वासिङ्टन डीसी, नोभेम्बर ९, २०२६। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले हालै सम्पन्न मध्यावधि निर्वाचनमा आफ्नो रिपब्लिकन पार्टीले व्यहोरेको ठूलो पराजयको प्रमुख कारण इरानसँगको युद्ध, बढ्दो महँगी र इजरायलसँगको अमेरिकी सम्बन्ध भएको उपराष्ट्रपति जेडी भान्सको विश्लेषणसँग आफू असहमत नरहेको बताएका छन्।

आइतबार प्रसारित सीबीएस टेलिभिजनको चर्चित कार्यक्रम ‘६० मिनेट्स’ मा पत्रकार रोस डाउथाटसँग कुरा गर्दै राष्ट्रपति ट्रम्पले उपराष्ट्रपति भान्सले सार्वजनिक गरेको निर्वाचन समीक्षालाई स्वीकार गरेका हुन्। उनले भान्सले सामाजिक सञ्जाल एक्समा आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्नुअघि आफूसँग परामर्श गरेको समेत खुलासा गरे।

नोभेम्बर ३ मा सम्पन्न अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा डेमोक्र्याटिक पार्टीले प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैमा नियन्त्रण कायम गर्ने गरी ऐतिहासिक सफलता हासिल गरेको छ। रिपब्लिकनले सिनेटका कम्तीमा सात सिट र प्रतिनिधिसभाका दर्जनौँ सिट गुमाएका छन्। यो परिणामलाई ट्रम्प प्रशासनको दोस्रो कार्यकालका लागि ठूलो राजनीतिक धक्का मानिएको छ।

निर्वाचनलगत्तै नोभेम्बर ४ मा उपराष्ट्रपति भान्सले रिपब्लिकनको हारको वास्तविक कारण इरान युद्ध भएको बताएका थिए। उनका अनुसार सन् २०२४ मा ट्रम्पलाई मतदान गरेका धेरै अमेरिकी मतदाता यसपटक डेमोक्र्याटिक पार्टीतर्फ आकर्षित भएका थिए।

भान्सले अमेरिकी जनताका चार प्रमुख असन्तुष्टि औँल्याएका छन्। इरान युद्ध अन्त्य गर्नुपर्ने, बढ्दो महँगी र जीवनयापनको खर्च नियन्त्रण गर्नुपर्ने, अमेरिकी हितलाई पहिलो प्राथमिकता दिनुपर्ने तथा इजरायलसँगको अमेरिकी सम्बन्धमा पुनर्विचार गर्नुपर्ने मतदाताको चाहना रहेको उनको भनाइ छ।

तर राष्ट्रपति ट्रम्पले युद्धका कारण राजनीतिक क्षति भएको स्वीकार गरे पनि इरानमाथि सैन्य कारबाही गर्ने निर्णय सही भएको दाबी गरेका छन्।

उनले पुनः त्यस्तै परिस्थिति उत्पन्न भए इरानमाथि आक्रमण गर्ने निर्णय दोहोर्‍याउने स्पष्ट पारे। इरानलाई आणविक हतियार प्राप्त गर्नबाट रोक्नु अमेरिकाको दीर्घकालीन सुरक्षाका लागि आवश्यक रहेको उनको तर्क छ।

ट्रम्पका अनुसार तत्कालका लागि युद्धको निर्णय अलोकप्रिय र राजनीतिक रूपमा महँगो साबित भए पनि इतिहासले त्यसलाई सही निर्णयका रूपमा मूल्याङ्कन गर्नेछ। उनले निर्वाचनमा हार बेहोर्नुभन्दा राष्ट्रिय सुरक्षा महत्त्वपूर्ण रहेको बताए।

यद्यपि, इरानको आणविक कार्यक्रमसम्बन्धी वास्तविक खतरा र सैन्य कारबाहीको औचित्यबारे अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा बहस जारी छ।

युद्धका कारण इन्धनको मूल्यमा वृद्धि, महँगीको दबाब र अमेरिकी अर्थतन्त्रप्रतिको असन्तुष्टि बढेको विभिन्न निर्वाचन विश्लेषणले देखाएका छन्। ट्रम्पले पनि आफ्नो प्रशासनले आर्थिक उपलब्धिबारे मतदातालाई प्रभावकारी सन्देश दिन नसकेको स्वीकार गरेका छन्।

यसैबीच, उपराष्ट्रपति भान्सको स्पष्ट निर्वाचन समीक्षाले रिपब्लिकन पार्टीभित्र आगामी रणनीति र सन् २०२८ को राष्ट्रपति निर्वाचनबारे नयाँ बहस सुरु गराएको छ।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका लागि अहिलेको मुख्य प्रश्न के हो भने ट्रम्प प्रशासनले इरान युद्ध, महँगी र विदेश नीतिप्रति बढेको जनअसन्तुष्टि सम्बोधन गर्न सक्छ कि सक्दैन ?

राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति दुवैले युद्धलाई निर्वाचन पराजयको प्रमुख कारण स्वीकार गर्नुले आगामी दुई वर्ष अमेरिकी राजनीति थप चुनौतीपूर्ण बन्न सक्ने सङ्केत गरेको छ। डेमोक्र्याटिक पार्टीको नियन्त्रणमा पुगेको कंग्रेससँग काम गर्दै आफ्ना नीतिहरू अघि बढाउनु अब राष्ट्रपति ट्रम्पका लागि ठूलो राजनीतिक परीक्षा हुनेछ।