दक्षिण अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो देश ब्राजिलमा सम्पन्न राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा वर्तमान राष्ट्रपति लुइज इनासियो लुला दा सिल्भाले ऐतिहासिक विजय हासिल गरेका छन्। ८० वर्षीय लुला दक्षिणपन्थी प्रतिद्वन्द्वी फ्लाभियो बोल्सोनारोलाई पराजित गर्दै चौथोपटक राष्ट्रपति निर्वाचित भएका हुन्। पहिलो चरणको निर्वाचनमा पछाडि परेका लुलाले दोस्रो चरणमा परिणाम उल्ट्याउँदै ब्राजिलको राजनीतिक इतिहासमा नयाँ कीर्तिमान कायम गरेका छन्।

अक्टोबर २५ मा सम्पन्न दोस्रो चरणको मतदानमा लुलाले ५१.७९ प्रतिशत मत प्राप्त गर्दा उनका प्रतिद्वन्द्वी फ्लाभियो बोल्सोनारोले ४८.२१ प्रतिशत मत प्राप्त गरेका छन्। दुई उम्मेदवारबीच करिब ४४ लाख ३० हजार मतको अन्तर रहेको छ। अक्टोबर ४ मा सम्पन्न पहिलो चरणको निर्वाचनमा भने बोल्सोनारोले ४७.०३ प्रतिशत र लुलाले ४५.१६ प्रतिशत मत प्राप्त गरेका थिए। पहिलो चरणमा पराजित भएका उम्मेदवारले दोस्रो चरणमा विजय हासिल गरेको ब्राजिलको आधुनिक राष्ट्रपतीय निर्वाचन इतिहासमै यो पहिलो घटना भएको बताइएको छ।

निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक भएपछि साओ पाउलोमा हजारौँ समर्थकलाई सम्बोधन गर्दै लुलाले ब्राजिलका जनताले लोकतन्त्रको रक्षा गरेको बताएका छन्। उनले आफ्नो विजयलाई केवल राजनीतिक दलको सफलता नभई लोकतान्त्रिक व्यवस्था, सामाजिक न्याय र आमनागरिकको अधिकारको पक्षमा आएको जनादेशका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। विजयपछि उनका समर्थकहरूले देशका विभिन्न सहरमा झन्डा फहराउँदै उत्सव मनाएका छन्।

लुलाले यसअघि सन् २००३ देखि २०१० सम्म दुई कार्यकाल ब्राजिलको नेतृत्व गरेका थिए। सन् २०२२ मा पूर्वराष्ट्रपति जायर बोल्सोनारोलाई पराजित गर्दै पुनः सत्तामा फर्किएका उनी यसपटक चौथोपटक निर्वाचित भएका हुन्। मजदुर आन्दोलनबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा उदाएका लुला सामाजिक सुरक्षा, गरिबी न्यूनीकरण र श्रमिक अधिकारका पक्षधर नेताका रूपमा चिनिन्छन्।

उता, पराजित उम्मेदवार फ्लाभियो बोल्सोनारोले निर्वाचन परिणामलाई अविश्वसनीय भन्दै स्वीकार गर्न अस्वीकार गरेका छन्। उनले मतदानको समय थपिएको विषयमा प्रश्न उठाउँदै निर्वाचन रद्द गर्न माग गरेका छन्। खराब मौसम तथा यातायात अवरोधका कारण केही स्थानमा मतदान अवधि दुई घण्टा थपिएको थियो। यद्यपि उक्त व्यवस्था दुवै उम्मेदवारका चुनावी अभियानको अनुरोधपछि गरिएको निर्वाचन अधिकारीहरूको भनाइ छ। बोल्सोनारोको आरोप पुष्टि गर्ने स्वतन्त्र प्रमाण सार्वजनिक भएको छैन।

फ्लाभियो पूर्वराष्ट्रपति जायर बोल्सोनारोका छोरा हुन्। सन् २०२२ को निर्वाचनमा पराजित भएपछि सत्ता उल्ट्याउने षड्यन्त्र रचेको अभियोगमा जायर बोल्सोनारोलाई अदालतले २७ वर्षभन्दा बढी कैद सजाय सुनाएको थियो। अहिले उनका छोराले समेत निर्वाचन परिणाम अस्वीकार गरेपछि ब्राजिलमा राजनीतिक ध्रुवीकरण र संवैधानिक प्रक्रियाको सम्मानबारे बहस चर्किएको छ।

लुलाको विजयमा कम आय भएका नागरिक, महिला मतदाता, उत्तरपूर्वी ब्राजिलका समुदाय र सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमका समर्थकहरूको भूमिका महत्त्वपूर्ण रहेको विश्लेषण गरिएको छ। पहिलो चरणपछि उनले चुनावी प्रचारलाई तीव्र बनाउँदै डिजिटल अभियान, स्थानीय जनसम्पर्क र मतदाता परिचालनमा विशेष ध्यान दिएका थिए। सामाजिक सञ्जाल र ह्वाट्सएपमार्फत सञ्चालन गरिएको प्रचार अभियानले पनि दोस्रो चरणको परिणाममा प्रभाव पारेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

पछिल्लो समय ल्याटिन अमेरिकाका विभिन्न मुलुकमा दक्षिणपन्थी राजनीतिक शक्तिहरूले सफलता हासिल गरिरहेका बेला ब्राजिलमा वामपन्थी लुलाको पुनर्विजयलाई क्षेत्रीय राजनीतिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिएको छ। विशेषगरी अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग नजिक मानिने दक्षिणपन्थी शक्तिहरूको प्रभाव विस्तार भइरहेका बेला आएको यो परिणामले दक्षिण अमेरिकी राजनीतिक समीकरणमा नयाँ बहस सुरु गराएको छ।

यद्यपि लुलाको आगामी कार्यकाल चुनौतीरहित भने छैन। संसद्मा दक्षिणपन्थी शक्तिहरूको प्रभाव, आर्थिक असमानता, महँगी, रोजगारी, सार्वजनिक सुरक्षा, भ्रष्टाचार र सामाजिक विभाजन उनका प्रमुख चुनौती हुनेछन्। निर्वाचनमा बोल्सोनारोले प्राप्त गरेको ठूलो मतसंख्याले समेत ब्राजिलको समाज राजनीतिक रूपमा गहिरो विभाजित रहेको देखाउँछ।

ब्राजिलको यो निर्वाचनले पहिलो चरणको अग्रता नै अन्तिम विजयको ग्यारेन्टी नहुने सन्देश दिएको छ। एकातिर ८० वर्षको उमेरमा लुलाले चौथोपटक राष्ट्रपति निर्वाचित भएर इतिहास रचेका छन् भने अर्कोतिर बोल्सोनारोले परिणाम अस्वीकार गरेपछि निर्वाचनपछिको राजनीतिक वातावरण थप संवेदनशील बनेको छ। अब ब्राजिलको ध्यान नयाँ सरकारको कार्यकाल, विपक्षीको कानुनी चुनौती, राजनीतिक स्थिरता र लोकतान्त्रिक संस्थाहरूको भूमिकातर्फ केन्द्रित हुने देखिएको छ।