई वर्षा कम हुँदैमा खतरा समाप्त भएको नठान्न, नदी तथा खोला नजिक नजान, डुबान भएको सडकमा सवारी नचलाउन र स्थानीय निकायले जारी गर्ने निकासी तथा सुरक्षा सूचनालाई तत्काल पालना गर्न आग्रह गरेका छन्।