काठमाडौं/ विश्वभर सामाजिक सञ्जालको नयाँ क्रेज बनेको टिकटक (TikTok) मा नेपाली प्रयोगकर्ताहरूको क्रियाशीलता यति धेरै छ कि यो ग्लोबल प्लेटफर्मका लागि चुनौती बन्न थालेको छ। टिकटकले हालै सार्वजनिक गरेको सन् २०२५ को पहिलो त्रैमासिक ‘कम्युनिटी गाइडलाइन्स इन्फोर्समेन्ट रिपोर्ट’ अनुसार, नेपालबाट मात्र १८ लाख ७६ हजार ५६३ वटा भिडियोहरू हटाइएको छ।

यो तथ्यांकले नेपालमा टिकटकको प्रयोग तीव्र रूपमा बढिरहेको देखाउँछ, तर नियम उल्लंघनको दर पनि उस्तै alarming छ। हटाइएका भिडियोहरू स्वचालित प्रविधिबाट पहिचान गरेर हटाइएको बताइएको छ। यसले टिकटकको सुरक्षा प्रणाली सक्रिय रहेको देखाए तापनि, नेपाली प्रयोगकर्ताहरूको सामग्रीले कम्पनीलाई निरन्तर निगरानी गर्न बाध्य बनाइरहेको छ।

उक्त त्रैमासिक रिपोर्ट अनुसार, टिकटकले विश्वभरबाट २११ मिलियनभन्दा बढी भिडियोहरू हटाएको छ, जुन प्लेटफर्ममा अपलोड भएका कुल सामग्रीको करिब ०.९ प्रतिशत हो। तीमध्ये १८३ मिलियन ४३ लाख ७८ हजार ९८७ भिडियो स्वचालित प्रणालीबाट हटाइएको थियो भने ७५ लाख २५ हजार १८४ भिडियो प्रयोगकर्ताको अपिलपछि पुनःसमीक्षा गरेर बहाल गरिएको थियो।

टिकटकले हटाएका सामग्रीमध्ये ३०.१ प्रतिशत भिडियोहरू वयस्क वा संवेदनशील विषयवस्तु समेटिएका थिए। जसमा यौनजन्य क्रियाकलाप झल्काउने दृश्य, हिंसात्मक क्रियाकलाप, आत्महत्या वा नशालु पदार्थको प्रवर्द्धन गर्ने भिडियोहरू प्रमुख थिए। यस्ता सामग्रीहरूले युवा पुस्ता र बालबालिकामा नकारात्मक प्रभाव पार्ने खतरा रहेका कारण टिकटकले आफ्नो नीति अनुसार कडा निगरानी गरेको देखिन्छ।

नेपालमा टिकटक प्रयोगकर्ताको संख्या दिनप्रतिदिन बढ्दै गएको छ। विशेषतः युवा पुस्ता र किशोरकिशोरीहरूमा यसको क्रेज उच्च छ। तर भाइरल हुने लालसा र डिजिटल सचेतनाको कमीले धेरैले कम्पनीका कम्युनिटी गाइडलाइन उल्लंघन गरिरहेका छन्। यसले गर्दा टिकटकले नेपाली सामग्रीलाई थप नजिकबाट नियाल्न थालेको छ।

टिकटक कम्पनीले भने यस्तो निगरानी प्रणालीले प्रयोगकर्तालाई सुरक्षित र सकारात्मक डिजिटल वातावरण प्रदान गर्न सहयोग गर्ने अपेक्षा राखेको बताएको छ। कम्पनीको भनाइमा, उनीहरू यस्तो प्लेटफर्म निर्माण गर्न चाहन्छन् जहाँ प्रयोगकर्ताहरू स्वतन्त्र रूपमा आफ्नो अभिव्यक्ति गर्न सकून् तर त्यो सामग्री सुरक्षित र सामाजिक मूल्यअनुसारको होस्।

नेपालबाट यति धेरै सामग्री हटाइनु भनेको नकारात्मक ट्रेन्ड मात्र होइन, सामाजिक जिम्मेवारीप्रति बेवास्ता पनि हो। यदि यस्तो प्रवृत्ति रोकिएन भने, टिकटक कम्पनीले नेपाली प्रयोगकर्ताहरूका लागि विशेष प्रतिबन्ध वा सीमितता ल्याउन सक्ने सम्भावना रहन्छ। त्यसैले, टिकटक प्रयोग गर्दा भाइरल हुने मात्र होइन, जिम्मेवार हुने चेतनाको विकास आवश्यक छ।

(स्रोत: TikTok Community Guidelines Enforcement Report Q1 2025)