अमेरिकी परराष्ट्रमन्त्री मार्को रुबियोले अमेरिका र युक्रेनबीच भएको शान्ति सम्झौतासम्बन्धी वार्ता “उत्पादक तर अपूर्ण” रहेको बताएका छन् । फ्लोरिडामा भएको বৈठकमा युक्रेनको नयाँ प्रमुख वार्ताकार तथा राष्ट्रिय सुरक्षा परिषदका सचिव रुस्तेम उमेरोभ नेतृत्वको टोली सहभागी थियो । बैठकमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विट्कफ र जेराड कुशनर पनि उपस्थित थिए । विट्कफ आगामी साताभित्रै शान्ति योजना अघिबढाउन मस्को जाने कार्यक्रम रहेको अमेरिकी पक्षले जनाएको छ ।

यो बैठक युक्रेनका शीर्ष वार्ताकार आन्द्रिय यर्माकको घरमा भएको भ्रष्टाचार छापा पछि उनको राजीनामासँगै नेतृत्व परिवर्तन भएको परिस्थितिमा आयोजना गरिएको हो । यर्माकको राजीनामा र अमेरिकी २८ बुँदे शान्ति प्रस्ताव चुहावटले युक्रेन र युरोपेली सहयोगीहरूमा निकै असन्तोष र आशंका पैदा गरेको थियो, किनकि उक्त प्रारम्भिक प्रस्ताव रुसको पक्षपातीजस्तो देखिएको थियो ।

बैठकपछि रुबियोले भन्यो—“वार्ता लडाइँ रोक्ने शर्तका मात्रै होइन, दीर्घकालीन रूपमा युक्रेनलाई समृद्ध, सुरक्षित र स्वतन्त्र बनाउने आधारका बारेमा पनि थियो । हामीले केही प्रगति गर्यौँ, तर अझ धेरै काम बाँकी छ ।” उनले भने, अमेरिका र युक्रेनबीचको सहकार्य शान्तिको लक्ष्यभन्दा ठूलो—युक्रेनको भविष्य निर्माणसँग जोडिएको छ ।

उमेरोभले बैठक सुरु हुँदै भने—“हामी युक्रेनको भविष्य, सुरक्षाको ग्यारेन्टी, पुनः आक्रमण नदोहोरिने संरचना, समृद्धि र पुनर्निर्माणबारे छलफल गर्दैछौँ । अमेरिका हामीलाई सुनिरहेको छ, सहयोग गरिरहेको छ, हाम्रै छेउमा बसेर काम गरिरहेको छ ।” बैठकपछि उनले वार्तालाई “उत्पादक र सफल” भने ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले पनि एयर फोर्स वनमा पत्रकारसँग कुरा गर्दै वार्ताको प्रगति सन्तोषजनक भएको बताए, र “सफा र राम्रो सम्झौता सम्भव छ” भन्ने विश्वास व्यक्त गरे । ट्रम्पले विट्कफ र सम्भावित रूपमा कुशनरलाई पनि यही हप्ता मस्को पठाएर राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग प्रत्यक्ष छलफल गराउने तयारी रहेको जानकारी दिए ।

युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलिन्स्कीले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्—“वार्तामा सकारात्मक गतिशीलता हुनु महत्त्वपूर्ण छ । सबै विषय खुला र पारदर्शी रूपमा, युक्रेनको सार्वभौमिकता र राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राखेर छलफल हुनुपर्छ ।” उनले अमेरिका र राष्ट्रपति ट्रम्पप्रति कृतज्ञता पनि व्यक्त गरेका छन् ।

सबैभन्दा जटिल र अपूर्ण मुद्दा भनेको—रुसले कब्जा गरेको वा अवैध रूपमा विलय गरेको युक्रेनी भूमि—को भविष्य हो । यही विषयमा वार्ता ‘कठोर तर रचनात्मक’ भएको युक्रेनी स्रोतले एएफपीलाई बताएको छ । “कठिन छ, तर सबै जना समाधान खोज्ने प्रयासमै छन्,” स्रोतले भन्यो ।

आफ्नो अमेरिकी भेटपछि युक्रेनी राष्ट्रपति जेलिन्स्की फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोंसँग भेट वार्ताका लागि सोमबार पेरिस पुग्दैछन् । म्याक्रों युक्रेनका बलियो कूटनीतिक सहयोगी मानिन्छन् ।

सन् २०२२ फेब्रुअरी २४ मा रुसले पूर्ण आक्रमण गरेयता लाखौँ युक्रेनी नागरिक शरणार्थी बनेका छन्, हजारौँ सर्वसाधारण मारिएका छन्, र दुवै पक्षका दसौं हजार सैनिक मारिएका वा घाइते भएका छन् । युद्धको जरा भने आफूभित्रै छ—२०१४ मा प्र–रुसी राष्ट्रपति पदच्युत भएपछि रुसले क्रीमिया विलय गर्‍यो र पूर्वी युक्रेनमा अलगाववादी विद्रोहलाई समर्थन दियो । आजको युद्ध त्यसैको विशालताको परिणाम हो ।

फ्लोरिडामा भएको यो वार्ता शान्ति प्रक्रियाको महत्त्वपूर्ण चरण मानिएको छ, तर निर्णायक सहमति अझै टाढै देखिन्छ । मुख्य अवरोध—भूमि, सुरक्षा संरचना, र दीर्घकालीन राजनीतिक व्यवस्था—समाधान नभएसम्म सम्झौता ‘अपूर्ण र जोखिमपूर्ण’ बन्ने चिन्ता उब्जिएको छ । तर, दुवै पक्ष अहिले पनि समाधान खोज्ने दिशामा उभिएको संकेत दिइरहेका छन् ।