अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ताइवान र चीन दुवैलाई स्पष्ट सन्देश दिँदै ताइपेईले अमेरिकाको सैन्य समर्थनलाई ‘खुला चेक’ का रूपमा नलिन चेतावनी दिएका छन्। यदि ताइवानले स्वतन्त्रताको मुद्दालाई उचालेर युद्धको अवस्था सिर्जना गरेमा अमेरिका स्वतः युद्धमा होमिने पक्षमा नरहेको ट्रम्पको संकेत छ।

फक्स न्युजका पत्रकार ब्रेट बेयरसँगको विशेष अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङसँग भएको प्रत्यक्ष वार्ता र त्यसले विश्व सुरक्षामा पार्न सक्ने प्रभावबारे खुलासा गरेका हुन्।

“सी चिनफिङसँगको भेटपछि ताइवानका नागरिकले आफूलाई बढी सुरक्षित महसुस गर्नुपर्छ कि कम ?” भन्ने प्रश्नमा ट्रम्पले “तटस्थ” भन्ने छोटो जवाफ दिएका थिए। उनले ताइवानबारे अमेरिकाको नीति परिवर्तन नभएको दोहोर्याउँदै अमेरिका युद्ध चाहँदैन भन्ने स्पष्ट पारे।

“हामी ९ हजार ५ सय माइल टाढा गएर युद्ध लड्न चाहँदैनौँ,” ट्रम्पले भने, “म कसैले स्वतन्त्रता घोषणा गरोस् र अमेरिकाले त्यसको समर्थन गरोस् भन्ने चाहन्नँ। म त तनाव कम होस् भन्ने चाहन्छु। चीन पनि शान्त रहोस् भन्ने चाहन्छु।”

बेइजिङमा भएको उच्चस्तरीय शिखर वार्ताका क्रममा राष्ट्रपति सी चिनफिङले पनि ताइवान मुद्दा गलत ढंगले व्यवस्थापन भए अमेरिका र चीनबीच ‘ठोक्किन सक्ने’ वा ‘संघर्षसम्म पुग्न सक्ने’ चेतावनी दिएका थिए। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयकी प्रवक्ता माओ निङका अनुसार सीले ताइवानलाई दुई देशबीचको सबैभन्दा संवेदनशील विषयका रूपमा प्रस्तुत गरेका हुन्।

ट्रम्पले ताइवानका लागि लामो समयदेखि रोकिएको १४ अर्ब डलर बराबरको अमेरिकी हतियार प्याकेज स्वीकृत गर्ने वा नगर्नेबारे पनि स्पष्ट प्रतिबद्धता जनाएनन्। “म गर्न पनि सक्छु, नगर्न पनि सक्छु,” ट्रम्पले भने। “हामी युद्ध खोजिरहेका छैनौँ। अहिलेको अवस्था जस्ताको तस्तै रह्यो भने चीनलाई पनि त्यो स्वीकार्य हुन सक्छ।”

चीनले ताइवानलाई आफ्नो भूभागको हिस्सा दाबी गर्दै आएको छ र अमेरिकी सैन्य सहयोग तथा हतियार बिक्रीको विरोध गर्दै आएको छ। यद्यपि अमेरिकाले औपचारिक रूपमा ताइवानलाई स्वतन्त्र राष्ट्रका रूपमा मान्यता नदिए पनि सुरक्षा सहयोगमार्फत लामो समयदेखि समर्थन गर्दै आएको छ।

यसैबीच ट्रम्पले इरानसँगको तनावबारे पनि प्रतिक्रिया दिएका छन्। उनले अमेरिकाले इरानमाथि “अत्यन्त कडा प्रहार” गरेको दाबी गर्दै चाहेमा दुई दिनमै इरानको विद्युत् संरचना र पुलहरू ध्वस्त पार्न सकिने चेतावनी दिए।

“हामीले धेरै कुरा नष्ट गर्न सक्थ्यौँ, तर अहिले थप युद्ध चर्काउने पक्षमा छैनौँ,” ट्रम्पले भने। उनले विगतका युद्धहरू वर्षौंसम्म चलेको उल्लेख गर्दै इरानसँगको वर्तमान तनावलाई तुलनात्मक रूपमा छोटो अवधि भएको बताए।

अन्तर्वार्ताका क्रममा ट्रम्पले हङकङका प्रजातन्त्र समर्थक सञ्चार उद्यमी जिमी लाइको विषय पनि उठाएको खुलासा गरे। चीन सरकारले जेलमा राखेका लाइलाई रिहा गर्न आफूले सी चिनफिङसँग आग्रह गरेको उनले बताए।

“मैले उनलाई जिमी लाइलाई रिहा गर्न अनुरोध गरेँ,” ट्रम्पले भने, “तर त्यस विषयमा आएको प्रतिक्रिया सकारात्मक थिएन। त्यसमा म आशावादी छैन।”

बेइजिङ भ्रमणपछि ट्रम्पले अमेरिका–चीन सम्बन्धलाई “अत्यन्त सकारात्मक” भन्दै व्यापार, ऊर्जा, कृत्रिम बुद्धिमत्ता र सुरक्षा सम्बन्धी विषयमा थप संवाद अघि बढ्ने संकेत दिएका छन्। तर ताइवानको मुद्दा भने अझै पनि दुई महाशक्तिबीचको सबैभन्दा संवेदनशील र विस्फोटक विषयकै रूपमा रहेको देखिएको छ।