अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको बढ्दो तनावबीच अत्यन्तै आक्रामक अभिव्यक्ति दिएका छन्। उनले आवश्यकता परे इरानको तेल स्रोत आफ्नो नियन्त्रणमा लिन सकिने र खाडी क्षेत्रमा रहेको महत्वपूर्ण तेल निर्यात केन्द्र खार्ग टापुसमेत कब्जा गर्न सकिने संकेत गरेका हुन्। यसैबीच, अमेरिकी अधिकारीहरूले इरानविरुद्ध सम्भावित भू–सैनिक कारबाहीका लागि तयारी भइरहेको बताएका छन्। तर, ट्रम्पले युद्ध लामो समय नलाग्ने दाबी गर्दै “छिट्टै शान्ति सम्झौता सम्भव छ” भन्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

खार्ग टापु इरानको सबैभन्दा ठूलो तेल निर्यात केन्द्रका रूपमा चिनिन्छ। विश्व ऊर्जा आपूर्तिमा यसको भूमिका अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिन्छ। ट्रम्पले सन् १९८८ मै यस टापुको रणनीतिक महत्वबारे टिप्पणी गरेका थिए, जसले अहिलेको परिस्थितिमा थप चर्चा पाएको छ।

रातभरि अमेरिकी सेनाले इरानभित्र “दीर्घकालदेखि लक्षित गरिएका” विभिन्न स्थानहरूमा आक्रमण गरेको दाबी गरिएको छ। उता इजरायलले पनि राजधानी तेहरानमा नयाँ हवाई आक्रमणहरू जारी राखेको जनाएको छ।

इरान पक्षबाट कडा प्रतिक्रिया आएको छ। इरानका संसद सभामुखले अमेरिकी स्थलसेना इरान प्रवेश गरे “आगोको वर्षा गरिने” चेतावनी दिएका छन्। यसले युद्ध अझै चर्किने संकेत देखाएको छ।

युद्धको प्रभाव विश्व अर्थतन्त्रमा स्पष्ट देखिन थालेको छ। कच्चा तेलको मूल्य बढेर प्रति ब्यारेल ११५ अमेरिकी डलरसम्म पुगेको छ। साथै, मल निर्यातमा अवरोध आउने भएकाले विश्वभर खाद्यान्न मूल्यसमेत बढ्न सक्ने चेतावनी दिइएको छ।

बेलायतमा पनि यस युद्धको असरबारे चिन्ता बढेको छ। बेलायती प्रधानमन्त्री केइर स्टार्मरले डाउनिङ स्ट्रिटमा व्यवसायिक नेताहरूसँग बैठक गरी युद्धले अर्थतन्त्रमा पार्ने प्रभावबारे छलफल गर्ने तयारी गरेका छन्।

इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (आईआरजीसी) ले आफ्ना नौसैनिक कमाण्डर अलिरेजा ताङ्सिरीको मृत्यु भएको औपचारिक रूपमा स्वीकार गरेको छ। इजरायलले उनीमाथि आक्रमण गरी मारिएको दाबी गरेको चार दिनपछि आईआरजीसीले यो पुष्टि गरेको हो।

आईआरजीसीसँग सम्बन्धित तस्नीम समाचार एजेन्सीमार्फत सार्वजनिक गरिएको वक्तव्यमा ताङ्सिरी “टापुहरू र तटीय क्षेत्रहरूको सुरक्षा मजबुत बनाउने तथा सैन्य बल व्यवस्थापन गर्ने क्रममा सक्रिय रहेको” उल्लेख गरिएको छ। उनी “गम्भीर चोटका कारण” निधन भएको पनि जनाइएको छ।

वक्तव्यमा थप भनिएको छ कि ताङ्सिरीको अनुपस्थितिका बाबजुद पनि आईआरजीसी नौसेनाले हालैका दिनहरूमा “निर्णायक नियन्त्रण कायम राख्दै होर्मुजमा शक्तिशाली प्रहारहरू जारी राखेको” छ।

आईआरजीसीले आफ्नो बयानमा “शत्रु पूर्ण रूपमा समाप्त नभएसम्म विश्राम नगर्ने” प्रतिबद्धता पनि व्यक्त गरेको छ, जसले क्षेत्रीय तनाव अझै बढ्ने संकेत दिएको छ।

ताङ्सिरी आईआरजीसीका उच्चस्तरीय कमाण्डरमध्ये एक थिए र उनले रणनीतिक रूपमा अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिने होर्मुज जलडमरूमार्फत हुने जहाज आवागमनको निगरानी गर्दै आएका थिए। उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत पनि “इरानविरुद्ध आक्रामक गतिविधिमा संलग्न देशसँग सम्बन्धित कुनै पनि जहाजलाई जलडमरूमार्फत आवतजावत गर्न नदिइने” चेतावनी दिएका थिए।

उनी स्पष्ट वक्ता कमाण्डरका रूपमा चिनिन्थे र विगतमा अमेरिका तथा इजरायलविरुद्ध कडा अभिव्यक्तिहरू दिएका थिए।

सन् २०१९ मा इरानले होर्मुज नजिक अमेरिकी निगरानी ड्रोन खसालेपछि अमेरिकी अर्थ मन्त्रालयले ताङ्सिरीसहित आईआरजीसीका अन्य कमाण्डरहरूलाई प्रतिबन्ध सूचीमा राखेको थियो।