काठमाडौं । नेपालमा मनसुन प्रणाली आजदेखि थप सक्रिय भएसँगै आगामी केही दिन देशका अधिकांश क्षेत्रमा व्यापक वर्षा हुने मौसमविद्हरूले बताएका छन्। जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार बंगालको खाडीबाट विकसित भएको न्यूनचापीय प्रणाली र मनसुनी वायुको प्रभावका कारण विशेषगरी आज साँझदेखि मंगलबारसम्म वर्षा अत्यधिक हुने सम्भावना रहेको छ। विभागले केही स्थानमा भारी, धेरै भारीदेखि अति भारी वर्षा हुन सक्ने भन्दै उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ।

मौसमविद्हरूका अनुसार आगामी साउन ५ गतेसम्म मनसुन निकै सक्रिय रहने देखिएको छ। विशेषगरी रातिको समयमा वर्षा अझ तीव्र हुने भएकाले पहाडी तथा नदी आसपासका क्षेत्रमा बाढी, पहिरो, डुबान र भूक्षयको जोखिम उल्लेख्य रूपमा बढ्ने चेतावनी दिइएको छ।

कुन प्रदेशमा बढी वर्षा हुने सम्भावना ?

विभागका अनुसार आज दिउँसोदेखि देशभर आंशिकदेखि सामान्य बदली रहनेछ। कोशी, वाग्मती र गण्डकी प्रदेशका हिमाली क्षेत्रमा धेरै स्थानमा तथा लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिमका हिमाली क्षेत्रमा केही स्थानमा मेघगर्जन, चट्याङसहित वर्षा तथा उच्च हिमाली क्षेत्रमा हिमपातसमेत हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

पहाडी तथा तराईका अधिकांश जिल्लामा पनि मेघगर्जनसहित मध्यम वर्षा हुने सम्भावना रहेको छ। विशेषगरी कोशी, वाग्मती, गण्डकी, लुम्बिनी तथा सुदूरपश्चिमका केही स्थानमा धेरै भारीदेखि अति भारी वर्षा हुन सक्ने भएकाले नदी, खोला र पहिरो प्रभावित क्षेत्रमा विशेष सावधानी अपनाउन विभागले आग्रह गरेको छ।

मधेस प्रदेशका अधिकांश भागमा अन्य क्षेत्रको तुलनामा कम वर्षा हुने सम्भावना देखिए पनि केही स्थानमा भने मेघगर्जनसहित वर्षा हुन सक्ने जनाइएको छ।

मौसमविद्हरूको विश्लेषण

जलवायुविज्ञ धर्मराज उप्रेतीका अनुसार बंगालको खाडीमा बनेको न्यूनचापीय प्रणालीका कारण आगामी एक सातासम्म नेपालभर मनसुनी गतिविधि सक्रिय रहनेछ। उनका अनुसार मध्यपहाडी क्षेत्रमा राम्रो वर्षा हुने सम्भावना छ भने जनकपुर आसपासका केही भूभागमा तुलनात्मक रूपमा कम वर्षा हुन सक्छ।

त्यस्तै मौसमविद् विनोद पोखरेलले पश्चिम नेपालका धेरै जिल्ला तथा कोशी प्रदेशका पूर्वी क्षेत्रमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार आजदेखि सुरु हुने तीव्र वर्षा तीनदेखि चार दिनसम्म निरन्तर रहने देखिएको छ।

वर्षाको मापन कसरी गरिन्छ ?

जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार—

• १० मिलिमिटरसम्म : हल्का वर्षा
• १०–५० मिलिमिटर : मध्यम वर्षा
• ५०–१०० मिलिमिटर : भारी वर्षा
• १००–२०० मिलिमिटर : धेरै भारी वर्षा
• २०० मिलिमिटरभन्दा बढी : अति भारी वर्षा

वर्षाले ६ प्रमुख राजमार्ग प्रभावित

लगातारको वर्षासँगै देशका विभिन्न स्थानमा बाढी, पहिरो, ढुङ्गा खस्ने र हिलो जम्ने घटनाले यातायातसमेत प्रभावित बनेको छ। नेपाल प्रहरीका अनुसार शुक्रबार साँझसम्म कम्तीमा ६ वटा प्रमुख राजमार्गमा पूर्ण अवरोध वा समय निर्धारण गरेर मात्रै सवारी सञ्चालन भइरहेको छ।

प्रहरीका अनुसार—

• बिपी राजमार्गको खुर्कोट–नेपालथोक–कटुन्जेबेँसी खण्डमा सम्भावित बाढीको जोखिमका कारण बेलुका ६ बजेदेखि बिहान ४ बजेसम्म सवारी सञ्चालन बन्द गरिएको छ।
• कान्तिलोकपथमा वर्षायामभर बेलुका ५ बजेदेखि बिहान ५ बजेसम्म सवारी आवागमन रोकिएको छ।
• मेची राजमार्ग (इलाम नगरपालिका–९ राजदुवाली) हिलोका कारण पूर्ण रूपमा बन्द छ।
• सालझण्डी–ढोरपाटन सडक अर्घाखाँचीको ढुङ्गेखोला क्षेत्रमा माथिबाट ढुङ्गा खसेपछि अवरुद्ध छ।
• अरनिको राजमार्ग सिन्धुपाल्चोकको जिरोकिलो र कोदारी–इकु खण्डमा पहिरो तथा लेदो खसेपछि पूर्ण रूपमा बन्द भएको छ।
• कालीगण्डकी करिडोर बागलुङको जैमिनी नगरपालिका–८ बेलबगर क्षेत्रमा पहिरोका कारण अवरुद्ध रहेको छ।

नेपाल प्रहरीले वर्षायाममा अनावश्यक यात्रा नगर्न, यात्रा गर्नै परे सडकको पछिल्लो अवस्था बुझेर मात्र निस्कन, नदी तथा खोलानजिक नजान र पहिरोको उच्च जोखिम भएका स्थानमा विशेष सावधानी अपनाउन सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेको छ।

उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह

मौसमविद्हरूका अनुसार आगामी केही दिनको वर्षाले पहाडी जिल्लामा पहिरो, तराईमा डुबान तथा नदी आसपासका क्षेत्रमा आकस्मिक बाढीको जोखिम बढाउन सक्छ। त्यसैले स्थानीय प्रशासन, सुरक्षा निकाय तथा सर्वसाधारणलाई मौसमको नियमित अद्यावधिक जानकारी पछ्याउँदै आवश्यक सावधानी अपनाउन आग्रह गरिएको छ। विशेषगरी रातिको समयमा हुने भारी वर्षालाई ध्यानमा राख्दै जोखिमयुक्त क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नागरिकलाई सतर्क रहन सुझाव दिइएको छ।