वासिङ्टन डीसी । विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्र अमेरिका र चीनबीच व्यापार, प्रविधि, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, ताइवान र इरानलगायतका विषयमा गहिरो मतभेद कायम रहेका बेला चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ तीनदिने राजकीय भ्रमणका लागि अमेरिका आइपुगेका छन्। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र प्रथम महिला मेलानिया ट्रम्पले बुधबार साँझ मेरिल्यान्डस्थित Joint Base Andrews मै पुगेर सी र उनकी पत्नी पेङ लियुआनलाई रातो कार्पेटमा स्वागत गरेका छन्। सामान्य कूटनीतिक प्रोटोकलभन्दा फरक यस्तो विमानस्थल स्वागतले यस भ्रमणलाई वासिङ्टनले दिएको उच्च महत्त्व देखाएको छ। Reuters का अनुसार अमेरिकी राष्ट्रपतिले Joint Base Andrews मा विदेशी नेताको प्रत्यक्ष स्वागत गरेको यो ११ वर्षपछि पहिलो पटक हो।

सी विमानबाट ओर्लिएपछि ट्रम्पसँग हात मिलाएर केही समय कुराकानी गरेका थिए। सैन्य ब्यान्ड, सम्मान समारोह र B-1 बमवर्षक विमानको उडानसहित गरिएको स्वागतपछि दुवै नेता वासिङ्टनतर्फ प्रस्थान गरेका छन्। सीको भ्रमण सेप्टेम्बर २३ देखि २५ सम्म चल्नेछ र बिहीबार ह्वाइट हाउसमा औपचारिक राजकीय स्वागत, द्विपक्षीय वार्ता तथा स्टेट डिनर आयोजना गरिने कार्यक्रम छ।

यो भ्रमण सी जिनपिङको एक दशकभन्दा बढी समयपछि ह्वाइट हाउसमा हुने पहिलो राजकीय भ्रमण हो। ट्रम्प र सीबीच यस वर्षको यो दोस्रो प्रत्यक्ष शिखर भेट हो; उनीहरू गत मेमा बेइजिङमा भेटेका थिए। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले दुवै नेताको छ महिनाभित्र भएको पारस्परिक भ्रमणलाई अमेरिका–चीन सम्बन्धका लागि महत्त्वपूर्ण घटनाका रूपमा व्याख्या गर्दै द्विपक्षीय सम्बन्ध, विश्व शान्ति र विकासका विषयमा गहन विचारविमर्श हुने जनाएको छ।

सी अमेरिकामा उत्रनुअघि नै दुई देशबीच एउटा महत्त्वपूर्ण आर्थिक सहमति भएको छ। अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्ट र चिनियाँ उपप्रधानमन्त्री हे लिफेङबीच भएको वार्तापछि गत वर्ष दक्षिण कोरियाको बुसानमा गरिएको व्यापारिक युद्धविरामलाई जनवरी १० सम्म लम्ब्याउने सहमति भएको बेसेन्टले बताएका छन्। नोभेम्बर १० मा सकिन लागेको उक्त व्यवस्था अन्तर्गत दुवै पक्षले एकअर्कामाथि थप चर्को भन्सार शुल्क लगाउने क्रमलाई अस्थायी रूपमा रोकेका थिए। नयाँ समयसीमाले व्यापक व्यापार सम्झौताका लागि थप वार्ताको अवसर दिने अमेरिकी पक्षको भनाइ छ।

यसपटकको ट्रम्प सी वार्तामा भन्सार शुल्क, अमेरिकी कृषि उत्पादनको चिनियाँ बजारमा पहुँच, बोइङ विमान खरिद, दुर्लभ खनिज, अत्याधुनिक सेमिकन्डक्टर तथा एआई प्रविधिमाथिको निर्यात नियन्त्रण प्रमुख आर्थिक एजेन्डा बन्ने अपेक्षा गरिएको छ। चीनले विश्वको दुर्लभ खनिज प्रशोधन र उत्पादनमा ठूलो हिस्सा ओगटेको छ भने अमेरिकाले उच्चस्तरीय प्रविधिमा चीनको पहुँच सीमित गर्ने नीति अपनाउँदै आएको छ। यही कारण व्यापार र प्रविधि दुई देशबीचको रणनीतिक प्रतिस्पर्धाको केन्द्रमा छन्।

ताइवान अर्को संवेदनशील विषय हो। बेइजिङले ताइवानलाई आफ्नो भूभाग मान्छ भने ताइवानले बेइजिङको सार्वभौमिकताको दाबी अस्वीकार गर्दै आएको छ। अमेरिकाको ताइवानसँग औपचारिक कूटनीतिक सम्बन्ध नभए पनि वासिङ्टन ताइवानको प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय समर्थक र हतियार आपूर्तिकर्ता रहँदै आएको छ। Reuters का अनुसार चिनियाँ पक्षले अमेरिकी हतियार बिक्री र वासिङ्टनको ताइवान नीति पुनः उठाउने तयारी गरेको छ।

त्यसैगरी इरानसँग चीनको आर्थिक सम्बन्ध, मध्यपूर्वको तनाव र कृत्रिम बुद्धिमत्ताको सुरक्षा तथा नियन्त्रण पनि वार्ताका महत्त्वपूर्ण विषय हुन्। बेसेन्ट र हेबीच प्रारम्भिक वार्तामा अमेरिका–चीन AI safety dialogue स्थापना गर्ने विषयमा छलफल भइसकेको छ। दुवै मुलुक एआई क्षेत्रमा तीव्र प्रतिस्पर्धामा भए पनि साइबर आक्रमण, अनियन्त्रित एआई प्रणाली तथा प्रविधिबाट उत्पन्न हुन सक्ने सुरक्षा जोखिमका विषयमा प्रत्यक्ष सञ्चार संयन्त्र बनाउने सम्भावनाबारे छलफल भइरहेको छ।

ह्वाइट हाउसका अनुसार बिहीबार हुने औपचारिक स्वागत समारोहमा अमेरिकी सशस्त्र सेनाका ४७९ सदस्य सहभागी हुनेछन्। समारोहको अन्त्यमा B-2 Spirit बमवर्षक र चारवटा F-22 Raptor लडाकु विमानले उडान प्रदर्शन गर्ने कार्यक्रम छ। सोही साँझ राजकीय रात्रिभोज हुनेछ भने शुक्रबार ट्रम्प र सी दम्पतीले वासिङ्टनस्थित National Archives भ्रमण गरेपछि तीनदिने भ्रमण समापन हुनेछ।

यस भ्रमणबाट तत्कालै अमेरिका चीनबीचका सबै मतभेद समाधान हुने संकेत नभए पनि जनवरीसम्म व्यापारिक युद्धविराम लम्बिनु र दुई राष्ट्रप्रमुखबीच प्रत्यक्ष संवाद जारी रहनुलाई सम्बन्धलाई थप बिग्रन नदिने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ। व्यापार, प्रविधि, एआई, ताइवान र मध्यपूर्वसम्बन्धी विषयमा बिहीबारको ट्रम्प सी शिखर वार्ताबाट कस्ता ठोस सहमति सार्वजनिक हुन्छन् भन्नेमा विश्वको ध्यान केन्द्रित भएको छ।