काठमाडौं, असार ५ । नेपाली लोकसंगीत, दोहोरी, भजन, तीजगीत, देउसी–भैलो, साहित्य, पत्रकारिता तथा सांस्कृतिक क्षेत्रका बहुआयामिक व्यक्तित्व राम प्रसाद खनाल लाई नेपाल सरकारअन्तर्गतको सांस्कृतिक संस्थानले विशेष सम्मान तथा अभिनन्दन गरेको छ।

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय मातहत रहेको सांस्कृतिक संस्थानको ५४औँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा काठमाडौंमा आयोजित विशेष समारोहमा खनाललाई नेपाली लोककला संरक्षण, संवर्द्धन, प्रवर्द्धन, दस्तावेजीकरण तथा पुस्तान्तरणमा सृजनशील कलामार्फत पुर्‍याएको उल्लेखनीय योगदानको उच्च मूल्यांकन गर्दै “हार्दिक आभार तथा सम्मानसहित अभिनन्दन” गरिएको हो।

कार्यक्रममा संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री खडक राज पौडेल ले सम्मानपत्र प्रदान गर्दै नेपाली कला, संस्कृति र लोकपरम्पराको संरक्षणमा जीवन समर्पित व्यक्तित्वहरूको योगदान राष्ट्रका लागि अमूल्य सम्पत्ति भएको बताएका थिए। उनले सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण र नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण गर्न खनालजस्ता स्रष्टाहरूले खेलेको भूमिका प्रेरणादायी रहेको उल्लेख गरे।

सांस्कृतिक संस्थानका महाप्रबन्धक किरण बाबु पुन ले खनाल नेपाली लोकसांगीतिक आन्दोलनका एक महत्वपूर्ण अभियन्ता भएको उल्लेख गर्दै स्वदेश र विदेशमा रहेर पनि नेपाली भाषा, कला, साहित्य र संस्कृतिको प्रवर्द्धनमा निरन्तर सक्रिय रहेको बताए। उनले सांस्कृतिक संस्थानले यस्ता व्यक्तित्वहरूको योगदानलाई सम्मान गर्नु आफ्नो दायित्व भएको धारणा व्यक्त गरे।

सम्मान ग्रहणपछि प्रतिक्रिया दिँदै रामप्रसाद खनालले आफूलाई प्रदान गरिएको अभिनन्दनलाई व्यक्तिगत सम्मानभन्दा पनि नेपाली लोककला, लोकसंगीत, साहित्य, पत्रकारिता तथा सांस्कृतिक अभियानप्रतिको सम्मानका रूपमा लिएको बताए। उनले यस सम्मानले आफूलाई थप जिम्मेवार बनाएको उल्लेख गर्दै आगामी दिनमा पनि नेपाली कला, संस्कृति, भाषा र साहित्यको संरक्षण तथा प्रवर्द्धनमा अझ सक्रिय भएर लागिरहने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।

उनले आफ्नो वक्तव्यमा भने, “नेपाल सरकार, संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय र सांस्कृतिक संस्थानले गरेको यो अभिनन्दनप्रति म हृदयदेखि आभारी छु। यसले मलाई थप जिम्मेवारी र ऊर्जा दिएको छ। म आगामी दिनमा पनि नेपाली कला, संस्कृति, लोकसंगीत तथा साहित्यको सेवामा निरन्तर सक्रिय रहने प्रण गर्दछु। यस अवसरमा मेरा माता–पिता, परिवार, दर्शक, श्रोता, पाठक तथा शुभेच्छुकहरूप्रति हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गर्दछु।”

नेपाली सांस्कृतिक क्षेत्रका बहुआयामिक व्यक्तित्व

रामप्रसाद खनाल नेपाली सांगीतिक तथा सांस्कृतिक क्षेत्रमा तीन दशकभन्दा बढी समयदेखि सक्रिय नामका रूपमा परिचित छन्। लोकदोहोरी, आधुनिक गीत, भजन, तीजगीत, देउसी–भैलो तथा सामाजिक चेतनामूलक गीतहरूमा उनको योगदान उल्लेखनीय मानिन्छ। उनले सयौं गीतमा स्वर दिएका छन् भने गीतकार, संगीतकार तथा सर्जकका रूपमा पनि उत्तिकै सक्रिय छन्।

खनाल केवल गायक मात्र होइनन्, उनी साहित्यकार, कवि, लेखक, पत्रकार, चलचित्र कलाकार तथा सामाजिक अभियन्ताका रूपमा पनि परिचित छन्। उनका दर्जनौँ पुस्तक प्रकाशित भइसकेका छन् भने हजारौं कविता, लेख, गीत तथा सांस्कृतिक सामग्रीहरू विभिन्न माध्यमबाट सार्वजनिक भइसकेका छन्।

हाल अमेरिकामा बसोबास गर्दै आएका खनाल अन्तर्राष्ट्रिय कलाकार मञ्च अमेरिका (International Artists Forum America) का अध्यक्ष तथा Federation of International Journalists Association America (फिजा अमेरिका) का अध्यक्षसमेत हुन्। प्रवासमा रहेर पनि उनले नेपाली भाषा, कला, संस्कृति र सञ्चार क्षेत्रलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा परिचित गराउने कार्य गर्दै आएका छन्।

राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्मानहरूको लामो सूची

रामप्रसाद खनालले विगतका वर्षहरूमा नेपाल तथा विदेशबाट विभिन्न राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय सम्मान, पुरस्कार, अभिनन्दन तथा प्रशंसापत्र प्राप्त गरिसकेका छन्। कला, संस्कृति, संगीत, पत्रकारिता, साहित्य तथा सामाजिक सेवाका क्षेत्रमा पुर्‍याएको योगदानका कारण उनी विभिन्न संस्थाहरूबाट सम्मानित हुँदै आएका छन्।

सांस्कृतिक संस्थानद्वारा प्रदान गरिएको पछिल्लो अभिनन्दनलाई नेपाली लोकसंस्कृति संरक्षण अभियानमा समर्पित व्यक्तित्वप्रति राज्यस्तरबाट गरिएको महत्वपूर्ण सम्मानका रूपमा हेरिएको छ। सांस्कृतिक क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार यस्ता सम्मानले कला र संस्कृतिको क्षेत्रमा जीवन समर्पित स्रष्टाहरूलाई थप ऊर्जा प्रदान गर्नुका साथै नयाँ पुस्तालाई पनि सांस्कृतिक अभियानमा आकर्षित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने गर्दछ।

सांस्कृतिक संस्थानको ५४औँ वार्षिकोत्सवको अवसरमा सम्पन्न उक्त कार्यक्रम कला, साहित्य, संगीत, पत्रकारिता तथा सांस्कृतिक क्षेत्रका प्रतिष्ठित व्यक्तित्वहरूको उल्लेखनीय उपस्थितिमा सम्पन्न भएको थियो। कार्यक्रमले नेपाली कला र संस्कृतिको संरक्षण तथा पुस्तान्तरणको अभियानलाई अझ सशक्त बनाउने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।

‘लोक-दोहोरी क्षेत्रमा फोहोरीहरूको प्रवेश भयो, मौलिकपन हराउँदै गयो’