बेलायत भ्रमणका क्रममा योग, ध्यान र आयुर्वेदलाई दैनिक जीवनसँग जोड्न आग्रह; निःशुल्क योग शिक्षक प्रशिक्षण अभियान विस्तार गर्ने घोषणा

रेडिङ, बेलायत — अस्ट्रेलियामा बसोबास गर्दै आएका नेपाली मूलका योग शिक्षक तथा आध्यात्मिक अभियन्ता योगी आचार्य राजन शर्माले नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा ‘योग राष्ट्र’का रूपमा स्थापित गर्न राष्ट्रिय अभियान सञ्चालन गर्नुपर्ने बताएका छन्। त्यसका लागि नेपालका प्रत्येक घरका कम्तीमा एक जना सदस्यलाई योगसम्बन्धी आधारभूत वा व्यावसायिक शिक्षक प्रशिक्षण दिने लक्ष्य राख्नुपर्ने उनको प्रस्ताव छ।

ग्रेटर रेडिङ नेपाली कम्युनिटी एसोसिएसन (GRNCA) द्वारा बेलायतको रेडिङमा आयोजित कार्यक्रममा शर्माले योग, ध्यान, आयुर्वेद र हिमाली आध्यात्मिक परम्परासँग नेपालको ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्धलाई स्वास्थ्य, शिक्षा, पर्यटन र अन्तर्राष्ट्रिय पहिचानसँग जोड्नुपर्ने बताए।

रेडिङमा शर्माको सहभागितामा हालै योग तथा ध्यानसम्बन्धी कार्यक्रम आयोजना भएको र उनको पछिल्लो बेलायत भ्रमणका क्रममा लन्डन तथा कोभेन्ट्रीमा पनि विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन भएको सार्वजनिक विवरणमा उल्लेख छ।

शर्माले योगलाई वर्षमा एक–दुई पटक आयोजना हुने कार्यक्रम वा शारीरिक अभ्यासमा मात्र सीमित नगरी घर–घरमा पुग्ने अभियानका रूपमा अघि बढाउनुपर्ने बताए।

उनका अनुसार यसका लागि सरकार, शिक्षण संस्था, योगसम्बन्धी संघसंस्था, स्थानीय समुदाय र गैरआवासीय नेपालीबीच सहकार्य आवश्यक छ।

निःशुल्क योग शिक्षक तालिम विस्तार गर्ने योजना

कार्यक्रममा शर्माले नेपालीहरूलाई शुल्क नलिई योग शिक्षक प्रशिक्षण उपलब्ध गराउने उद्देश्यले आफूले पाठ्यक्रम विकास गरेको जानकारी दिए। उक्त प्रशिक्षण पूरा गर्नेहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा प्रयोग गर्न सकिने प्रमाणपत्र उपलब्ध गराउने लक्ष्य रहेको उनले बताए।

शर्माले स्थापना गरेको Global Society for Peace and Spiritual Science (GSPSS) ले उनलाई आफ्नो २०० घण्टे योग शिक्षक प्रशिक्षण पाठ्यक्रमको डिजाइनरका रूपमा उल्लेख गरेको छ। संस्थाको वेबसाइटमा उनलाई अस्ट्रेलियाको उच्च शिक्षासँग सम्बन्धित योग पाठ्यक्रम विकासमा सहभागी तथा काठमाडौं विश्वविद्यालयको पाठ्यक्रम योगदानकर्ताका रूपमा पनि उल्लेख गरिएको छ। यद्यपि रेडिङ कार्यक्रममा उल्लेख गरिएको विशेष प्रमाणपत्रसम्बन्धी विश्वविद्यालयीय साझेदारीबारे सार्वजनिक रूपमा उपलब्ध स्वतन्त्र विश्वविद्यालय स्रोतबाट स्पष्ट पुष्टि भेटिएको छैन।

Yoga Alliance International Registry ले शर्मालाई प्रमाणित ‘Master Yoga Teacher’ का रूपमा सूचीबद्ध गरेको छ। सो प्रोफाइलमा उनले नेपाल, भारत र अस्ट्रेलियामा योगसम्बन्धी अध्ययन गरेको तथा GSPSS का संस्थापक र पाठ्यक्रम डिजाइनर रहेको उल्लेख छ।

अस्ट्रेलियाको SBS नेपालीले पनि यसअघि शर्मासँग योग, मानसिक तथा शारीरिक स्वास्थ्य र अस्ट्रेलियामा नेपाली समुदायबीच बढ्दो योग अभ्यासका विषयमा अन्तर्वार्ता गरेको थियो।

‘योग, ध्यान र आयुर्वेदलाई दैनिक जीवनशैली बनाऔँ’

शर्माले बेलायतमा बसोबास गर्ने नेपालीहरूलाई योग, प्राणायाम, ध्यान र स्वस्थ जीवनशैलीलाई दैनिक अभ्यासको हिस्सा बनाउन आग्रह गरे।

नेपालसँग रहेको योग, ध्यान, आयुर्वेद तथा अध्यात्मसम्बन्धी ज्ञानलाई संरक्षण मात्र होइन, अध्ययन र अनुसन्धानसहित विश्व समुदायसम्म पुर्‍याउनुपर्ने उनको भनाइ थियो।

कार्यक्रममा उनले सहभागीहरूलाई सामान्य शारीरिक व्यायाम, विभिन्न योगासन, प्राणायाम, ध्यान तथा मुद्राहरूको अभ्यास गराएका थिए। आयुर्वेदमा उल्लेख हुने वात, पित्त र कफ जस्ता शारीरिक प्रकृतिका आधारमा खानपान र जीवनशैली बुझ्नुपर्ने विषयमा पनि उनले जानकारी दिएका थिए।

आधुनिक चिकित्सा अनुसन्धानले योगका केही स्वास्थ्य लाभलाई समर्थन गरे पनि यसलाई सबै रोगको उपचारका रूपमा बुझ्न नहुने स्वास्थ्य संस्थाहरूले बताएका छन्। अमेरिकाको National Center for Complementary and Integrative Health का अनुसार योगले तनाव व्यवस्थापन, निद्रा, सन्तुलन तथा मानसिक–भावनात्मक स्वास्थ्यमा सहयोग पुर्‍याउन सक्ने प्रमाण छन्, तर विभिन्न रोगमा यसको प्रभावबारे उपलब्ध प्रमाणको स्तर फरक–फरक छ।

विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले पनि योगले शारीरिक सक्रियता, सन्तुलन, लचकता, मानसिक स्वास्थ्य र स्वस्थ वृद्धावस्थामा सहयोग पुर्‍याउन सक्ने बताउँदै आएको छ। सन् २०२६ को अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसमा WHO ले ‘Yoga for Healthy Ageing’ अर्थात् स्वस्थ वृद्धावस्थाका लागि योगलाई प्रमुख विषय बनाएको थियो।

नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय योग गन्तव्य बनाउने अभियान

शर्माले लामो समयदेखि नेपाललाई ‘योग राष्ट्र’ तथा विश्वको प्रमुख आध्यात्मिक गन्तव्यका रूपमा चिनाउनुपर्ने अभियान चलाउँदै आएका छन्। Yoga Alliance International Registry मा प्रकाशित उनको लेखमा समेत नेपाललाई ‘Yoga Nation’ तथा आध्यात्मिक केन्द्रका रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता दिलाउनुपर्ने धारणा प्रस्तुत गरिएको छ।

नेपाल पर्यटन बोर्डले पनि नेपाललाई योग, ध्यान, आयुर्वेद, आध्यात्मिक उपचार र सनातन परम्परासँग गहिरो सम्बन्ध भएको गन्तव्यका रूपमा प्रवर्द्धन गर्दै आएको छ।

सन् २०१४ मा संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाले जुन २१ लाई अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस घोषणा गरेपछि विश्वभर योगप्रतिको चासो अझ विस्तार भएको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघले योगलाई शारीरिक, मानसिक र आध्यात्मिक अभ्यासका रूपमा उल्लेख गर्दै प्रत्येक वर्ष जुन २१ मा अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस मनाउँदै आएको छ।

शर्माका अनुसार नेपालले यही विश्वव्यापी आकर्षणलाई अवसरका रूपमा प्रयोग गर्दै दक्ष योग शिक्षक उत्पादन, आध्यात्मिक पर्यटन विस्तार, परम्परागत ज्ञानको संरक्षण र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा नेपालको विशिष्ट पहिचान निर्माण गर्न सक्छ।

पाँच किलोमिटर दौडपछि पौष्टिक नास्ता

रेडिङको कार्यक्रम योगमा मात्र सीमित थिएन। स्थानीय नेपाली समुदायको स्वास्थ्य र सक्रिय जीवनशैली प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले Reading Nepali Runners को साप्ताहिक पाँच किलोमिटर दौडपछि सहभागीहरूका लागि अङ्कुरित गेडागुडी तथा ताजा फलफूलसहित पौष्टिक नास्ताको व्यवस्था गरिएको आयोजकले जनाएको छ।

उक्त व्यवस्थापनमा डा. भरत पौडेल, रमेश कुँवर, डा. प्रज्ञा पौडेल गौतम तथा उनीहरूका परिवारको सक्रिय भूमिका रहेको थियो।

कार्यक्रममा म्याराथन धावक अशोक चापागाईँ, इन्दिरा चापागाईँलगायत स्थानीय धावकहरूलाई स्वस्थ जीवनशैली र समुदायमा पुर्‍याएको योगदानका लागि सम्मानसमेत गरिएको थियो।

कोभेन्ट्रीमा पनि योग–आयुर्वेद कार्यक्रम

बेलायत भ्रमणका क्रममा शर्माले कोभेन्ट्री, रेडिङ र लन्डनमा योग, ध्यान, आयुर्वेद, तनाव व्यवस्थापन तथा आध्यात्मिक चेतनासम्बन्धी कार्यक्रम सञ्चालन गरेको विवरण सार्वजनिक भएको छ।

कोभेन्ट्री क्षेत्रमा आयोजित सापकोटा समुदायसम्बन्धी कार्यक्रममा पनि उनले वैदिक परम्परा, ऋषिमुनिको ज्ञान र नयाँ पुस्तामा सांस्कृतिक सम्पदा हस्तान्तरण गर्नुपर्ने विषयमा जोड दिएका थिए।

करिब एक साताको बेलायत भ्रमण पूरा गरेपछि शर्मा अस्ट्रेलिया फर्किएको आयोजकले जनाएको छ।

रेडिङ समुदायबाट धन्यवाद

ग्रेटर रेडिङ नेपाली कम्युनिटी एसोसिएसनका अध्यक्ष भीमसेन खड्काले आचार्य शर्माले पुनः रेडिङ आएर स्वयंसेवी रूपमा योग तथा स्वस्थ जीवनशैली प्रवर्द्धनमा योगदान दिएको भन्दै धन्यवाद व्यक्त गरे।

डा. कृष्ण अधिकारीले शर्माको समाजसेवा र योग–ध्यान प्रवर्द्धन अभियानको प्रशंसा गरे भने संस्थाका उपाध्यक्ष सरोज थापाले धन्यवाद ज्ञापन गर्दै कार्यक्रम समापन गरेका थिए।

रेडिङमा शर्माको योग अभियान नयाँ भने होइन। सन् २०१९ मै पनि उनको उपस्थितिमा रेडिङ क्षेत्रमा योग, ध्यान तथा २०० घण्टे योग शिक्षक प्रशिक्षणसम्बन्धी गतिविधि सञ्चालन गरिएको समाचार अभिलेखमा देखिन्छ।

शर्माले भने आफ्नो अभियानको अन्तिम उद्देश्य योगलाई केवल व्यायाम वा वार्षिक उत्सवमा सीमित नराखी स्वास्थ्य, शिक्षा, अध्यात्म, संस्कृति र पर्यटनसँग जोडिएको राष्ट्रिय अभियान बनाउनु रहेको बताएका छन्।

उनको प्रस्ताव छ—हरेक घरमा कम्तीमा एक योग प्रशिक्षित व्यक्ति तयार गर्ने, विश्वस्तरका योग शिक्षक उत्पादन गर्ने र नेपालको प्राचीन आध्यात्मिक सम्पदालाई आधुनिक अध्ययन तथा जिम्मेवार अभ्याससँग जोड्दै नेपाललाई ‘योग राष्ट्र’का रूपमा विश्वसामु स्थापित गर्ने।