वाशिङ्टन । अमेरिका र इरानबीच युद्धविरामको प्रयास जारी रहेकै बेला खाडी क्षेत्रमा पुनः सैन्य तनाव चर्किएको छ। इरानले कुवेत र बहराइनतर्फ मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण गरेपछि अमेरिकी सेनाले इरानका तटीय निगरानी केन्द्रहरूमा प्रतिआक्रमण गरेको छ। यसले अप्रिल ८ मा भएको युद्धविरामलाई थप संकटमा पारेको छ।

अमेरिकी सेनाका अनुसार इरानले होर्मुज र खाडी क्षेत्रतर्फ प्रहार गरेका मिसाइल तथा ड्रोनहरू अवरोध गरिएको छ। त्यसलगत्तै अमेरिकी सेनाले दक्षिणी इरानको सिरिक र केश्म क्षेत्रमा रहेका तटीय रडार तथा निगरानी केन्द्रहरूमा हमला गरेको जनाएको छ। अमेरिकाले यो कारबाही समुद्री मार्गको सुरक्षाका लागि गरिएको दाबी गरेको छ।

तर इरानले अमेरिकी कारबाहीलाई युद्धविरामको खुला उल्लंघन भन्दै कडा विरोध गरेको छ। इरानी विदेश मन्त्रालयले ती केन्द्रहरू अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गको सुरक्षा तथा सीमा निगरानीका लागि प्रयोग हुने भन्दै अमेरिकी आक्रमणलाई आफ्नो सार्वभौमिकतामाथिको हमला भनेको छ।

२४ अर्ब डलरका सम्पत्तिका कारण वार्ता अवरुद्ध

इरान र अमेरिकाबीच जारी शान्ति वार्ताको सबैभन्दा ठूलो अवरोध विदेशमा रोक्का गरिएका २४ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरका इरानी सम्पत्ति बनेको छ। इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह मोज्तबा खामेनेईका सैन्य सल्लाहकार मोहसेन रेजाईले वार्ता अहिले पूर्ण गतिरोधमा पुगेको बताएका छन्।

रेजाईका अनुसार उक्त रकम फुकुवा गर्ने विषयमा सहमति नभएसम्म स्थायी सम्झौता सम्भव देखिएको छैन। उनले “अब निर्णय गर्ने जिम्मेवारी राष्ट्रपति ट्रम्पमाथि रहेको” बताएका छन्।

यद्यपि अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले वार्ता सकारात्मक दिशामा अघि बढिरहेको र छिट्टै प्रगति हुन सक्ने दाबी गरिरहेका छन्।

पाकिस्तान फेरि मध्यस्थताको भूमिकामा

यसैबीच Pakistan का गृहमन्त्री Mohsin Naqvi तेहरान पुग्ने तयारीमा रहेका छन्। हालका महिनाहरूमा पाकिस्तान अमेरिका–इरान वार्ताको प्रमुख मध्यस्थकर्ता बनेको छ।

कूटनीतिक स्रोतहरूका अनुसार नाकाभीको भ्रमणको मुख्य उद्देश्य युद्धविराम जोगाउने र अवरुद्ध वार्तालाई पुनः अघि बढाउने प्रयास हुनेछ।

कुवेत र बहराइनमा मिसाइल हमला

इरानी आक्रमणपछि कुवेत र बहराइनमा उच्च सतर्कता अपनाइएको छ। कुवेती रक्षा मन्त्रालयले आफ्नो आकाशमा प्रवेश गरेका सातवटा ब्यालिस्टिक मिसाइल अवरोध गरिएको जनाएको छ।

बहराइनले पनि इरानबाट प्रहार गरिएका तीन मिसाइल र केही ड्रोन नष्ट गरिएको दाबी गरेको छ। दुवै देशले इरानी कारबाहीलाई आफ्नो सार्वभौमिकतामाथिको हमला भनेका छन्।

यस घटनापछि Saudi Arabia, United Arab Emirates, Qatar, Egypt र Jordan ले इरानी कारबाहीको निन्दा गरेका छन्।

लेबनानमा युद्धविराम असफल हुँदै

खाडी क्षेत्रमा तनाव बढिरहेका बेला लेबनानमा पनि अवस्था झन् जटिल बनेको छ। लेबनानको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार मार्च २ यता इजरायली आक्रमणमा कम्तीमा ३,५९३ जनाको मृत्यु भएको छ भने १०,९९० जना घाइते भएका छन्।

शनिबार दक्षिणी लेबनानमा इजरायली आक्रमण हुँदा लेबनानी सेनाका एक उच्च अधिकारीसहित धेरै सैनिक मारिएका छन्। उक्त घटनाको इरान, साउदी अरेबिया तथा संयुक्त राष्ट्रसंघीय शान्ति मिसनले निन्दा गरेका छन्।

इजरायलले भने लक्षित क्षेत्रमा हिजबुल्लाहका गतिविधि देखिएकाले सैन्य कारबाही गरिएको जनाएको छ।

हिजबुल्लाहको कडा चेतावनी

Hezbollah ले अमेरिका समर्थित युद्धविराम विस्तार अस्वीकार गर्दै इजरायलले लेबनानी भूमि नछोडेसम्म संघर्ष जारी रहने चेतावनी दिएको छ।

हिजबुल्लाहले शनिबार दक्षिणी लेबनानमा एक इजरायली ड्रोनमाथि क्षेप्यास्त्र प्रहार गरी त्यसलाई पछि हट्न बाध्य बनाएको दाबी गरेको छ।

मध्यपूर्व नयाँ मोडमा

अमेरिका–इरान वार्ता अवरुद्ध हुनु, खाडी राष्ट्रहरूमा मिसाइल आक्रमण हुनु तथा लेबनानमा युद्धविराम कार्यान्वयन हुन नसक्नुले मध्यपूर्व फेरि व्यापक क्षेत्रीय द्वन्द्वतर्फ धकेलिन सक्ने चिन्ता बढेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार आगामी केही दिनमा तेहरान–वाशिङ्टन वार्ताको भविष्य, पाकिस्तानको मध्यस्थता र लेबनानको युद्धविरामको अवस्थाले सम्पूर्ण मध्यपूर्वको सुरक्षा समीकरण निर्धारण गर्नेछ।