आदरणीय शेरबहादुर दाइ,
सादर नमस्कार तथा सम्मान ! 🙏

विदेशमा बसेर पनि नेपालको राजनीति, नेपाली कांग्रेसको सुख दुःख, उतारचढाव र आन्तरिक घटनाक्रमलाई नजिकबाट हेरिरहेको एउटा साधारण नेपाली नागरिक तथा लोकतन्त्रप्रेमी शुभेच्छुकका रूपमा तपाईंलाई यो खुलापत्र लेख्दै छु।

यो पत्र तपाईंप्रतिको अनादर होइन, आरोप होइन, आक्रोश पनि होइन। तपाईंको लामो राजनीतिक यात्रा, संघर्ष र योगदानप्रति सम्मान प्रकट गर्दै नेपाली कांग्रेसको एकता, लोकतान्त्रिक संस्कार र भविष्यप्रतिको चिन्ताबाट गरिएको एउटा आत्मीय आग्रह मात्र हो।

दाइ, नेपाली कांग्रेस र तपाईंको राजनीतिक जीवनलाई अलग गरेर हेर्न सकिँदैन। विद्यार्थी राजनीतिदेखि राष्ट्रिय राजनीतिको शीर्ष तहसम्म पुग्ने तपाईंको यात्रा यही पार्टीसँग गाँसिएको छ। गृहमन्त्रीदेखि पार्टी सभापति र पटक–पटक प्रधानमन्त्रीसम्मको जिम्मेवारी सम्हाल्ने अवसर तपाईंले पाउनुभयो। सुदूरपश्चिमको एउटा गाउँबाट सुरु भएको तपाईंको राजनीतिक यात्रा देशको सर्वोच्च राजनीतिक तहसम्म पुग्यो।

यस यात्रामा कांग्रेसको चारतारे झन्डा, हजारौँ कार्यकर्ताको पसिना, लोकतन्त्रप्रेमी नागरिकको समर्थन र तपाईंको आफ्नै संघर्ष सबैको योगदान छ।

त्यसैले यो सम्बन्ध केवल पार्टीले तपाईंलाई के दियो वा तपाईंले पार्टीलाई के दिनुभयो भन्ने हिसाबकिताबको विषय होइन। यो संघर्ष, जेलनेल, अवसर, योगदान, सफलता, असफलता र इतिहासले जोडेको सम्बन्ध हो।

सायद यही कारणले आज तपाईंको जिम्मेवारी पहिलेभन्दा अझ ठूलो छ।

दाइ, राजनीतिमा पद प्राप्त गर्नु ठूलो उपलब्धि हो, तर समयको संकेत बुझेर नयाँ पुस्ताका लागि बाटो सहज बनाउनु अझ ठूलो राजनीतिक संस्कार हो। इतिहासले कुनै नेतालाई उसले कति पटक पद सम्हाल्यो भनेर मात्र सम्झिँदैन; आवश्यक समयमा उसले आफ्नो अनुभव र प्रभावलाई पार्टीको एकता, संस्थागत विकास र नयाँ पुस्ताको नेतृत्व निर्माणमा कसरी प्रयोग गर्‍यो भन्ने कुरा पनि सम्झन्छ।

जीवनको यो चरणमा तपाईंका लागि अर्को पदभन्दा ठूलो विषय विरासत हुन सक्छ।

त्यो विरासत कुनै गुटको जित वा हार होइन।
त्यो विरासत कांग्रेसको एकता हो।
लोकतान्त्रिक संस्कार हो।
नेतृत्व हस्तान्तरणको सहज परम्परा हो।
र पुरानो तथा नयाँ पुस्ताबीच विश्वासको पुल निर्माण गर्नु हो।

घरको साँचो खोसेर लिनुपर्ने अवस्था आउनुभन्दा अभिभावकले समय बुझेर विश्वासका साथ जिम्मेवारी हस्तान्तरण गरेको दृश्य सुन्दर हुन्छ। राजनीतिक दलमा पनि पुस्तान्तरण त्यस्तै सहज, मर्यादित र सम्मानजनक हुन सके पार्टी बलियो हुन्छ, व्यक्ति पनि अझ सम्मानित हुन्छ।

आज नेपाली कांग्रेसभित्र मतभेद छन्, असमझदारी छन् र नेतृत्व तथा महाधिवेशन प्रक्रियालाई लिएर फरक धारणा पनि देखिएका छन्। यस्ता विवादलाई अझ चर्काउनेभन्दा संवाद, सहमति र संस्थागत प्रक्रियाबाट समाधान खोज्नु कांग्रेसका सबै पक्षको जिम्मेवारी हो।

आगामी १५औँ महाधिवेशनलाई शक्ति प्रदर्शन, प्रतिशोध वा समानान्तर प्रतिस्पर्धाको मैदान बन्न नदिन सबैले भूमिका खेल्नुपर्छ। यसलाई कांग्रेसको पुनर्मिलन, आत्मसमीक्षा, वैचारिक नवीकरण र नयाँ पुस्तालाई थप जिम्मेवारी दिने अवसर बनाउन सकियो भने त्यसले पार्टीको भविष्यलाई नयाँ दिशा दिन सक्छ।

दाइ, तपाईंले यस क्षणमा लिन सक्ने सबैभन्दा महत्वपूर्ण भूमिका कुनै एउटा पक्षको नेता भएर होइन, सबै पक्षले सम्मान गर्ने अभिभावक भएर हुन सक्छ।

तपाईंको निवास कुनै एउटा समूहको रणनीति बनाउने ठाउँभन्दा कांग्रेसका फरक विचार, पुस्ता र धारहरू भेटिने साझा चौतारी बनोस्। तपाईंको बोलीले दूरी बढाउने होइन, संवाद बढाओस्। तपाईंको उपस्थितिले विवाद थप्ने होइन, समाधान खोज्न मद्दत गरोस्।

नयाँ पुस्ताका नेताहरूलाई पनि उत्तिकै जिम्मेवारी छ। पुस्तान्तरणको अर्थ अग्रजको अपमान होइन। इतिहासलाई मेटेर भविष्य निर्माण हुँदैन। बीपी कोइराला, गणेशमान सिंह, कृष्णप्रसाद भट्टराई, गिरिजाप्रसाद कोइरालादेखि पछिल्लो पुस्तासम्मका योगदान, संघर्ष र अनुभवलाई सम्मान गर्दै अगाडि बढ्नु नै लोकतान्त्रिक संस्कार हो।

त्यसैले नयाँ पुस्ताले पनि संयम, शिष्टता र जिम्मेवारी देखाउनुपर्छ। आलोचना होस्, तर अपमान नहोस्। बहस होस्, तर गालीगलौज नहोस्। प्रतिस्पर्धा होस्, तर पार्टी नै भत्किने गरी प्रतिशोध नहोस्।

दाइ, आज कांग्रेसलाई अर्को विभाजनभन्दा संवाद चाहिएको छ। अर्को शक्ति संघर्षभन्दा विश्वास चाहिएको छ। अग्रज र नयाँ पुस्ताबीच टकरावभन्दा जिम्मेवारीको सम्मानजनक हस्तान्तरण आवश्यक छ।

नेपालको लोकतान्त्रिक राजनीति चुनौतीपूर्ण मोडमा छ। नागरिकमा राजनीतिक दलप्रतिको असन्तुष्टि र प्रश्नहरू छन्। युवाको ठूलो हिस्सा विदेशमा अवसर खोजिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा देशका पुराना लोकतान्त्रिक संस्थाहरू र दलहरूले आफूभित्र लोकतान्त्रिक संस्कार, पारदर्शिता र नेतृत्व विकासको उदाहरण प्रस्तुत गर्न सक्नु अझ महत्वपूर्ण हुन्छ।

दाइ, तपाईं नेपाली राजनीतिको सामान्य पात्र होइन। तपाईं लामो राजनीतिक कालखण्डका साक्षी र सहभागी हुनुहुन्छ। त्यसैले अब तपाईंको भूमिकालाई पदले मात्र होइन, तपाईंले पछिल्लो पुस्ताका लागि छाड्ने राजनीतिक संस्कारले पनि परिभाषित गर्नेछ।

हामी तपाईंलाई राजनीति छोड्न भनिरहेका छैनौँ।
भूमिका बदल्न आग्रह गरिरहेका छौँ।

शक्ति प्रतिस्पर्धाको केन्द्रमा रहनेभन्दा अनुभव र अभिभावकत्वको केन्द्रमा बस्नुहोस्। नयाँ पुस्तासँग संवाद गर्नुहोस्। असहमतिको बीचमा पुल बन्नुहोस्। कांग्रेसका सबै धारलाई एउटै चारतारे झन्डामुनि ल्याउन आफ्नो अनुभव र प्रतिष्ठा प्रयोग गर्नुहोस्।

कुर्सीबाट टाढा हुँदा सम्मान घट्दैन, दाइ। समयको माग बुझेर अरूका लागि बाटो खोल्न सक्दा राजनीतिक उचाइ अझ बढ्न सक्छ।

नेपाली कांग्रेसले तपाईंलाई धेरै अवसर दिएको छ र तपाईंले पनि कांग्रेस तथा नेपालको राजनीतिमा लामो समय योगदान दिनुभएको छ। अब तपाईं र कांग्रेसबीचको सम्बन्धको अर्को अध्याय पदको होइन विरासतको अध्याय बन्न सक्छ।

त्यो विरासत हो:
एकता।
उदारता।
संवाद।
अभिभावकत्व।
र सम्मानजनक पुस्तान्तरण।

आउनुहोस् दाइ, अब प्रतिस्पर्धाभन्दा संरक्षणको भूमिका रोज्नुहोस्।
गुटभन्दा माथि उठेर सम्पूर्ण कांग्रेसको साझा अभिभावक बन्नुहोस्।
पुराना घाउ कोट्याउने होइन, नयाँ पुस्तालाई जोड्ने सेतु बन्नुहोस्।

भोलि इतिहासले तपाईंको पाँचपटकको प्रधानमन्त्रीत्व मात्र होइन, कठिन घडीमा पार्टीलाई विभाजनबाट जोगाउन तपाईंले खेलेको भूमिकालाई पनि स्मरण गर्न सकोस्।

अब पदको होइन, विरासतको राजनीति गर्ने समय हो।

ससम्मान,
लोकनाथ अधिकारी
विदेशमा रहेको एक नेपाली नागरिक तथा लोकतन्त्रप्रेमी शुभेच्छुक