वाशिङटन । अमेरिकी प्रतिनिधि सभाले कुख्यात यौन तस्कर जेफ्री एप्स्टिनसम्बन्धी न्याय विभागका सबै फाइल सार्वजनिक गर्न बाध्य पार्ने विधेयक भारी बहुमतले पारित गरेको छ। मतदानमा ४२७ सांसदले समर्थन गरे भने १ जनाले मात्रै विरोध गरे।  सेनेटले पनि उक्त विधेयकलाई एकमत (unanimous consent) प्रक्रियामार्फत पारित गर्ने तयारी गरेको छ, त्यसपछि विधेयक राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको हस्ताक्षरका लागि पठाइनेछ।

अमेरिकामा बहुचर्चित जेफ्री एपस्टीन प्रकरण एक निर्णायक मोडमा पुगेको छ। प्रतिनिधि सभाले व्यापक बहुमतसहित एपस्टीनसम्बन्धी सबै फाइल सार्वजनिक गर्न न्याय मन्त्रालयलाई बाध्य पार्ने विधेयक पारित गरेपछि अब सेनेट र राष्ट्रपति स्तरमा यसको अन्तिम चरण सुरु भएको छ।

प्रतिनिधि सभामा मतदान ४२७–१ को भारी समर्थनसहित भयो, जहाँ केवल लुइजियानाका रिपब्लिकन सांसद क्ले हिगिन्स मात्र विरोधमा उभिए।

अब सेनेटमा सम्भाव्यता उच्च छ कि यो विधेयक आजै सर्वसम्मत रूपमा पास हुनेछ, किनकि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि काँग्रेसले पठाएमा हस्ताक्षर गर्ने संकेत गरिसकेका छन्—यो उनी पक्षबाट आएको एकदमै अप्रत्याशित र ठूलो U-turn मानिएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मंगलबार एबीसी न्यूजकी पत्रकार मेरी ब्रुससँग ओभल अफिसमा कुटनीतिक रूपमा निकै संवेदनशील प्रश्न उठाएपछि खुला रूपमा आक्रोश व्यक्त गरेका छन्। खासगरी पत्रकार ब्रुसले सन् २०१८ मा वाशिङटन पोस्ट का पत्रकार जमाल खशोगीको हत्या तथा ट्रम्प परिवारको साउदी अरेबसँगको व्यवसायिक सम्बन्धबारे कठोर प्रश्न राखेपछि वातावरण तनावपूर्ण बनेको हो।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सङ्घीय सैन्य सम्मान र व्हाइट हाउसको भव्य स्वागतसहित साउदी युवराज मोहम्मद बिन सलमान (एमबीएस) लाई वाशिङटनमा स्वागत गरेका छन्। २०१८ मा पत्रकार जमाल खाशोग्गीको निर्मम हत्या प्रकरणमा एमबीएसको भूमिका प्रति उठेका गम्भीर प्रश्नहरूलाई पछि सार्दै ट्रम्प–एमबीएस भेटले द्विपक्षीय आर्थिक, सैन्य र कूटनीतिक सम्बन्धलाई नयाँ मोड दिएको छ।

एमबीएसको यो पहिलो व्हाइट हाउस भ्रमण २०१८ पछि हो, जुनबेला अमेरिकी खुफिया निकायले खाशोग्गीको हत्या एमबीएसकै निर्देशनमा भएको ठहर गरेको थियो। तर ट्रम्पले पत्रकारको हत्या र मानवअधिकारका प्रश्नहरूलाई दोस्रो पंक्तिमा राख्दै आर्थिक साझेदारी, एआई डेटासेन्टर, सैन्य सहयोग र सम्भावित १ ट्रिलियन डलरसम्मको लगानीलाई प्राथमिकता दिए।

ओभल अफिसमा पत्रकारहरूले खाशोग्गी हत्या र ९/११ आक्रमणबारे सोधेका तीक्ष्ण प्रश्नहरूले ट्रम्पलाई झनै आक्रोशित बनायो। एबीसी न्युजकी पत्रकार मेरी ब्रुसले एमबीएसलाई ९/११ आक्रमणमा साउदी संलग्नता र खाशोग्गी हत्याको जिम्मेवारीबारे सोध्दा ट्रम्पले “त्यस्ता प्रश्नले अतिथि राष्ट्रप्रमुखलाई अपमानित गर्छ” भन्दै पत्रकारलाई आलोचना गरे। उनले खाशोग्गीलाई “धेरैले मन नपराएको व्यक्ति” भन्दै एमबीएस “जानकार थिएनन्” भन्ने आफ्नो पुरानो दाबी दोहोर्याए।

एमबीएसले भने प्रश्नलाई खुला रूपमा सम्बोधन गरे। उनले ९/११ अल–कायदा आक्रमण अमेरिक–साउदी सम्बन्ध तोड्ने उद्देश्यले गराइएको बताउँदै, खाशोग्गी हत्या “भयानक गल्ती” भएको स्वीकारे तर साउदीले न्यायिक सुधार र जिम्मेवारीका प्रक्रिया पूरा गरेको दाबी गरे। ९/११ पीडित परिवार र मानवअधिकार समूहहरूले भने यी दाबीहरूलाई अस्वीकार गर्दै एमबीएसलाई प्रत्यक्ष रूपमा जवाफदेह बनाउनुपर्ने माग दोहोर्याइरहेका छन्।

भेटका क्रममा ट्रम्पले साउदी अरबले अमेरिका—विशेषगरी एआई प्रविधि र डेटासेन्टर—मा ६०० मिलियन डलर लगानी गर्ने वाचा १ ट्रिलियन डलरसम्म पुग्न सक्ने बताएका छन्। तर वास्तविक सम्झौताहरू सार्वजनिक नभएको र समयरेखा पनि अस्पष्ट रहेको टिप्पणी विशेषज्ञहरूले गरिरहेका छन्। त्यस्तै, साउदीलाई अत्याधुनिक अमेरिकी चिप्स निर्यातबारे पनि छलफल भइरहेको छ, जसले चीनले तेस्रो मुलुकमार्फत पहुँच पाउन सक्ने चिन्ता उठाएको छ।

साउदीको नागरिक परमाणु कार्यक्रमबारे एमबीएसको प्रस्तावमा ट्रम्प “सम्भावना खुला छ” भने पनि “यो तत्काल आवश्यक छैन” भन्दै सतर्क देखिए। अमेरिकी कांग्रेसका डेमोक्र्याटहरूले कुनै पनि परमाणु सहयोगले साउदीलाई परमाणु अस्त्र बनाउने क्षमतासम्म पुर्‍याउन नदिने कडा सर्त राख्नुपर्ने बताएका छन्।

भेटमा सबैभन्दा विवादास्पद विषय अमेरिकी एफ–३५ फाइटर जेट साउदीलाई बिक्री गर्ने घोषणा थियो। अमेरिकी कानून अनुसार मध्यपूर्वमा इस्रायलको ‘क्वालिटेटिभ मिलिटरी एड्ज’ कायम राख्नुपर्ने प्रावधान छ। तर ट्रम्पले “साउदीलाई प्रदान गरिने एफ–३५ इस्रायलकै स्तरमा हुने” भन्दै चिन्ता नगर्न आग्रह गरे। इस्रायल अहिले आफ्नो सुरक्षा ग्यारेन्टीबारे खासै टिप्पणी गरेको छैन।

ट्रम्पले साउदीसँग नयाँ “डिफेन्स एग्रिमेन्ट” भएको पनि खुलाए—यो औपचारिक Mutual Defense Treaty भन्दा कमजोर भए पनि साउदीको प्रमुख माग थियो। साउदी पक्षले भने इस्रायल—युएई—बहरैनबीच भएको अब्राहम सम्झौतामा सहभागी हुन “फिलिस्तीन राज्यको स्पष्ट मार्गचित्र” अनिवार्य भएको जनाएको छ।

यस अघि ट्रम्प प्रशासन फिलिस्तीनका विषयमा कडा इस्रायली पक्षधरता राख्दै आएको थियो। तर एमबीएसले खुलेरै भने:

“हामी अब्राहम सम्झौतामा जोडिन चाहन्छौं, तर दुई-राष्ट्र समाधानको स्पष्ट बाटो सुनिश्चित भएपछि मात्र।”

यस सम्पूर्ण भेटमा मानवअधिकार, प्रेस स्वतन्त्रता, राजनीतिक बंदी र ९/११ पीडित परिवारका मुद्दाहरूलाई अमेरिकाभित्रै धेरैले उठाइरहे पनि ट्रम्प–एमबीएस भेटले ती विषयहरूलाई दोस्रो पंक्तिमा सारेर आर्थिक, सुरक्षा र कूटनीतिक साझेदारीलाई प्राथमिकता दिएको देखियो।

तीखो प्रश्न, ट्रम्पको कटु प्रतिक्रिया

पत्रकार ब्रुसले ट्रम्प र साउदी युवराज मोहम्मद बिन सलमान (एमबीएस) लाई सोधेकी थिइन्— “साउदी अरबमा तपाईँको परिवारले व्यवसाय गर्नु उचित हो? के यो हित–संघर्ष होइन? अनि युवराजज्यू—खशोगीको बर्बर हत्या अमेरिकी अनुसन्धानले तपाईँले आदेश दिएको निष्कर्ष निकालेको छ, ९/११ पीडित परिवारहरू तपाईंको भेटप्रति आक्रोशित छन्। अमेरिकनहरूले किन तपाईँलाई विश्वास गर्ने?”

ट्रम्पले प्रश्न सुने लगत्तै सोधे— “तिमी कोसँग छौ?”

ब्रुसले “एबीसी न्यूज” बताउनासाथ ट्रम्प झन् क्रुद्ध भए— “फेक न्यूज! एबीसी फेक न्यूज—व्यवसायकै सबैभन्दा खराब बीचमा एक!”

ट्रम्पले आफूसँग परिवारको व्यवसायिक निर्णयमा कुनै भूमिका नरहेको बताउँदै भने— “मेरो परिवारले साउदीसँग निकै कम व्यवसाय गरेको छ। मैले त्यसमा कुनै भूमिका खेलेको छैन।”

MBS को बचाउ — ‘यहाँका परिवारको पीडा बुझ्छु’

खशोगी हत्या विवादमा विश्वभर आलोचना खेपिरहेका युवराज एमबीएसले पनि पत्रकारलाई जवाफ दिँदै भने— “९/११ का परिवारप्रति म दु:खी छु, तर वास्तविकता हेर्नुपर्छ—ओसामा बिन लादेनले साउदीहरूलाई प्रयोग गरेर अमेरिका–साउदी सम्बन्ध नष्ट गर्न खोजेको हो।”

खशोगीको हत्या ‘ठूलो गल्ती’ भएको स्वीकार्दै उनले भने— “सत्य पत्ता लगाउन हामीले सबै आवश्यक कदम उठायौँ, प्रणालीगत परिवर्तन पनि गर्यौँ।”

ट्रम्पले आफ्नै प्रशासनको पुरानो रिपोर्टसमेत उल्टाए

पूर्वमा अमेरिकी सीआईएको मूल्यांकन थियो—खशोगी हत्या एमबीएसको निर्देशनमा भएको हो।
तर ट्रम्पले भने—“यो सज्जन (एमबीएस) ले अद्भुत काम गरेका छन्। तपाईंले उठाएको व्यक्ति विवादास्पद थियो। धेरैले मन पराउँदैनथे। जे भयो, त्यो उहाँलाई थाहा थिएन।”

ट्रम्पले एमबीएसको रक्षा गर्दै थपे— “हाम्रा अतिथिलाई यस्ता प्रश्नहरूले लज्जित पार्न आवश्यक छैन।”

एपस्टीन फाइलबारे प्रश्न गर्दा झन् आक्रोशित

पत्रकार ब्रुसले अर्को प्रश्न गरिन्—किन ट्रम्पले जेफ्री एपस्टीन फाइलहरू प्रतिनिधिसभाको भोटिङअघि नै सार्वजनिक गरेनन्?

ट्रम्प झन् रोषमा आए— “प्रश्न गलत होइन—तिम्रो ‘वर्ताव’ गलत छ। तिमी अत्यन्त नराम्री रिपोर्टर हौ। यस्तो व्यवहारमा प्रश्न सोधिन्छ?”

ट्रम्पले एफसिसी (FCC) प्रमुखलाई एबीसीको प्रसारण अनुमति नै खोस्नुपर्ने सुझाव पनि दिए—“एबीसीको लाइसेन्स हटाइदिनुपर्छ। तपाईंहरूको समाचार कति गलत र पूर्वाग्रही छ।”

एपस्टीन विषयमा ‘डेमोक्र्याटहरूलाई ढाल’ बनाउँदै प्रतिक्रिया

ट्रम्पले एपस्टीनलाई “बीमार र परेवर्ट” भन्दै आफूले धेरै वर्षअघि क्लबबाट निकालिदिएको दाबी गरे। त्यसबाहेक उनले बिल क्लिन्टन र लरेन्स समर्स जस्ता डेमोक्र्याटहरू एपस्टीनका निकट साथी भएको आरोप पनि दोहोर्याए।

पत्रकारसँग कटुतापूर्वक भने—“तिमीले यिनीहरूको नाम किन लिँदैनौ? किन एपस्टीन फाइल भनेपछि केवल ट्रम्प मात्रै देख्छौ?”

अन्त्यमा—‘तिमीले पत्रकारिता सिक्नुपर्छ’

ट्रम्पले अन्त्यतिर ब्रुसलाई कुनै थप प्रश्न नदिन चेतावनी दिंदै भने—“तिमी कट्टर वामपन्थी मिडियाकी हो। तिमीले पत्रकारिताको शिष्टाचार सिक्नुपर्नेछ।”

यस घटनाले अमेरिकी प्रेस, साउदी–अमेरिका सम्बन्ध, खशोगी हत्या मुद्दा र एपस्टीन प्रकरण पुनः एकैसाथ चर्चामा ल्याएको छ।

अमेरिकी प्रतिनिधि सभामा मंगलबार भएको बहसमा हाउस स्पिकर माइक जोनसन ले डेमोक्र्याटिक पार्टीमाथि तीव्र प्रहार गर्दै उनीहरूले जेफ्री एपस्टीन फाइललाई “राजनीतिक हतियार” का रूपमा प्रयोग गरिरहेको आरोप लगाए।
प्रतिनिधिसभा केही मिनेटमै एपस्टीन फाइल सार्वजनिक गराउने विधेयकमा मतदान गर्न तयार भइरहेको बेला उनले यो टिप्पणी गरेका हुन्।

जोनसन आफ्नो भाषणमा निकै आक्रोशित देखिन्थे। उनका अनुसार डेमोक्र्याटहरूलाई एपस्टीनका पीडितप्रति कहिल्यै चासो थिएन, न त न्याय प्राप्त गराउने वास्तविक इच्छा नै।

“किन अहिले? किन यस्तो अचानक चासो?” — जोनसन

जोनसनले कडा स्वरमा भने:

“किन अहिले अचानक एपस्टीनबारे यति ठूलो चासो देखाइयो? सबैलाई थाहा छ—डेमोक्र्याटहरू पारदर्शिता वा पीडितको न्याय चाहेर होइन, राजनीतिक खेल खेल्न यो मुद्दा उठाइरहेका छन्। यो उनीहरूको राजनीतिक नाटक हो।”

उनले आरोप लगाए कि डेमोक्र्याटहरूले एपस्टीनको यौन दुव्र्यवहार र तस्करीजस्ता भयावह घटनालाई राष्ट्रिय राजनीति बदल्ने हतियार बनाइरहेका छन्।

डेमोक्र्याटहरूले स्पिकरको अधिकार ‘बाइपास’ गरेको आरोप

एपस्टीन फाइलबारेको मतदान डिस्चार्ज पिटिशन नामक प्रक्रियामार्फत अघि बढाइएको थियो—जसले स्पिकरको सहमति बिनै विधेयकलाई प्रत्यक्ष सत्रमा ल्याउन सकिन्छ।

जोनसन यो प्रक्रियामाथि सुरुदेखि नै आक्रोशित थिए। उनका अनुसार यस्तो विधेयकले पीडितहरूको गोपनीयताको रक्षा गर्नुपर्ने प्रावधान पर्याप्त रूपमा समावेश गर्दैन।

“डेमोक्र्याटहरूले ट्रम्पलाई यस कुकर्मसँग जोड्न खोजिरहेका छन्”

जोनसनले भने:

“डेमोक्र्याटहरूले एपस्टीन प्रकरणलाई आफ्नो पार्टीका असफलता लुकाउने प्रयत्न भनेर प्रयोग गरिरहेका छन्। उनीहरूले ट्रम्पलाई यो ‘भयानक काण्ड’ सँग जोड्ने खेल खेलिरहेका छन्।”

यसरी कडा रूपमा डेमोक्र्याटहरूलाई दोष दिए तापनि जोनसनले भने उनले स्वयं विधेयकको पक्षमा मतदान गर्ने घोषणा गरे।

प्रत्यक्ष प्रतिपक्ष — क्यालिफोर्नियाका सांसद जिमी गोमेजको कडा प्रतिक्रिया

जोनसनका टिप्पणीपछि क्यालिफोर्नियाका डेमोक्र्याट सांसद जिमी गोमेज तत्कालै उठेर प्रतिवाद गर्दै भने:

“स्पिकरले झूट बोले—एपस्टीन विधेयकमा पीडितहरूको सुरक्षाका लागि प्रावधान छैन भन्ने उनको दाबी गलत हो। त्यो खुला झूट हो।”